Zalecenia Norymberskie
Wybór języków i ich kolejność

To, jakich języków obcych naucza się w danym kraju, zależy od wielu czynników. Uwarunkowania polityczne, gospodarcze, kulturalne i społeczne kraju, jego stosunki międzynarodowe oraz regionalne i globalne powiązania wpływają znacząco na ofertę edukacyjną w zakresie języków obcych. Mają także wpływ na kolejność uczenia się języków. Jako pierwszy język obcy popularność zyskuje najczęściej język najistotniejszy z punktu widzenia użyteczności – w chwili obecnej jest to język angielski jako lingua franca w skali całego globu. 

Jeśli jednak za cel przyjąć, jak to ma miejsce w Europie pod hasłem europejskiej wielojęzyczności, opanowanie przynajmniej dwóch nowożytnych języków, to pierwszemu językowi obcemu trzeba poświęcić więcej uwagi z punktu widzenia jego roli dla uczenia się kolejnych języków obcych. Dotyczy to w szczególności zetknięcia się z pierwszym językiem obcym na etapie edukacji przedszkolnej lub wczesnoszkolnej, ponieważ musi ono utorować dziecku drogę do nauki innych języków.[1]

Rodzice w większości postulują, żeby językiem wprowadzającym w naukę języków obcych był język angielski, wychodząc z przekonania, że język ten jest łatwy do opanowania i będąc środkiem komunikacji o zasięgu globalnym zapewni ich dzieciom w przyszłości dobre podstawy do nauki i rozwoju zawodowego. Nie dostrzegają przy tym, że mobilność niezbędna jest w rzeczywistości najczęściej na szczeblu regionalnym, na którym w użyciu są całkiem inne języki niż angielski, oraz tego, że angielski jako pierwszy w kolejności z języków obcych może mieć niekorzystny wpływ na motywację do nauki kolejnych języków. 

Jeśli jednak naukę̨ jeżyków obcych rozpocznie się̨ od innego jeżyka, nauczanego w sposób odpowiedni i dający długofalowe efekty, można rozwinąć́ w dziecku pozytywne nastawienie do danego jeżyka i danej kultury. Naukę angielskiego można rozpocząć w tej konstelacji trochę później, po ok. 3-4 latach, i to z nieco większą intensywnością, tak, że nie będzie to miało w żadnym razie negatywnego wpływu na osiągnięcie zamierzonego poziomu w tym języku.[2]

Z perspektywy polityki językowej koncepcja regionalnej wielojęzyczności[3] znacząco przyczynia się do zróżnicowanego spojrzenia na wybór i kolejność języków. W centrum uwagi stoją indywidualne potrzeby komunikacyjne i edukacyjne dziecka, także w odniesieniu do jego późniejszych osobistych i zawodowych ambicji. Z tego punktu widzenia wynika konieczność większej różnorodności i elastyczności w kształtowaniu oferty edukacyjnej w zakresie wczesnej nauki języków obcych i kolejności języków, aby możliwe było tworzenie istotnych w skali regionalnej profilów wielojęzyczności dzieci.
 

ZALECENIA:

  • Oferta edukacyjna w zakresie nauki języków obcych powinna być na tyle różnorodna, żeby dzieci mogły wybierać spośród kilku języków.
  • Do kolejności języków obcych należy podchodzić elastycznie w kontekście indywidualnej i regionalnej wielojęzyczności.
  • W dalszym ciągu należy wspierać rozwój języka, od którego rozpoczęła się nauka języków obcych.
  • Przez intensywne działania promocyjne należy lepiej informować, w szczególności rodziców, o skutkach poszczególnych kolejności języków.
  • Jeśli pierwszym językiem obcym jest angielski, to na nim powinna spoczywać szczególna odpowiedzialność za późniejszą naukę języków obcych i powinien on torować drogę do uczenia się kolejnych języków.


Źródła
[1] Por. Legutke (2006)
[2] Niektóre badania potwierdzają nawet, że w kwestii sukcesów edukacyjnych uczniowie mogą odnosić korzyści z owej „odwróconej” kolejności języków zarówno w pierwszym języku obcym, jak i w angielskim, jako drugim języku (por. Orešič 2002).
[3] Por. Gehrmann (2007, 2009)