Sắp đặt ảo Từ dưới nhìn lên

From below, upward
© Manzi

Tác phẩm của Oanh Phi Phi
Giếng trời, Chợ Hôm, cổng vào từ phố Huế, quận Hai Bà Trưng

Chợ Hôm là một khu chợ tấp nập, buôn bán các mặt hàng tiêu dùng đa dạng từ vải vóc, hàng may mặc giá rẻ đến đồ ăn và hàng tạp hóa lặt vặt. Từng mét vuông trong khu chợ này đều là một không gian thương mại thực dụng, ngoại trừ khu vực giếng trời. Trong một biển cả những đồ và vật, một kẽ hở nhỏ của không gian ấy dường như là một lát cắt của thiên đường.
 
Tác phẩm là một nỗ lực kết nối những ký ức cá nhân về không gian với một hoài niệm tập thể có tính kế thừa về bầu trời và mặt nước của người nghệ sĩ. Trong ký ức tuổi thơ của Oanh Phi Phi tại vùng đồng bằng duyên hải Texas, đều đều khắp chốn là địa hình bằng phẳng, dù đưa mắt tới đâu cũng thấy một bầu trời mở rộng choán mọi khung cảnh, rợn ngợp một cảm giác mênh mông. Khi trưởng thành, trở về Hà Nội, mỗi lần nhớ về nhà, cô lại nhớ về cha mẹ và đường chân trời rộng mở ấy.

Oanh Phi Phi đã chọn giếng trời ở chợ Hôm để đóng khung một không gian thành thị rất quan trọng với cô – không gian mở ở giữa chúng ta và bầu trời.
 
Một thế giới vi mô chuyển động không ngưng nghỉ, một ao cá hay ao nhà là mô típ Oanh thường xuyên đề cập đến bởi vị trí mang tính biểu trưng của nó trong kiến trúc làng xã cũng như những hoài niệm nó mang đến cho nhiều người Việt. Đó không phải là hoài niệm của bản thân nghệ sĩ - người lớn lên ở Texas, mà đúng hơn là hoài niệm được thừa hưởng từ cha cô, người đã lớn lên tại một ngôi làng nhỏ tỉnh Hải Dương. Với ông, ao nhà là nơi chốn của ký ức tuổi thơ, của những rong chơi tự do và tháng ngày vô tận. Oanh Phi Phi nâng niu những câu chuyện của ông như thể đó là của mình, và chính những mảnh ký ức và khoảnh khắc xúc động sâu sắc ấy đã kết nối cô với nơi đó. Oanh có cảm xúc kỳ lạ khi đến thăm lại ngôi làng của cha cô, tới khu công trường xây dựng, trước đây từng tồn tại một cái ao, thắp một nén nhang bên cạnh ngôi mộ trống rỗng của người ông đã an nghỉ trên cánh đồng ẩm ướt, dẫu rằng nơi đó không còn thuộc về cô nữa.
 
Người xem, đứng dưới giếng trời, nhìn qua một thiết bị công nghệ, “từ dưới ngước lên trên” để thấy một cái ao bị nghịch đảo, hình ảnh vốn luôn chỉ được nắm bắt từ góc nhìn từ trên xuống. Tận dụng triệt để tính vô thể của công nghệ ứng dụng tăng cường thực tế ảo, phần nguồn hình ảnh được sử dụng cho dự án này chính là những tác phẩm sơn mài trên kính, một bề mặt mà Oanh đã khai thác trong những dự án trước đây để thử nghiệm với tính phi vật chất và quy mô của không gian. Ánh sáng thay đổi liên tục trên hình ảnh sơn mài tạo ra hiệu ứng chuyển động mặc dù bản thân hình ảnh là tĩnh.

Nghệ sĩ Nguyễn Oanh Phi Phi

Sinh năm 1979 tại Houston (Mỹ), Phi Phi Oanh tốt nghiệp cử nhân Mỹ thuật, trường Parsons School of Design (2002) và thạc sĩ Mỹ thuật và Nghiên cứu, Đại học Madrid Complutense (2012). Năm 2004, cô nhận học bổng Fullbright tới Hà Nội nghiên cứu và học về sơn mài. Từ đó tới nay, sơn mài trở thành trọng tâm thực hành nghệ thuật của Phi Phi. Đối với cô, sơn mài đươc sử dụng như chất liệu của hội hoạ, để truyền tải ký ức hay tư duy, để trải nghiệm các lý thuyết hiện hành về hình ảnh, và mở rộng tới các phương thức thử nghiệm và qui mô mới.
 
Phi Phi Oanh tham gia nhiều triển lãm gồm Pro Se, National Gallery Singapore (2016); Make Shift (2016) and Palimpsest (2014) FOST Gallery, Gillman Barracks, Singapore; A Woman“s View, Goethe Institute, Hanoi (2014); If the World Changed, Singapore Biennale (2013); Specula, Hanoi City Exhibition Hall (2009); Black Box, Vietnam National Arts Museum, Hanoi (2007).