Darknet
Năm ví dụ cho thấy, tại sao tiếng xấu là không xác đáng

Darknet là những vùng được bảo vệ trên Internet – những người áp dụng quyết định những vùng đó được dùng làm gì.
Darknet là những vùng được bảo vệ trên Internet – những người áp dụng quyết định những vùng đó được dùng làm gì. | Ảnh (trích): © Adobe

Darknet được coi là gã em ác độc của Internet, là nơi trung chuyển vũ khí và ma túy, là thiên đường của lũ tội phạm ấu dâm và bọn khủng bố. Trên thực tế đó hoàn toàn không phải là nơi tăm tối đến như vậy.

Khái niệm „Darknet“ thường được ghép với những âm mưu đen tối, trước hết vì những nền tảng bất hợp pháp trên Darknet như Silk Road hay AlphaBay chuyên buôn bán ma túy, vũ khí hay nội tạng con người và làm cho truyền thông đặc biệt chú ý đến. Phần này trong mạng nhanh chóng trở thành một nơi xấu xa – các nhà chính trị thậm chí còn nói đến một „Hòn đảo không có pháp luật“. Điều đó trước hết chứng minh: nhiều người không biết, vấn đề ở đây thực ra là gì.

DARKNET: phần đen tối của INTERNET?

Khái niệm Darknet chỉ việc giao tiếp trên Internet được thực hiện ẩn danh và ví dụ như được một trình duyệt Tor tạo điều kiện. Các Darknet sử dụng những công nghệ mã hóa để thiết lập quan hệ giữa hai người sử dụng một cách không tùy tiện, mà theo cách thủ công và định hướng. Một người sử dụng thông qua máy tính hoặc thiết bị di động của mình liên hệ với một người khác, bằng cách cả hai địa chỉ IP được kết nối trực tiếp với nhau. Bằng cách này họ có thể giao tiếp với nhau hoặc trao đổi dữ liệu với nhau, mà người khác không đọc được. Điều đặc biệt ở đây là: Mạng lưới của cá nhân có thể được mở rộng với những quan hệ khác. Nhưng mỗi một mạng lưới của cá nhân này đều bị tách ra khỏi mạng Internet kinh điển; chỉ người sử dụng tập hợp với nhau mà thôi. Như vậy có nhiều Darknet lớn, nhỏ trên Internet.

Tuy nhiên về cơ bản thì nhiều người rất coi trọng những khả năng để bảo vệ việc trao đổi trong thời đại mà việc giám sát đang gia tăng. Sau đây là một số ví dụ cho thấy, những mạng đóng và công nghệ Tor có thể được sử dụng đầy ý nghĩa như thế nào:

Whistleblowing

Có lẽ Edward Snowden và Chelsea Manning là những cái tên nổi tiếng nhất liên quan đến việc phát hiện ra những âm mưu bị đặt những dấu hỏi lớn của nhà nước. Cựu nhân viên CIA Snowden đã lật tẩy hoạt động giám sát thái quá của Cơ quan An ninh Mỹ NSA. Cựu quân nhân Mỹ Bradley Manning – sau một phẫu thuật chỉnh giới tính nay là Chelsea Manning – đã chuyển tiếp tổng cộng một nửa triệu tài liệu chiến tranh từ Irắc và Afghanistan để công bố trên nền tảng Wikileaks. Tuy cả Snowden và Manning đều không hưởng lợi từ các khả năng kỹ thuật của Darknet, nhưng họ cũng đã truyền cảm hứng cho Whistleblower trên khắp hành tinh để phát hiện những tình trạng tồi tệ. Việc đó được thực hiện tốt nhất với những phương pháp có thể xóa được dấu vết của bản thân. Một chương trình như trình duyệt Tor có thể giúp được việc đó và được các Whistleblower trên khắp thế giới sử dụng.

