Kısa yollar:

Doğrudan içeriğe git (Alt 1)Doğrudan bir alt navigasyona git (Alt 3)Doğrudan ana navigasyona git (Alt 2)

Frankfurt Kitap Fuarı 2020
Pandemi günlerinde edebiyat buluşmaları

Fuar alanında şehre giden cadde üzerindeki bir tabelada bir tabela sabahları "Mesafenizi koruyun! Evde kalın! Sağlıklı kalın!" tavsiye veriyor.
Korona nedeniyle 2020 yılında Frankfurt fuar alanı boş kalacak | Fotoğraf (detay): © Picture alliance/ dpa/ Frank Rumpenhorst

Frankfurt Kitap Fuarı, Korona salgını nedeniyle 2020 yılında sadece dijital platforma düzenlenecek. Berit Glanz, kişisel karşılaşmaların, tanışmaların bu sebeple gerçekleşmeyecek olmasına üzülmekle beraber sosyal medyada giderek daha ilham verici hale gelen edebiyat tartışmaları karşısında memnuniyetini dile getiriyor.
 

Kitap yazmanın yalnız bir eylem olduğu görüşü, modern sanat tarihinin en yaygın mitlerinden biridir. Ancak bu algının aksine, bir kitabın meydana gelişi son derece sosyal bir süreçtir. Her ne kadar kitap tek başına yazılan bir eser olsa da, ajansından editörüne, satış ve dağıtım hizmetlerine kadar geniş bir yelpazede çok sayıda insan bu oluşum sürecine katkıda bulunur. Kitabın yayınlanmasından sonra da birçok aktör, kitabı okuyucuyla buluşturmak için ter döker. 
 

SOSYAL TEMASIN MEKANI

Almanya’nın Frankfurt am Main kentinde her yıl düzenlenen kitap fuarı, adı geçen bu insanlarla bire bir karşılaşmak için bir platform sunmaktadır. Frankfurt Kitap Fuarı’nın can damarı, arka arkaya yapılan iş görüşmeleriyle kısıtlı değil; fuar aynı zamanda sosyal etkinlikler, kahve buluşmaları, yayınevi standlarında verilen davetler, okuma programları, akşam yemekleri ve gecenin geç saatine kadar süren partilerle nefes alıp veriyor. Fuar süresince insanlar eski tanıdıklarla karşılaşıyor, dostlarla kucaklaşıyor ve sık sık telefonda görüştüğü sesin sahibiyle nihayet bizzat tanışıyor.
 
Edebiyat sektörü gibi sosyal dokular, karmaşık ve kırılgan yapıdadır, bazı ilişkiler ortaklaşa vakit geçirilen bir akşamla kısıtlı, geçici olmakla beraber bazıları yıllara yayılabilir ve her sene Frankfurt’taki düzenli buluşmalarla pekiştirilir. Sosyal çevrenin yoğunluğu nedeniyle insanlar genellikle fuar sonunda derin bir yorgunlukla baş başa kalabilir. Üstelik sonbaharda yapılan bu sektör buluşmasının hemen ardından görülen gribal hastalıklar da işin cabası. Her ne kadar bağışıklık sistemini güçlendirici ilaçlarla daha fuar süresince bu gibi hastalıklarla mücadeleye başlansa da genellikle bu çabalar karşılıksız kalır, zira insan kitleleri, uykusuzluk ve kapalı ortam, bağışıklık sistemini başlı başına zayıflatan öğeler.
 
Fuarın bir virüs yuvası olarak tasviri, bilhassa şu pandemi günlerinde herkesin dikkat kesilmesine yol açmalı. Nitekim tam da bu yüzden ‑her ne kadar tüm katılımcılara zor gelse de- Frankfurt Kitap Fuarı en nihayetinde tamamen iptal edildi. Bu haber hepimizi üzdü kuşkusuz, ancak bu kargaşa dolu yıl boyunca planlarımızı birçok kez değiştirmek zorunda kalmaya alıştık. 
 

