Logo Goethe-Institut

Polska

Dossier: Fikcja i prawda
 Rozpoznawanie Fake Newsów

Postacie ludzkie próbujące dokonać wyboru na rozdrożu (Fake News - Fakty) © hamzaturkkol | Getty Images Signature

Fake news, dezinformacja i zmanipulowane treści coraz silniej wpływają na sposób, w jaki postrzegamy rzeczywistość i podejmujemy decyzje. Niniejsze dossier przybliża mechanizmy powstawania i rozpowszechniania dezinformacji, pokazuje metody weryfikowania informacji oraz zachęca do krytycznego i świadomego korzystania z mediów.

Video

Rozpoznawanie fałszywych wiadomości w internecie. Wprowadzenie

Czy nam się to podoba, czy nie, jesteśmy otoczeni fake newsami. Czasem w mediach tradycyjnych, ale przede wszystkim w mediach elektronicznych, internecie, w serwisach społecznościowych, na forach dyskusyjnych, w grupach, ale też w rozmowach ze znajomymi, rodziną, bliskimi - pojawiają się informacje nieprawdziwe, czasem wymyślone od zera, czasem bazujące na prawdziwych informacjach, ale zmanipulowane, a czasem tak przedstawione prawdziwe informacje, że pojawia nam się inny obraz świata niż naprawdę jest.

Zbliżenie na starą maszynę do pisania. Na kartce papieru włożonej do maszyny widnieje napis „Fake news”. Widoczne są metalowe elementy i klawisze, co nadaje całości wygląd retro. © Goethe-Institut © Goethe-Institut

  • Żyjemy w świecie fake newsów

    Historie wiążące Hillary Clinton z handlem dziećmi krążące podczas kampanii prezydenckiej w USA w 2016 r., reklamy zachęcające do zainwestowania w „interes życia” czy „naukowe doniesienia” o szkodliwości szczepionek przeciw Covid-19. Co łączy te wszystkie wątki? To, że są nieprawdziwe i bazują na fake newsach.
     

    Kolaż nagłówków prasowych dotyczących problemów gospodarczych, takich jak bezrobocie, zadłużenie studentów i kryzys mieszkaniowy. © Goethe-Institut © Goethe-Institut

  • Dlaczego wierzymy w fake newsy?

    Na fake newsy trafiamy w mediach społecznościowych, spotykamy je – na szczęście rzadziej – w mediach tradycyjnych, poznajemy je dzięki naszym bliskim i znajomym, którzy dzielą się informacjami, których wcześniej nie zweryfikowali. Ale dlaczego w nie wierzymy? Przeczytaj poniższy materiał i sprawdź, dlaczego czasem (a może często?) stajesz się ofiarą fake newsów!
     

    Osoba w beżowej marynarce trzyma smartfon w jednej ręce i gazetę w drugiej. Siedzi przy stole, na którym leży rozłożona gazeta. W tle duże okna. © Goethe-Institut © Goethe-Institut

  • Jak rozpoznać fake newsa?

    W świecie pełnym fake newsów i dezinformacji nie jesteśmy bezbronni. Krytyczne myślenie, wsparte narzędziami wspierającymi analizę, pozwoli nam ocenić, czy wiarygodnie wyglądająca informacja naprawdę jest wiarygodna. Pewności być może nie uzyskamy, ale ustrzec się przed większością nieprawdziwych informacji – damy radę.

    Grafika tematyczna dotycząca rozpoznawania fałszywych wiadomości i dezinformacji w internecie. Ilustracja bez postaci ludzkich, z symbolami mediów i technologii. © Goethe-Institut © Goethe-Institut

  • Jak AI przyczynia się do powstawania fake newsów?

    Czy to zdjęcie zostało zrobione aparatem fotograficznym czy wygenerowane w aplikacji wspieranej przez sztuczną inteligencję? Czy ten znany aktor, który zachęca mnie do inwestycji w akcje koncernu paliwowego, naprawdę powiedział te słowa? Czy skoro tak dużo ludzi twierdzi, że Ziemia jest płaska, to może coś jest na rzeczy?

