Social Design
Waza Niespodzianek

Waza Niespodzianek
Waza Niespodzianek | © be able

Dizajn jest najczęściej kojarzony z pięknymi przedmiotami, które mają uatrakcyjniać świat. Social design robi krok naprzód i łączy odpowiedzialne projektowanie z respektowaniem zdolności i potrzeb bardzo różnych ludzi, również samych dizajnerów.

Isabelle Dechamps, dizajnerka produktowa z Berlina i założycielka startupowego przedsiębiorstwa be able, koncentruje się w swej pracy na tzw. design empowerment, gdyż uważa tę działalność za „dobry instrument pozytywnej metamorfozy świata“. W czasie warsztatów z osobami z marginalizowanych grup społecznych, Dechamps i członkowie jej kolektywu tworzą niezwykłe przedmioty. Dobrym przykładem jest fantazyjna Waza Niespodzianek z osobliwym wieczkiem i wieloma uchwytami. Jej pomysłodawca, Michael Poggemann – uczestnik warsztatów organizowanych przez VIA Werkstätten, berlińską inicjatywę integracyjną dla niepełnosprawnych – twierdzi, że można w niej ukryć przeróżne rzeczy: gumisie, tajemnice państwowe, a nawet małżonków. Katja Renner, koleżanka Poggemanna, z pomocą be able zaprojektowała porcelanowe pojemniczki na przyprawy (każdy ozdobiony innym wzorem), które będą produkowane na sprzedaż. Isabelle Dechamps twierdzi, iż pani Renner – początkowo introwertyczna – dzięki warsztatom stała się osobą bardziej otwartą na innych i pewną siebie.

Spice jars Spice jars | © be able Zespół be able działa również w zakładzie karnym, gdzie współpracuje z kobietami, które w tamtejszych warsztatach demontują stare komputery i wybierają z nich użyteczne części. Rezultatem tej współpracy jest materiał wytwarzany z kabli komputerowych – powstają z niego takie przedmioty, jak dywaniki, misy, czy też zasłony prysznicowe.

Empowerment dzięki pojemniczkom na przyprawy

„Najważniejszym efektem nie jest waza ani pojemnik na przyprawy, tylko doświadczanie kreatywności, a więc poczucie, że, bazując na własnych pomysłach, człowiek jest w stanie coś zaprojektować i wytworzyć. To wzbogaca życie uczestników naszych projektów“, twierdzi Isabelle Dechamps. Wyjątkowa historia produktu odgrywa też pewną rolę w procesie marketingowym. „Kupując pojemniczek na przyprawy, klient ma świadomość, że wspiera emancypację pani Renner“, dodaje dizajnerka.

Flatscreen candle Flatscreen candle | © be able Dechamps zaczęła rozwijać projekt be able w 2010 roku, gdy studiowała w Wyższej Szkole Sztuki w Berlinie-Weißensee. „Cele społeczne zawsze miały dla mnie duże znaczenie. W czasie wizytowania warsztatów dla osób niepełnosprawnych stwierdziłam, iż powstające tam produkty albo nie były dostosowane do możliwości wykonawczych uczestników, albo nie miały nic wspólnego z dobrym dizajnem“, wspomina projektantka. Chcąc zmienić ten stan rzeczy, Isabelle Dechamps opracowała innowacyjną koncepcję warsztatów edukujących w dziedzinie dizajnu, a następnie – w ramach swej pracy dyplomowej – zrealizowała ją wraz z uczestnikami projektów integracyjnych VIA Werkstätten. W 2011 roku za ten projekt otrzymała nagrodę Mart Stam Förderpreis.

Kreatywne koncepcje edukacyjne, nowe grupy docelowe

  • Education Inclusion © be able
    Education Inclusion
  • Michael Poggemann with the vase of surprises © be able
    Michael Poggemann with the vase of surprises
  • Katja Renner with a Spice jar © be able
    Katja Renner with a Spice jar
  • Memory game © be able
    Memory game
  • Katy Metzger with Memory game © be able
    Katy Metzger with Memory game
  • Romm Kulosa with the Twin bowl © be able
    Romm Kulosa with the Twin bowl
  • Ergün Baser with E_Lamp © be able
    Ergün Baser with E_Lamp
  • Workshop © be able
    Workshop
  • Workshop © be able
    Workshop
Do dzisiaj tego rodzaju co-design jest osią warsztatów, które be able oferuje instytucjom pomocy społecznej. Koncepcja zajęć jest zawsze dostosowana do wykorzystywanego tworzywa, którym najczęściej jest drewno, ceramika lub wosk. Dizajnerzy z be able pomagają uczestnikom warsztatów w kształtowaniu ich pomysłów i w wykonywaniu konkretnych produktów w oparciu o powstałe projekty. „Nasuwa się pytanie, ile wsparcia potrzebuje dany uczestnik, ile zaś swobody? Ważne jest, aby podejść do każdego w sposób indywidualny, otworzyć się na niego, wychwycić to, co interesujące w jego dizajnerskich pomysłach“ – tak Isabelle Dechamps opisuje istotę procesu twórczego. Rozwijanie potencjału kreacyjnego ma dla uczestników ogromne znaczenie, ponieważ wiąże się z poczuciem samodzielności i z podniesieniem poziomu samooceny. Jednocześnie powstają przedmioty o niepowtarzalnej aurze, na przykład lampa z wosku, czy też gra Memory, w której rysunki na płytkach do odkrywania wykonuje się samemu przy pomocy kredy.

Maxheft Maxheft | © be able Podstawą finansowania są dla be able honoraria za prowadzenie warsztatów oraz środki projektowe pozyskiwane od partnerów kooperacyjnych. To startupowe przedsiębiorstwo ma nie tylko społeczne i artystyczne ambicje, ale chce również odnosić sukcesy biznesowe, więc rozwija nowe kreatywne formy doskonalenia zawodowego dla różnych grup docelowych. Do takich projektów należą na przykład wspólne warsztaty dla osób z marginalizowanych grup społecznych i pracowników korporacji, w ramach których powstaje firmowy upominek świąteczny.

W ten sposób kolektyw Isabelle Dechamps realizuje postulat wysuwany od dawna przez teoretyków social design: dizajn – również dizajn produktowy – powinien w mniejszym stopniu zajmować się kreowaniem przedmiotów, natomiast bardziej skupić się na kształtowaniu interakcji międzyludzkich, procesów pracy i życia codziennego.