Sân chơi cho thiếu nhi và thanh thiếu niên
Sân chơi phiêu lưu và Nông trại thiếu niên

Abenteurspielplatz 1
© Netzwerk Spiel | Kultur

Sân chơi phiêu lưu và Nông trại thiếu niên ở Đức là những cơ sở mà trẻ em và thiếu niên có thể đến sinh hoạt được ngay tại khu phố nơi các em đang sống. Những cơ sở đó có bãi đất trống, đồi dốc, những hang hốc, chỗ khuất, cây cối và bụi rậm, nơi bọn trẻ có thể nô đùa, chơi các trò chơi, ẩn náu, leo trèo, chạy nhảy hoặc chỉ đơn giản là gặp nhau.

Trên sân chơi đó có chỗ để làm lều, chòi, có chỗ làm nơi đốt lửa hay một ao nước, nơi bọn trẻ có thể chơi đùa và vừa chơi vừa làm quen với các thành phần, yếu tố. Trong đó có một khu vườn, nơi bọn trẻ có thể trồng rau và hoa. Trong những nhà chơi và nơi bọn trẻ lưu lại có các xưởng khác nhau để bọn trẻ làm việc với đất sét, gỗ hay kim loại, cũng như có chuồng trại cho vật nuôi. Thường thì ở đây có lừa, ngựa giống lùn pôni, cừu, dê, thỏ và chuột bạch, gà, vịt và ngan. Bọn trẻ cùng nhau chăm sóc vật nuôi, cho chúng ăn và vuốt ve chúng. Thông qua hoạt động cùng nhau chăm sóc vật nuôi, ý thức trách nhiệm và mối quan hệ giữa những đứa trẻ với nhau, giữa bọn trẻ với các vật nuôi và thiên nhiên sẽ được gia tăng.

Tuy không bắt buộc, nhưng vô hình chung qua đó bọn trẻ trải nghiệm được những vòng truần hoàn và các mối liên quan sinh thái. Những vòng tuần hoàn lớn của năm cũng được trải nghiệm một cách đầy ấn tượng, trong đó có chu trình sinh ra và chết đi của vật nuôi.        
Trong các xưởng, bọn trẻ thực hiện những ý tưởng của riêng mình và qua đó học được các kỹ thuật khác nhau khi gia công gỗ, đất sét, kim loại, len hay da. Bọn trẻ sẽ biết được giới hạn và những khả năng của vật liệu, phát hiện và phát triển một số năng lực của chính mình.

Nướng bánh mì và Pizza trong lò đất, tích cực bảo vệ thiên nhiên thông qua việc xây dựng tổ cho chim nuông hoặc tạo dựng một sinh cảnh, cắt lông cừu và gia công lông cừu thành len, lắp đặt pin năng lượng mặt trời, dùng máy tính xây dựng bố cục tờ báo về sân chơi, có điều kiện cho các hoạt động chơi, âm nhạc và thể thao và nhiều điều khác nữa làm trọn vẹn bức tranh và các khả năng kiến tạo đa dạng của một sân chơi như vậy. Trong đó tất nhiên cũng sẽ đề cập và giải quyết các mâu thuẫn và thúc đẩy việc học tập xã hội và ứng xử dân chủ trên nhiều bình diện.[1]
 

  • Abenteurspielplatz 1a © Netzwerk SpielKultur
  • Abenteurspielplatz 2 © Netzwerk SpielKultur
  • Abenteurspielplatz 3 © Netzwerk SpielKultur
  • Abenteurspielplatz 4 © Netzwerk SpielKultur
  • Abenteurspielplatz 5 © Netzwerk SpielKultur
  • Abenteurspielplatz 6 © Netzwerk SpielKultur
Ngay từ những năm 30 của thế kỷ trước nhà kiến trúc sư cảnh quan Carl Theodor Sørensen người Đan Mạch đã xác định được rằng, trẻ em và thiếu niên thích đến những bãi trống bỏ hoang và tự kiến tạo thế giới chơi đùa của mình, chứ không thích những sân chơi tốn kém do ông thiết kế. Vậy nên ông đã đòi hỏi những cái gọi là „Skrammellegepladsen“ (sân chơi lộn xộn với những đồ vật cũ bỏ đi) và năm 1943 ông đã khai trương sân chơi đầu tiên kiểu mới này trong khu dân cư Emdrup mới được xây dựng ở ngoại ô Kopanhagen. Từ ý tưởng này sau đó đã phát triển các „Byggelegepladser“ – những sân chơi xây dựng.[2]
 
