Wrześniowe światło
Horst Bienek

Wrześniowe światło to druga z kolei część Tetralogii Gliwickiej Horsta Bienka. Mamy początek września, działania wojenne przesuwają się w szybkim tempie na wschód. Entuzjazm związany ze zwycięstwem miesza się ze strachem. Młodzi aż nie mogą doczekać się wyjazdu na front, a starsi pamiętają jeszcze gorycz Wielkiej Wojny. Cała historia skupia się wokół pogrzebów: męża głównej bohaterki Valeski Piontek i Żyda Georga Montaga. Bienek w mistrzowski sposób przedstawia nam dzień z życia miasta, melancholia ostatniego pożegnania przeplata się ze sprawami przyziemnymi. W młodych bohaterach buzują hormony, a niepewne jutro tym bardziej zmusza do chwytania życia pełnymi garściami. W półcieniu przemykają historie Żydów, którzy nie wiedzą do końca, jak się odnaleźć w tej wojennej codzienności. I to przeklęte wrześniowe światło, które „kłuje w skórę”...