Kısa yollar:

Doğrudan içeriğe git (Alt 1)Doğrudan bir alt navigasyona git (Alt 3)Doğrudan ana navigasyona git (Alt 2)

Frankfurt Kitap Fuarı
Alman Edebiyat Ödülü’nün sahibi Anne Weber

Verleihung des Deutschen Buchpreises 2020 an Anne Weber
Foto (Detail): Arne Dedert © picture alliance/dpa/POOL

Anne Weber, “Annette, ein Heldenepos” adlı kitabıyla Frankfurt Kitap Fuarı’nın açılışında yılın romanı kategorisinde Alman Kitap Ödülü’nü aldı. 
 

Sabine Peschel

Frankfurt Kitap Fuarı bu yıl dijital ve merkezinden uzak yapılacak olsa da fuarın açılışı 2020 yılında da analog olmayı sürdürüyor, zira en iyi roman dalında Alman Kitap Ödülü, uzun yıllardır adet olduğu üzere Frankfurt’taki ünlü Römer Binası’nda, küçük ama seçkin bir kalabalık önünde sahibini buldu: Final listeye kalan altı yazarın beşinin hazır bulunduğu buluşmada, yayınevi çevrelerinden az sayıda kişi, Frankfurt belediyesi ve Alman Yayıncılar Birliği temsilcilerinin yanı sıra sadece teknisyen ve gazeteciler yer aldı. Konuyla ilgilenenler ise etkinliği canlı yayın akışı ya da radyo vasıtasıyla takip etti.

Gerçek bir kadın kahramana duyulan şükran

Yaklaşık bir saatlik bir sürenin ardından nihayet kazanan açıklandığında fiziksel olarak orada hazır bulunanların alkışı bilhassa şiddetliydi sanki. Bunun sebebi, orada bulunmayan edebiyat aşıklarının yokluğunu telafi etmek değil, bu son derece özel kitaba yönelik gerçek bir hayranlıktı. Anne Weber’in “Annette, ein Heldinnenepos” (“Annette, Bir Kadın Kahramanın Destanı”) kitabına verilen ödül sadece, “roman” biçeminin tarif etmekte yetersiz kalacağı bu eseri değil, Weber’in kendi ifadesiyle “bu kitabın başkahramanı olmakla kalmayıp bir kadın kahraman” olan gerçek şahsı da onore ediyor. 
 
Paris’te yaşayan yazarın duyduğu bu şükran hissi, “Anne Beaumanoir’a, yani hikayesini burada anlattığım bu gerçek insana, bu kadına” yönelikti. Weber, ödül töreninde yaptığı konuşmasında, serbest uyaklı dizelerle kaleme aldığı bu destansı kahramanlık şiirini ithaf ettiği ve Bretonya’da 1923 yılında yoksul koşullar altında dünyaya gelmiş, daha genç bir kadınken komünist Résistance saflarına katılmış Anne (Annette) Beaumanoir’ın her açıdan olağanüstü yaşamını anlattı.

Direniş tarihine verilen ödül

Ödül jürisi kararını, “Anne Weber’in anlatısının gücü, kahramanın gücüyle boy ölçüşebilir seviyede,” sözleriyle gerekçelendirdi. “Arkaik destan formatının burada ne kadar taze bir hal aldığı ve Weber’in, bu Fransız direniş savaşçısının hayat hikayesini damıtmak suretiyle cesaret, dirayet ve özgürlük uğruna verilen savaş hakkında bir romana dönüştürmekteki zahmetsizliği gerçekten nefes kesiciydi.” Yine jüriye göre buradaki tema, günümüz Avrupası’nın temellerinden biri olan Almanya ile Fransa arasındaki tarihten başka bir şey değil. 
 
Anne Weber, biçimsel bir yetkinlik ve oyuncul bir havayla, daha kendisi çocuk yaştayken Paris’te iki Yahudi gencin hayatını kurtaran ve bunun neticesinde sonradan Yad Vashem’den, “halklar arasında en adil olan” onursal unvanını alan Beaumanoir’ın hayatını kesik kesik anlatılar şeklinde okuyucuya sunuyor. Beaumanoir savaştan sonra, kendisini yarı yolda bırakan Komünist Parti’ye duyduğu aşkla boğuştu, eş ve anne oldu ve Marsilya’da yaşayan bir nörofizyolog olarak mütevazı bir hayat sürdü, ancak bu durum fazla uzun sürmedi. Akabinde Cezayir’deki bağımsızlık hareketine destek verdi, bu yüzden 1959’da on yıl hapis cezasına çarptırıldı. Bu gerçek kadın kahraman bugün dahi direniş günlerindeki hayatını okullarda öğrencilere anlatıyor.

Renkli bir final listenin yarattığı memnuniyet

Final listedeki altı eser bu sene bilhassa heterojendi. İlk kez final listede birden fazla kadın yer almış oldu, hatta kadınlar dörde ikiyle çoğunluktaydı. Jüri geriye baktığında ilk elemedeki kararlarını şu ifadelerle tarif ediyor: “Bu kitapları, yazarların biçeme ilişkin, nasıl da birbirinden alabildiğine farklı kararlarla çalıştıklarını görmek bizi büyülediği için seçtik. Birçok örnekte tarihi temalardan faydalanan yazarlar bu esnada son derece önemli bir şey başarıyor, o da tarihi bizim için güncel olana dönüştürüyorlar. Bizi duygulandıran bir şey yaratıyorlar.” Jüriye göre bu metinler bize, ancak romanlardan öğrenebilecek şeyleri öğretiyor.

 Börsenvereins des Deutschen Buchhandels (Alman Yayıncılar Birliği) bünyesindeki Stiftung Buchkultur und Leseförderung (Kitap Kültürü ve Okuma Teşviki Vakfı), Alman Kitap Ödülü’yle her yıl Frankfurt Kitap Fuarı’nın açılışında Almancada “yılın romanını” seçiyor. Toplam tutarı 37 bin 500 avro olan ödül parasının 25 bin avrosu ödülün sahibine verilirken final listedeki diğer beş yazarın her biri 2 bin 500 avro alıyor.
 

Weber, Anne: Annette, ein Heldinnenepos,
Matthes & Seitz yayınevi, Berlin 2020, 208 sayfa

Bu kitabı ayrıca e-kütüphanede de bulabilirsiniz.