Dizajn z Niemiec Nowa użyteczność

Flötotto-Formsitz
Flötotto-Formsitz | © Flötotto

Zacierają się granice, zanikają narodowe stereotypy w dizajnie, ale pomimo tego trendu istnieją cechy, które wyróżniają poszczególne kraje. W Niemczech jest to niezmienna użyteczność, która znów wysuwa się na pierwszy plan i - dzięki indywidualnym eksperymentom - objawia się w nowatorskich rozwiązaniach dizajnerskich.

Flötotto-Formsitz Flötotto-Formsitz | © Flötotto Krzesło szkolne jest wzorem funkcjonalności, jakości i trwałości. Wykreowane w latach pięćdziesiątych XX w. przez Flötotto, rodzinną firmę z wschodniej Westfalii, w krótkim czasie wrosło w niemiecką kulturę życia codziennego i towarzyszy wielu pokoleniom uczniów nie tylko w Niemczech, ale i w całej Europie. Symbolem tego sukcesu jest Flötotto Formsitz - krzesło opatentowane w 1952 roku i sprzedane w ilości ponad 21 milionów egzemplarzy. Mebel ten produkowano z tworzywa o nazwie pagholz, które powstawało w procesie prasowania wielowarstwowych sklejek nasączonych żywicą syntetyczną. Kształtki z pagholzu zastąpiono obecnie odlewami wtryskowymi z polipropylenu, które firma Flötotto zaprojektowała we współpracy z monachijskim dizajnerem Konstantinem Grcicem. Seria krzeseł Pro jest zupełnie nowym produktem. Za punkt wyjściowy projektu posłużyły aktualne studia na temat „aktywnego siedzenia“. Dzięki temu siedzisko ma specyficznie wygiętą formę, która zapewnia szczególny komfort siedzenia i umożliwia przyjęcie różnych pozycji siedzących.

Rozwiązywanie problemów

  • „Pro“, Konstantin Grcic, Flötotto © Toscani
    „Pro“, Konstantin Grcic, Flötotto
  • „Flötotto-Formsitz“, Flötotto ©
    „Flötotto-Formsitz“, Flötotto
  • „S533“, Ludwig Mies van der Rohe, Thonet ©
    „S533“, Ludwig Mies van der Rohe, Thonet
  • „WG 24“, Wilhelm Wagenfeld, Tecnolumen ©
    „WG 24“, Wilhelm Wagenfeld, Tecnolumen
  • „SK4“, Hans Gugelot + Dieter Rams, Braun ©
    „SK4“, Hans Gugelot + Dieter Rams, Braun
  • „R18 Ultra Chair“, Kram Weisshaar, Audi ©
    „R18 Ultra Chair“, Kram Weisshaar, Audi
  • Trends, Meissen ©
    Trends, Meissen
Logo Lufthansa, Otl Aicher, Lufthansa Logo Lufthansa, Otl Aicher, Lufthansa | © Nie tylko meble szkolne, ale również i inne aktualne projekty świadczą o tym, iż w ostatnich latach osłabł pęd ku autorskiemu dizajnowi kreującemu wyroby wyjątkowe i niepowtarzalne, natomiast na pierwszy plan znów wysuwa się swoista użyteczność, która zawsze przecież nadawała ton niemieckiemu wzornictwu przemysłowemu. W przeciwieństwie do Włoch, gdzie przez długi czas nie było żadnych specjalistycznych dizajnerskich placówek edukacyjnych, w Niemczech szkoły zawodowe i mistrzowskie mają bardzo piękną tradycję. Szczególnie takie ruchy artystyczne, jak Deutscher Werkbund i Bauhaus przyczyniły się do powstania dizajnu przemysłowego i forsowały pogląd, iż wzornictwo powinno w pierwszym rzędzie służyć rozwiązywaniu problemów. Już u zarania XX wieku architekt Peter Behrens wziął odpowiedzialność za identyfikację marki firmy elektrotechnicznej AEG i projektował zarówno produkty, jak i plakaty reklamowe, czy też budynki fabryczne. W następnych dziesięcioleciach wzorcowe połączenie użyteczności, zredukowanej formy i funkcjonalności technicznej zaowocowało powstaniem wielu klasycznych projektów. Tworzyły je takie osobowości, jak Ludwig Mies van der Rohe i Wilhelm Wagenfeld oraz firmy: Braun (pod okiem Dietera Ramsa), Volkswagen, czy też Lufthansa.

