Tomasz Różycki opowiada

Tomasz Różycki

Metody pracy

Skrzypce czy kino – Einstein kończył każdy dzień pracy grając na skrzypcach, Donna Tartt już po trzech godzinach szła do kina – co robi Pan, gdy pisanie nie idzie zbyt dobrze?

Zazwyczaj wychodzę na spacer, albo przynajmniej chodzę po mieszkaniu. Spotykam się z przyjaciółmi. Słucham muzyki. Wyjeżdżam daleko.

Styl pracy artystycznej

Klej czy dźwięk – co spaja słowa?

Kiedy piszę, bardzo często powtarzam sobie w pamięci pierwszy wers, pierwsze zdanie - w nim jest dźwiękowy model kolejnych wersów - do niego dopisuje następne. To melodia wywołuje słowa z eteru.

Skreślić czy reperować – czy można uratować nieudany wers?

Zawsze można próbować ratować, ale najlepszym sposobem na uratowanie, jest porzucenie na jakiś czas i rozpoczęcie od nowa, pod innymi gwiazdami.

Zawód: poeta

Skoroszyt i temperówka – czy potrzeba (uporządkowanego) biurka, by powstał wiersz?

Wiersz można ułożyć w pamięci i zapamiętać, zapisać w telefonie, na kartce, w komputerze. Dla mnie pierwszy jest zazwyczaj długopis i notes, nigdy nie piszę wierszy na komputerze. Lubię notesy moleskine, niemal zawsze mam przy sobie jeden.

Presja finansowa czy wewnętrzna potrzeba – czy pisarz powinien umieć pisać na każdy temat?

Pisarze są różni, niektórzy z nich to cyniczne typy. Tak jak w każdym innym ludzkim postępowaniu, chodzi o to, aby zachować godność, być uczciwym i pisać w miarę możliwości z udziałem dobrych, a nie złych uczuć.

Pisanie poezji jako styl życia

Szczęście a umowa – czy wolny zawód czyni poetę wolnym?

Poetę wolnym czyni samo pisanie. Przynajmniej tak powinno być. Jeśli to go nie uwolni, nie uwolni go nic innego, ani żaden zawód, ani żadne pieniądze, ani żadna sława.

Gwizdy czy oklaski – czy czytelnik / krytyka ma znaczenie dla poety?

Tak, ma znaczenie. Bez czytelnika nie ma literatury. To w momencie, kiedy czytelnik czyta, literatura się dopełnia. Dlatego pisanie zawsze ma odbiorcę. Ale prawdziwe pisanie - jak każda prawdziwa sztuka - jest skokiem w nieznane, w głębię, jest ryzykiem całym sobą, natomiast krytyk jest tym, który sam nigdy na skok się nie odważył, stoi na brzegu i podziwia skaczącego. Podziwia lub nie.

Poezja jako sztuka

Obliczanie i układanie – co ma wspólnego wiersz z matematyką?

Więcej niż się powszechnie przywykło sądzić. Wiersz jest działaniem z niewiadomą.

Prasa bulwarowa czy piedestał – gdzie jest dziś miejsce na poezję?

Prawdopodobnie tam, gdzie zawsze – w piosenkach, w komentarzach, w dowcipach, w snach. Natomiast czytanie poezji publikowanej staje się znów zajęciem dla nielicznych, jakiegoś na wpół tajnego stowarzyszenia, loży wtajemniczonych.

Przekład: Bernhard Hartmann
Pytania: © Judith Arlt