    KI © Goethe-Institut © Goethe-Institut

  • Jak rozpoznać deepfake’a?

    Nie łudźmy się. Rozpoznanie deepfake’a, czyli przerobionego lub stworzonego od zera przez sztuczną inteligencję filmu jest łatwe tylko w jednej sytuacji. Gdy ich twórca z jakiegoś powodu nie przyłoży się do pracy. Ale te sytuacje wcale nie są rzadkie i mamy spore szanse na sukces.

    KI © Goethe-Institut © Goethe-Institut

  • Boisz się zajęć o fake newsach? Nic dziwnego. Ale są sposoby…

    Masz obawy przed prowadzeniem zajęć na temat fake newsów i dezinformacji? To zrozumiałe. Zwłaszcza, jeśli nie jesteś osobą, która na co dzień prowadzi zajęcia o charakterze edukacyjnym. Wtedy zresztą to pewnie prowadzenia zajęć na dowolny temat może wywołać stres i niepokój. Przeczytaj o częstych obawach i sposobach, które mogą pomóc.

    fake news © Goethe-Institut © Goethe-Institut

  • 10 działań, których nie możesz pominąć planując prowadzenie zajęć z fake newsów

    Szykujesz się do prowadzenia zajęć na temat dezinformacji, fake newsów czy rozpoznawania deepfaków? Świetnie, gratulujemy decyzji i bardzo zachęcamy do działania. Poniżej znajdziesz 10 rekomendacji, które mogą Ci pomóc zaplanować takie wydarzenia edukacyjne.

    fake news © Goethe-Institut © Goethe-Institut

Piotr Henzler rozmawia z Beatą Frankiewicz

Wywiad

Jak rozpoznać cyfrowe pułapki i chronić swoje dane przed cyberprzestępcami?W tym podcaście Beata Frankiewicz, ekspertka ds. cyberbezpieczeństwa, opowiada o najczęstszych oszustwach w sieci – od fałszywych stron bankowych po manipulacje głosem. Dowiesz się, dlaczego tak łatwo wpadamy w te pułapki i jak prostymi krokami zwiększyć swoje bezpieczeństwo. To rozmowa, która otwiera oczy i pokazuje, jak ważna jest cyfrowa czujność w codziennym życiu.

Zbliżenie na lupę położoną na stronie z wydrukowanymi danymi liczbowymi. Lupa powiększa fragment tekstu i liczb, które stają się bardziej czytelne. Widoczne są m.in. wartości takie jak: 2.68, 20.77, +1.97, +2.02. © Goethe-Institut © Goethe-Institut

kolejne artykuły o Fake News

  • TrollWall AI | Narzędzia do walki z nienawiścią w sieci

    „Demokracja jest wymagająca”

    Droga od mowy nienawiści w Internecie do aktów przemocy w świecie rzeczywistym bywa krótka. Tomáš Halász, współzałożyciel start-upu TrollWall AI, wykorzystuje sztuczną inteligencję do moderowania dyskusji w mediach społecznościowych. W wywiadzie tłumaczy między innymi, w jaki sposób podżeganie do nienawiści w sieci może prowadzić do znużenia społeczną aktywnością i obroną demokracji.

    Zespół TrollWall AI Fot.: © TrollWall AI Fot.: © TrollWall AI

  • Startupy AI

    POLACY I SZTUCZNA INTELIGENCJA

    Polskie startupy AI, takie jak ElevenLabs, Satim, SmokeD i Infermedica, zdobywają uznanie na arenie międzynarodowej. Firmy te rozwijają innowacyjne technologie, od generowania głosów po rozpoznawanie obiektów na zdjęciach satelitarnych i diagnozowanie medyczne.

    AI © Colourbox © Colourbox

Dossier zostało opracowane w ramach projektu „Perspectives2 – One Europe, many Stories”, koordynowanego przez Goethe-Institut i współfinansowanego przez Unię Europejską. Autorem materiałów jest Piotr Henzler.

  • Perspectives 2
  • Co-funded by the EU