Rozwój procesów technologicznych

Chassis, Stefan Diez, Wilkhahn Chassis, Stefan Diez, Wilkhahn | © Purystyczne idee modernizmu nadal funkcjonują w najnowszych projektach wielu niemieckich dizajnerów, którzy przyjmują na siebie nie tylko rolę projektantów form, ale również zajmują się rozwojem procesów produkcyjnych i badaniami materiałów, a więc ściśle współpracują z przemysłem i poszukują innowacyjnych rozwiązań w oparciu o nowatorskie technologie i inteligentną gospodarkę materiałową. Obok Konstantina Grcica, do grupy tej należy choćby Stefan Diez, który za punkt wyjściowy swych projektów uważa właśnie surowiec. We współpracy z firmą Wilkhahn - dolnosaksońskim producentem mebli biurowych i obiektowych – monachijski dizajner zaprojektował krzesło Chassis, które wytwarzane jest w oparciu o nieznaną w meblarstwie, bardzo nowoczesną technologię space frame, stosowaną do tej pory w branży samochodowej. Polega ona na odpowiednim tłoczeniu i nacinaniu cienkiego płata wysokojakościowej blachy stalowej, z której powstają cztery nogi krzesła oraz lekka rama siedziska i oparcia.

Badania materiałów

R18 Ultra Chair, Kram Weisshaar, Audi R18 Ultra Chair, Kram Weisshaar, Audi | © Już 85 lat temu Bauhaus odkrył dla meblarstwa rurkę stalową, która została tym samym wyjęta z kontekstu typowych zastosowań w gazownictwie, czy też produkcji rowerów. Od tamtego czasu ciągle obserwujemy wprowadzanie nowych, nietypowych materiałów i technologii. W 2012 roku Clemens Weishaar, prowadzący wraz z Reedem Kramem studia dizajnerskie w Monachium i w Sztokholmie, stworzył na targach meblarskich w Mediolanie instalację interaktywną, której zasadniczym elementem jest prototyp krzesła zaprojektowany we współpracy z centrum lekkich konstrukcji ingolsztadzkiej firmy samochodowej Audi. Zwiedzających proszono, aby usiedli na krześle i przetestowali swój sposób siedzenia. Dokonowane przy tym pomiary i obserwacje – dokładnie tak, jak przy testach samochodów – po zakończeniu eksperymentu zostaną przeanalizowane i pomogą stworzyć optymalną wersję mebla. Twórcy zaprezentują krzesło na targach Design Miami w grudniu 2012, ale seryjna produkcja nie jest przewidziana. Werner Aisslinger zaprojektował wraz z niemieckim koncernem chemicznym BASF pierwsze ekologiczne krzesło wykonane wyłącznie z włókien naturalnych. Mowa tu o produkcie Hemp Chair, który od 2012 roku znajduje się w ofercie włoskiego przedsiębiorstwa Moroso. Krzesło to powstaje w technologii, w której wytwarza się lekkie części dla przemysłu samochodowego – jej zastosowanie w branży meblarskiej jest nowatorskie i może okazać się rewolucyjne.

Know-how

Hemp Chair, Werner Aisslinger, Moroso Hemp Chair, Werner Aisslinger, Moroso | © Alessandro Paderni Istnieją też przedsiębiorstwa, które mają świadomość swej siły wynikającej z tradycji, ale jednocześnie podejmują nowatorskie działania marketingowe. Dobrym przykładem jest restrukturyzacja manufaktury miśnieńskiej – pierwszej europejskiej wytwórni porcelany, założonej w 1710 roku. Kilkusetletnie know-how służy dziś nie tylko klasycznej kulturze stołowej, ale znajduje też zastosowanie w produkcji porcelanowych okładzin ściennych i podłogowych, mebli, a nawet oświetlenia. W przypadku tej ostatniej pozycji asortymentowej wcale nie chodzi o tradycyjne żyrandole. W kooperacji z Fraunhofer Center for Organic Materials and Electronic Devices Dresden (COMEDD) ma w 2013 roku powstać pierwsza kolekcja lamp porcelanowych, w których źródłem światła będą płaskie organiczne diody elektroluminescencyjne (OLED). Dzięki zastosowaniu tej technologii, porcelana pozostanie w centrum uwagi.

Trend rozwojowy dizajnu

Pro, Konstantin Grcic, Flötotto Pro, Konstantin Grcic, Flötotto | © Bösenberg Wydaje się, że dzisiejszy niemiecki dizajn nie mógłby funkcjonować bez swej – powstałej w pierwszej połowie zeszłego stulecia - bazy koncepcyjnej, która opiera się na założeniu, iż projektowanie jest procesem zarówno estetycznym, jak też i ukierunkowanym na rozwiązywanie problemów technicznych. Trend rozwojowy będzie polegał na doskonaleniu przedmiotów codziennego użytku, które zostaną wyposażone w nowe funkcje i będą wytwarzane z nowych materiałów. A detale pozostaną podporządkowane harmonijnej, funkcjonalnej i trwałej całości.