Ilustratorka Julia Friese Przemyślna estetyka i fantazja kojarząca się z harcami młodych kaczątek

Ilustracja z książki „Alle seine Entlein“
Ilustracja z książki „Alle seine Entlein“ | Foto (fragment): © 2007 Beltz & Gelberg in der Verlagsgruppe Beltz ∙ Weinheim Basel

Oszczędna kreska, powściągliwa technika akwarelowa, ekspresyjna kolorystyka – Julia Friese dysponuje pełną paletą środków składających się na sztukę ilustrowania książek. Artystka z miłością do detalu ilustruje książki dla dzieci; niektóre z nich zyskały już światowy rozgłos. 

Ilustratorka książek dziecięcych Julia Friese Ilustratorka książek dziecięcych Julia Friese | Foto (fragment): © Gundula Friese W tej historii świat stanął na głowie: pewien lis ma wielką chęć, by  zrobić sobie jajecznicę z kaczego jaja. W tym momencie jednak z jaja wykluwa się kaczorek, myli lisa ze swą matką – i już po lisie. Lis adoptuje kaczorka i coraz rzadziej przychodzi mu na myśl pieczeń z kaczki.  Z czasem wokół lisa przybywa coraz więcej kaczek, tworzy się całe stado a w nim zawiązuje się nowa kacza rodzina. Naturalni wrogowie stają się swoimi przyjaciółmi. 

„Przemyślnie pod względem estetycznym i z fantazją kojarzącą się z harcami młodych kacząt opowiada autorka zwariowaną historię o lisie, który wbrew swojej woli został ojcem kaczej gromady. To, co zaczyna się od opisu potężnego głodu lisa, kończy się nieoczekiwanie chmarą otaczających go, gęgających kacząt-wnucząt. Ilustratorka Julia Friese osiąga w swoich ilustracjach momenty dużych emocji“, podkreśliło jury Niemieckiej Nagrody Literackiej dla Młodzieży w 2008 roku, do którego historia pod tytułem Alle seine Entlein została nominowana.
 
Od roku 2007 Julia Friese ilustruje teksty autora Christiana Dudy, co jest szczęśliwym przypadkiem aliansu dwóch talentów w niemieckiej literaturze dla dzieci. W Alle seine Entlein, pierwszej książce stworzonej przez tę parę twórców, ilustratorce udało się kompozycyjnie, sekwencjami komiksowymi osiągnąć odpowiednie napięcie i tempo. Kanciasty kontur lisiej sylwetki skontrastowała ona z malowniczo pastelowym kaczym ludem. Wirtuozowsko żongluje też złudzeniem optycznym i elementami komiksu, stwierdziło przywołane tu jury. „Friese zrywa przy tym z konwencjonalnym podziałem na strony i sposobem postrzegania rysunków, a autor Christian Duda umiejętnie gra oczekiwaniami czytelnika, opowiadając wyrafinowaną historię o układzie ojciec – syn pośród ciemnego lasu“.

W swej pracy Julia Friese nie boi się ryzyka. Należy do pokolenia niemieckich ilustratorów książek dziecięcych, którzy jako dzieci pamiętają upadek muru berlińskiego w 1989 roku, doświadczyli zjednoczenia Niemiec w 1990 roku, a potem kształcili się w renomowanej akademii byłej NRD a równocześnie znają tendencje panujące w świecie w dziedzinie ilustracji i dizajnu. 

Talent w wielu dziedzinach sztuki

Friese, urodzona w 1979 roku, zdała maturę w Poczdamie w 2000 roku. Od tej pory pracuje jako ilustratorka i dizajnerka. Wykształcenie artystyczne, które zdobywała później w National College of Art and Design w Dublinie i w Faculdad de Bellas Artes w Bilbao, uwieńczyła ostatecznie dyplomem zdobytym w Hochschule für Grafik und Buchkunst w Lipsku. Talent, studia, eksperymenty i działalność w studiach dizajnu w Barcelonie i w Dublinie predysponują ją zarówno do ilustrowania książek jak i projektowania przedmiotów sztuki użytkowej. Ponadto przyswoiła tradycyjne techniki komputerowe, z których – obok innych technik – korzysta również w swoich różnorodnych projektach, co nie obniża wartości artystycznej jej dokonań. 
 
Wyjazdy zagraniczne umożliwiły ilustratorce również międzynarodowe publikacje książek. Od 2001 do 2003 roku wydała ona trzy ilustrowane książki dla dzieci we Francji, wykorzystując otwarcie tamtejszych odbiorców na eksperymentalną sztukę ilustracyjną. Jej oryginalne publikacje ukazały się też na rynku hiszpańskim i południowoamerykańskim. Książki, które później opublikowała w Niemczech, doczekały się przekładów na wiele języków. Równolegle artystka tworzy plakaty, loga firm, materiały reklamowe i informacyjne związane z wydarzeniami kulturalnymi, uczestniczy w projektach i przedsięwzięciach pożytku ogólnego. Aktywnie podtrzymuje kontakt z lipskim środowiskiem artystycznym. 

Publikacje w wydawnictwach niemieckojęzycznych Friese rozpoczęła ilustrowaną książką dla dzieci Das Mohrrübensuppen-Abendteuer. Książkę tę dedykowała swojej babci. Opowiada w niej o reakcjach dzieci na nielubiany obiad w przedszkolach – co jest być może wspomnieniem ze świetlicy, do której uczęszczała jako dziecko. Z impetem i ekspresją, używając czerni i koloru  marchewkowoczerwonego, oddała w książce marzenia, pomysły, myślenie życzeniowe, lęk, agresję i przyjemność jedzenia dzieci siedzących przed talerzem z codziennym obiadem.

Radość z oswojonego świata fantazji

Szczególnie chętnie ta mieszkająca dziś w Berlinie rysowniczka ilustruje książki Christiana Dudy. Tych dwoje objechało już pół świata ze swymi książkami. Jeśli szukać w tekstach Dudy i ilustracjach Friese wspólnych cech artystycznych, byłaby to z pewnością radość z fantastycznych, lecz oswojonych światów po drugiej stronie rzeczywistości, możliwych do doświadczenia w dniu codziennym takich jak:  postawy ludzi pod płaszczykiem bajki o zwierzętach (Alle meine Entlein), ucieczka z przygnębiającej zimnej atmosfery w rodzinie (Schnipselgestrüp), dzikie skojarzenia w wannie (Papierschiff ahoj!)  i nieopanowana potrzeba zjedzenia słodyczy przed pójściem do łóżka (Bonbon). Fantazja pisarza inspiruje fantazję ilustratorki i odwrotnie. Wrażliwy – dzięki multikulturowemu pochodzeniu autora – styl językowy Dudy i jego znajomość dialektów otwiera ilustratorce obok historii językowych przestrzeń dla historii w obrazach. W zakresie stylu i techniki sztuka ilustracyjna Julii Friese sięga od oszczędnej kreski poprzez powściągliwie stosowaną technikę akwarelową aż do obfitości ekspresyjnej kolorystyki w kredzie olejowej i kolorowaniu komputerowym.