Marcin Wilk poleca Der traurige Gast

Der traurige Gast von Matthias Nawrat © Rowohlt Najnowsza powieść Matthiasa Nawrata, niemieckiego prozaika o polskich korzeniach, to nie tylko opowieść o życiu we współczesnym Berlinie. To także udana literacko próba zmierzenia się z tematem o wiele trudniejszym - filozoficznego namysłu nad człowiekiem w kryzysie.

Bezimienny narrator „Smutnego gościa” (Der traurige Gast) Nawrata przemieszcza się po wielkiej metropolii jak po ogrodzie cudzych doświadczeń. Na swojej drodze, czasem w miejscach, gdzie przebywa się na chwilę - w restauracji czy u fryzjera - spotyka ludzi, którzy zaczynają się dzielić z nim swoim życiem. Były chirurg i alkoholik albo architektka z traumatyczną historią z Polską w tle wciągają narratora w swoje światy, opowiadają z pozoru zwykłe historie, prowokując jednak przy okazji do pytań natury zasadniczej: Czym jest pamięć? Skąd pochodzimy i dokąd zmierzamy? Jaki sens ma nasze życie?
W ten oto sposób miasto, niejako stając się portem dla zbłąkanych ludzkich dusz, pozwala na niehamowany smutek, wyzwala melancholie. Tak sportretowany Berlin pulsuje jednocześnie swoim rytmem. To tu rozgrywa się więc historia, na przykład wtedy gdy beztroska bożonarodzeniowego jarmarku zostaje przerwana zamachem terrorystycznym. Nie zmyślił tego autor, to przecież miało miejsce w 2016 roku.

Choć kochający Berlin - tak jak niżej podpisany - odczuwają radość z rozpoznawania w książce znanych miejsc; choć można snuć domysły, czy narrator to przypadkiem nie alter ego autora (szczegóły niepokojąco się zgadzają) - to jednak Der traurige Gast z całą pewnością trudno uznać za autobiograficzną impresję. Ta skromna, posługująca się często prostymi, krótkimi zdaniami powieść ma w sobie wiele wspaniałych momentów. Na przykład wtedy gdy pod warstwą świata przedstawionego pulsuje filozoficzna zaduma nad człowiekiem w kryzysie. Z punktu widzenia emocjonalnego czy psychologicznego – żadna to radość. W tym sensie tytuł książki Nawrata jest trafny. Z drugiej jednak strony, jako projekt intelektualny, Der traurige Gast to powód do świętowania.
Rowohlt

Matthias Nawrat
Der traurige Gast
Rowohlt, Berlin, 2019
ISBN 978-3-498-04704-7
304 str.

Recenzje w niemieckich mediach:
Perlentaucher
Rowohlt  
O książce w Google Books