DİJİTAL ORTAMDA KÜLTÜR SANAT

Buluşma ve sohbetlerin sanal aleme taşınmasıyla birlikte son aylarda birçok aktör, tereddütle etrafında dolaştığı bir oyun alanına adım attı. Ancak birçok yazar, tek başına klavye başında geçirdikleri zamanın çevrimiçi sohbetler, tweetler, durum bildirimleri gibi dikkat dağıtan ama genellikle motivasyon ya da ilham veren sosyal etkileşimler nedeniyle sık sık bölünmesine alışmış durumda. Kültür ve edebiyat çevrelerinde, çevrimiçi faaliyet gösterenlerin sayısı yıllardır hızlı bir artış sergiliyor, birçok tanışma artık sosyal medya üzerinden gerçekleşiyor. Ancak bahsedilen sadece profesyonel sosyal ağlar değil, zira sosyal medya üzerinde de edebiyat hakkında düşünülüyor, tartışmalar yürütülüyor, fikir ayrılıkları yaşanıyor ve herkes kendi özgül okuma deneyimlerini yaşıyor.
 
Daha 2019 yılında 54Books adlı dijital kültür sanat sayfası tarafından #54Reads etiketiyle Twitter üzerinde sanal okuma grupları kuruldu; burada edebiyat sohbetlerinin sosyal medya üzerinde nasıl işlediğini şahsen gözlemleme şansım oldu. Edebiyat, birçok sosyal ağda canlı tartışmaların içinde yer alıyor. Örneğin Twitter’da @Magdarine kullanıcı adıyla edebiyat hakkında sayısız bilgiler veren kitapevi sahibi Magda Birkmann, #MagdarineChallenge ietiketi altında unutulmuş ya da pek ilgi görmemiş kadın yazarların kitaplarını satın almaları, bunları okuduktan sonra kısa tanıtım yazılarını Twitter’da paylaşmaları için okurlarını teşvik ediyor. Çevrimiçi faaliyetlerini genişleten yazar ve organizatör Fabian Navarro, “Stream & Drang” başlığı altında, çevrimiçi akış platformu Twitch’te okumaların eşlik ettiği yaratıcı yazım çalıştayları düzenliyor ve Youtube’a yüklediği kılavuzlarla başka kültür üreticilerinin kendi çevrimiçi akış formatlarını oluşturmasına yardım ediyor. Nitekim son aylarda net bir eğilim göze batmaya başladı: Edebiyat hakkındaki konuşmaları çevrimiçi ortama aktarmakta en başarılı olanlar, sadece potansiyel müşterilerine mesaj vermekle kalmayıp asıl niyeti diyalog ve müzakere için uygun ortam yaratmak olan, gönlünü edebiyata kaptırmış insanlar arasından çıkıyor.

ODAĞIMIZDA EDEBİYAT VAR

Birebir buluşmaları ve büyük insan kitlelerini sanal aleme taşımak, zor, hatta belki de imkansız olacaktır ama buna rağmen edebiyat aşkımızı çevrimiçinde üretken hale getirebiliriz. Kim bilir, belki de pandemi, şahsen Frankfurt’a asla gelmeyecek ya da gelemeyecek insanların katılımına da imkan tanıyan, internetin kamusal alanında hedefe odaklı tartışma ve sohbetler yapabilmemiz için bir fırsat yaratacaktır. Edebiyat sektörünün büyük buluşması, yüksek olasılıkla ancak 2021 yılında yeniden gerçekleşecektir. Belki de o güne dek ilgi odağımızı, bu sektörün toplumsal yan görüngülerinden sıyırıp doğrudan edebiyata yöneltebiliriz. Fırsat bu fırsat!

 

Yazar

Berit Glanz Foto: © privat 1982 doğumlu edebiyat bilimci ve yazar Berit Glanz,


internet üzerinden yayın yapan kültür sanat sayfası 54Books’un yazı işlerinin bir üyesi. Aynı zamanda Greifswald Üniversitesi bünyesindeki Fin ve İskandinav Dili ve Edebiyatı Enstitüsü’nde bilimsel uzman olarak görev yapmaktadır. İlk romanı Pixeltänzer, 2019 yılından Schöffling Yayınevi tarafından yayınlandı, 2020’nin yaz aylarındaysa şiir kitabı Partikel, Reinecke & Voß tarafından çıkarıldı.