Ziemia i ogień

Ziemia i ogień zamyka Gliwicką Tetralogię Horsta Bienka. Jest styczeń 1945 roku, z frontu nadchodzą coraz bardziej niepokojące wieści. Zbliżanie się Armii Czerwonej wywołuje popłoch wśród mieszkańców Śląska. Partyjni bonzowie i najbogatsi mieszkańcy zaczynają po kolei znikać zabierając ze sobą co cenniejsze rzeczy. Gliwic nie ma kto bronić, na miejscu pozostaje tylko garstka starców i nastoletni chłopcy z Hitlerjugend z granatnikami i starymi pistoletami stojący na mrozie na granicy miasta. Uciekać czy zostać? Co chwilę po mieście rozchodzą się wieści o kolejnej rodzinie, która zamknęła szczelnie dom i wyruszyła na Zachód z nadzieją na lepsze czasy. Biedniejsi mieszkańcy właściwie nie mają wyboru. Gdzie mieliby jechać? Do kogo? Gdzie znajdą dla siebie jakiś kąt? Nie. Zostaną tu. Za wszelką cenę.
W mieście zaczyna się plądrowanie opuszczonych mieszkań, magazynów, w ludziach budzą się najgorsze instynkty. W oddali słychać odgłosy dział, po ulicach jak cienie suną pędzeni na zachód więźniowie obozów.
Valeska i Willi decydują się na ucieczkę. Z miasta płyną rzeki ludzi, którzy samochodami, wozami, sankami starają się wywieźć ze sobą choć trochę godności. Co ich tam czeka, tam gdzieś na Zachodzie?
Inni chowają się w piwnicach, czują się opuszczeni, oszukani, wykorzystani, „my nie chcieliśmy wojny”, z przerażeniem nasłuchują głosów z zewnątrz.
Ziemia i ogień opowiada o schyłku pewnej epoki i Śląska, który stanie się za kilka lat zupełnie innym miejscem na ziemi. Po raz ostatni będziemy mogli stanąć obok naszych gliwickich znajomych: Valeski, Irmy, Willego, Ossadników, Trauty Bombonnek...