Ý tưởng nay nhanh chóng được các nước khác hưởng ứng, ví dụ như nước Anh. Công nương Allen of Hurtwood, một kiến trúc sư thiết kế các khu vườn, sau khi đến thăm Emdrup đã tích cực cổ súy cho việc tạo ra những „adventure playgrounds“ – sân chơi phiêu lưu. Năm 1948 những sân chơi đầu tiên đã ra đời, trước hết tại những địa bàn nóng về xã hội trong các khu công nhân đơn điệu của những vùng công nghiệp xám xịt ở ngoại ô.
 
Từ nước Anh ý tưởng đã được tiếp tục nhân rộng ra. Tại Thụy Sĩ năm 1956 „Sân chơi Robinson“ đầu tiên được đặt ở Zürich và năm 1964 tại Thụy Điển một trong những sân chơi xây dựng và phiêu lưu đầu tiên đã được xây dựng như là một phần của một „Spielparks“ (công viên chơi) trong khu dân cư Flatas ở Göteborg. Tại Đức các cơ sở riêng rẽ đã ra đời trong những năm 50. Trong không khí của phong trào sinh viên, các vấn đề sư phạm và những ý trưởng giáo dục cho đến khi đó đã được tư duy mới và từ đó cuối những năm 60 đã ra đời một phong trào với nhiều cơ sở được thành lập. Trước bối cảnh lịch sử-chính trị này năm 1967 tại Berlin đã ra đời Sân chơi phiêu lưu (ASP) đầu tiên khi xây dựng khu dân cư lớn ở Märkisch.
 
Một hướng đi khác đã tạo dấu ở Stuttgart từ trước khi sân chơi phiêu lưu đầu tiên ra đời. Tại đây các nông trại thiếu niên đã phát triển, khởi phát từ những mối quan tâm thực sự của trẻ em và thiếu niên trong vùng và các nông trại thiếu niên này đặc biệt tuân thủ các nguyên tắc sinh thái học.
 
Cuối những năm 70 cuộc tranh luận về sân chơi tích cực ở CHLB-Đức hơi dịu đi một chút. Tuy nhiên từ đó hầu như không có năm nào không có những cơ sở mới được thành lập. Năm 1981 những nông trại trẻ em đầu tiên được thành lập ở Berlin và sau đó, khi bức tường bị dỡ bỏ, phong trào có một đà phát triển mới. Trên cơ sở loại hình xe trò chơi lưu động ở CHDC-Đức trước kia, sau năm 1990 cũng đã xuất hiện những sân chơi đầu tiên được coi sóc về sư phạm của loại hình „Kolle 37“ tại Đông Berlin và các bang mới của CHLB-Đức.         
 
Từ đó đến nay, dưới những tên gọi khác nhau, nhưng với ý tưởng tương tự, các sân chơi được coi sóc về sư phạm đã định hình được trong nhiều thành phố ở CHLB-Đức. Các cơ sở này được gọi là „Sân chơi xây dựng“, „Sân chơi phiêu lưu“, „Sân chơi Robinson“, „Công viên chơi“, „Sân chơi tích cực“, „Nông trại trẻ em và thiếu niên“ hay „Nông trại trẻ em“. Tất cả những sân chơi này được gộp lại dưới khái niệm Sân chơi được coi sóc về sư phạm.
 
Hiện nay có khoảng 543 sân chơi được coi sóc về sư phạm được ngân sách công hỗ trợ tại CHLB-Đức[3] và khoảng 1.000 dự án tương tự trên toàn châu Âu.
 
