Wolfgang Herrndorf Formująca przejażdżka

Okładka książki „Czik“ Wolfganga Herrndorfa
Okładka książki „Czik“ Wolfganga Herrndorfa | źródło: youtube.com; Literaturfilm

Dwóch nastolatków w starej ładzie przemierza niemieckie autostrady. To zupełnie nieszkodliwi chuligani na wakacjach. Czego szukają? Dokąd zmierzają?

Czik Wolfganga Herrndorfa jest wybornym czytadłem. To skrzyżowanie współczesnego bildungsroman i powieści drogi. Historia o dwójce czternastolatków jest lekka, dowcipna i inteligentna. Do tego ma żywe dialogi i zero dłużyzn. Brzmi jak idealna lektura na lato? Zgadza się, tym bardziej, że akcja książki rozgrywa się w pierwszych dniach wakacji.

Podróż bez mapy

Maik Klingenberg ma 14 lat i pochodzi z zamożnego domu w berlińskiej dzielnicy Hellersdorf. Jego mama często wyjeżdża na „farmę piękności“, czyli na odwyk. Jest alkoholiczką. Tata z kolei wyjeżdża służbowo, zawsze z młodą asystentką Moną. Z Maikiem do ósmej klasy chodzi Czik. Jest Rosjaninem o skośnych oczach, niedawno przyjechał do Niemiec. Czik często przysypia na lekcjach i czuć od niego alkohol. Krążą plotki, że należy do rosyjskiej mafii.

Maik i Czik są klasowymi wyrzutkami, nie mają znajomych i nie dostali zaproszenia na urodziny Tatjany, najładniejszej dziewczyny w klasie. Podsumowując: ich sytuacja to kompletne dno, a przynajmniej oni tak to widzą. Kiedy więc Czik proponuje Maikowi wyprawę starą Ładą do Siedmiogrodu (sami nie wiedzą gdzie to jest), ten nie waha się długo. Bez mapy, bez prawa jazdy ruszają (mniej więcej) na południe. Ich trasa biegnie po szybkich niemieckich autostradach, drogami przez góry i pola pszenicy.

Dla Maika i Czika wyprawa ładą to szansa, by choć na chwilę wyrwać się z ról, w których tkwią nie ze swego wyboru: biednego, pijanego imigranta z Rosji i dziecka bogatych rodziców, których ono zupełnie nie obchodzi. Jak w każdej przyzwoitej powieści drogi bohaterowie spotykają wiele ekscentrycznych postaci. Są to m.in. gościnna ekorodzina lubującą się w quizach z wiedzy ogólnej, nauczycielka od emisji głosu i zarazem ekspertka od szybkiej jazdy bmw, dziadek, który ze strzelbą w ręku rozprawia o miłości. U Herrndorfa nie zabrakło też pościgów policyjnych, przesłuchań na komisariacie, stłuczonych głów, połamanych nóg i spadającego w przepaść samochodu.
Wolfgang Herrndorf czyta fragmenty „Czika“

Bildungsroman pełen slapsticków

Co wynika z tej czasami wręcz slapstickowej historii o nastolatkach? Bildungsroman, czyli powieść o dojrzewaniu, formowaniu się młodych bohaterów, narodziła się Niemczech w XVIII wieku. Herrndorf wziął na warsztat ten gatunek i w przystosował go do potrzeb dzisiejszego czytelnika. Mamy więc nostalgiczną, ale niezwykle wartką historię o dorastaniu we współczesnych Niemczech, rodzącej się przyjaźni i określaniu przez bohaterów ich stosunku do świata i do rodziny, która, trzeba przyznać, nie sprawuje się w powieści najlepiej. Kto węszy w Cziku dydaktyczny smrodek, będzie rozczarowany. Moralizowanie zastąpiły tu ironia i cięty dowcip.

Droga, dojrzewanie są motywami literackimi, które przerobiliśmy już na setki, jeżeli nie na tysiące sposobów. Ale od Czika po prostu trudno się oderwać. To chyba najlepsza rekomendacja dla czytelników.

Książka, kiedy ukazała się Niemczech w 2010 roku, przez dwanaście miesięcy utrzymywała się na liście bestsellerów. Herrndorf dostał za nią Deutscher Jugendliteraturpreis, Clemens-Brentano-Preis oraz Hans-Fallada-Preis.

Czika będą czytać na Żoliborzu

Siódma odsłona spaceru literackiego Czytamy gdzie indziej odbędzie się 7 czerwca 2014 na warszawskim Żoliborzu. Aktorzy (m.in. Agata Buzek, Łukasz Lewandowski i Andrzej Mastalerz) będą czytać książki w prywatnych mieszkaniach i pracowniach artystycznych, sklepie jeździeckim i w szkole jogi. W programie literackim znalazły książki z dwunastu krajów starego kontynentu (trasa europejska) oraz z bliskiego wschodu (trasa arabska). Powieść Czik Wolfganga Herrndorfa będzie czytana w Studio Suffit (ul. Suzina 8) w ramach trasy popołudniowej, którą będzie można przejść w godz. 14-17. Mapki z wyznaczonymi trasami będą dostępne w punkcie informacyjnym imprezy w kawiarni Fawory przy ul. Mickiewicza 21.

Czik

Wolfgang Herrndorf
Tłumaczenie: Agnieszka Kowaluk
Tytuł oryginału: Tschick
ISBN 978-83-7747-946-9
Wydawnictwo: WAB