Điều 11 về lao động thiếu niên kết hợp với điều 74 về thúc đẩy tự do hỗ trợ thiếu niên của Bộ Luật Xã hội thứ 8 (SGB VIII) tạo nên cơ sở pháp lý cho hoạt động của các sân chơi được coi sóc về sư phạm ở Đức. Điều 8a của SGB VIII về nhiệm vụ bảo vệ khi hoạt động vui chơi thoải mái của trẻ em bị đe dọa là một nhiệm vụ quan trọng của công tác sự phạm tại các sân chơi được coi sóc về sư phạm.[4]
 
Tiêu chuẩn châu Âu DIN/EN 1176 đối với các sân chơi và thiết bị chơi chỉ được áp dụng hạn chế tại các sân chơi được coi sóc. Theo đó, thiết bị và công trình xây dựng trên sân chơi xây dựng hoặc sân chơi phiêu lưu do người chơi tự làm ra là trường hợp ngoại lệ đối với DIN EN 1176, vì chỉ được sử dụng khi bảo đảm có nhân viên coi sóc.
 
Những nguyên tắc cơ bản như sự cởi mở và tự nguyện, tất cả đều tham gia, tạo ra không gian mở, giám sát về sư phạm và bênh vực về phương diện sư phạm, tính toàn diện, định hướng trong cuộc sống và xã hội là những nguyên tắc dẫn dắt hoạt động trong công việc của các sân chơi được coi sóc về sư phạm.
 
Những mục tiêu cơ bản là khuyến khích tính tự chủ, ý thức trách nhiệm và sự hiểu biết về dân chủ của trẻ em và thiếu niên. Có thể nhận thức được điều đó trực tiếp từ những tình huống chơi, học và trong cuộc sống của trẻ em. Với những năng lực này trẻ em và thiếu niên có khả năng tham gia kiến tạo một xã hội tốt đẹp hơn. Các mục tiêu sư phạm được thể hiện trong ba lĩnh vực học tập xã hội, đào tạo và cân bằng-thư dãn.
 
Đối tượng chính của các sân chơi được coi sóc về sư phạm là trẻ em và thiếu niên đang trong độ tuổi đi học. Các em từ 6 đến 14 tuổi là nhóm đông nhất trên các sân chơi. Trẻ nhỏ tuổi hơn đến sân chơi cùng bố mẹ hoặc ông bà, Thiếu niên lớn tuổi hơn cũng đến các sân chơi được coi sóc về sư phạm, tùy theo định hướng của từng loại sân chơi, và cũng có thể tham gia hoạt động tình nguyện. Nhóm đối tượng thứ hai là các em đến theo nhóm từ trường học hoặc mẫu giáo. Trẻ em những nhóm đó là những đối tượng tiềm năng sử dụng các sân chơi, vì sau này các em sẽ tự đến sân không theo nhóm và còn rủ thêm các bạn khác nữa. Những đối tượng sử dụng khác là bố mẹ và cơ quan, tổ chức cộng đồng. Họ sử dụng sân chơi để tổ chức các hoạt động, lễ hội của khu phố hoặc giới thiệu những chương trình đặc biệt, v/d như về chủ đề vườn cây trong cộng đồng. Như vậy sân chơi được coi sóc là một phần của cộng đồng và kết nối các thế hệ trong cộng đồng.
 
Tùy thuộc vào từng ý tưởng sư phạm, trên các sân chơi được coi sóc về sư phạm được áp dụng nhiều phương pháp sư phạm khác nhau. Tất cả các sân chơi được coi sóc về sư phạm có điểm chung là nhấn mạnh hoạt động thực hành. Trong khi ở trường, với tư cách là cơ quan giáo dục, đào tạo trung tâm, giáo dục, đào tạo chính thức thường chủ yếu được truyền đạt dưới dạng nhận thức, thì sân chơi được coi sóc về sư phạm là một địa điểm giáo dục, đào tạo không chính thức có tác dụng kích hoạt sự học tập không theo trật tự, tiềm năng tự thực hiện riêng của bọn trẻ.
 
[1] Hiệp hội các nông trại thiếu niên và sân chơi tích cực (2014). Không gian chơi mở cho trẻ em và thiếu niên, Tờ thông tin.
[2] Lange, H.-J. (2018). Lời nói đầu. 75 năm Sân chơi phiêu lưu, Số 3/2018, trang 2.
[3] Cơ quan Thống kê Liên bang (2015). Số liệu thống kê về giúp đỡ trẻ em và thiếu niên, Các chương trình về vấn đề lao động thiếu niên, trang 6
[4] Xem thêm https www.sichere-orte.de