Những hòm thư ẩn danh của các tòa soạn

Đối với những thông tin nhất đinh, các chương trình tin tức và báo chí phụ thuộc vào những người cung cấp thông tin không muốn bản thân họ phải xuất hiện và phải thực hiện những biện pháp bảo vệ họ. Chính vì thế gần như mỗi một tòa soạn lớn đều tạo ra những điều kiện để bí mật gửi tài liệu hoặc ẩn danh khi liên hệ với biên tập viên. Những tờ báo như Guardian của Anh, New York Times và Nhật báo Đức (taz) đặt hộp thư với đuôi Tor „.onion“, để người sử dụng có thể tải tài liệu lên được, mà không cần để lộ địa chỉ IP của họ. Các tổ chức phi chính phủ lớn, ví dụ như Greenpeace cũng sử dụng công nghệ này.

systemli.org/Riseup.net

Nhiều nhóm hoạt động trên thế giới muốn được bảo vệ khi giao tiếp. Ví dụ như các nhóm khu vực của Chaos Computer Club (Câu lạc bộ Máy tính Chaos) sử dụng trang .onion để giao tiếp nội bộ. Trang systemli.org. thể hiện như một „nhà cung cấp phi lợi nhuận dịch vụ giao tiếp có bảo mật dữ liệu“. Sáng kiến này ở Đức cung cấp các dịch vụ E-Mail, Cloud và Hosting cho từng người riêng biệt và cho các phong trào thông qua các địa chỉ .onion. Theo thông tin của chính trang này thì systemli muốn qua đó cung cấp khả năng bảo vệ những người hoạt động chính trị. Trang tương đương ở Mỹ là Riseup.net cũng cung cấp những dịch vụ tương tự.

FireChat 

Dịch vụ Messenger FireChat do Open Garden cung cấp từ năm 2014 ngay trong năm ra đời đã trở thành một ngôi sao trong „Làng ẩn danh“. Trong cuộc „Cách mạnh ô dù“ ở Hongkong, chính phủ Trung Quốc đã khóa mạng điện thoại di động trong nhiều khu vực rộng lớn của thành phố để ngăn chặn những người hoạt động giao tiếp với nhau. Trong những tình huống như vậy FireChat đã vào cuộc: mỗi một Smartphone cài đặt FireChat nhanh chóng trở thành một đầu mối giao tiếp trong một mạng lưới phi tập trung hóa. Qua đó hàng nghìn người biểu tình ở Hongkong đã có thể tiếp tục duy trì liên lạc và phối hợp với nhau, mặc dù mạng điện thoại di động bị khóa.

Facebookcorewwwi.onion

Facebook là khả dụng trên toàn thế giới? Không hoàn toàn đúng, vì tại một số nơi trên thế giới trang này hoặc không thể sử dụng được, hoặc chỉ được sử dụng hình thức đã qua kiểm duyệt. Để vượt qua kiểm duyệt và các rào cản truy cập, từ 2014 Facebook đã cung cấp một trang Tor chuyên biệt.

Das Deep Web 

Một khái niệm thường được ghép với Darknet và bị hiểu sai khi được dùng như là một khái niệm đồng nghĩa với Darknet là „Deep Web“. Khái niệm này chỉ phần của Internet không thể nắm bắt được bằng việc tìm kiếm thông thường của những công cụ tìm kiếm bình thường, vì những công cụ này về kỹ thuật không có khả năng nhận biết đủ sâu các trang Web. Phải chăng một hiện tượng bên lề? Hoàn toàn không, vì theo một nghiên cứu năm 2001, khối lượng dữ liệu của Deep Web bằng 400 đến 500 lần khối lượng dữ liệu được tính là của phần kinh điển trên mạng („Surface Web“). Đơn giản là công chúng của phần bề mặt không thể biết được một phần lớn của mạng – ngay cả cơ quan chính quyền cũng gặp khó khăn để đo đạc được khu vực này. Điều mà nhiều người không biết: Trong ngày thường nhật chúng ta thường xuyên sử dụng Deep Web. Ví dụ như ai sử dụng online Catalog của thư viện, người đó di chuyển trên Deep Web. Các trình thu thập dữ liệu Web của các công cụ tìm kiếm không thể nắm bắt được các bộ sưu tập sách, mà chỉ người sử dụng thư viện làm được việc đó, nếu người đó đăng nhập với dữ liệu của mình – và như vậy đã bước vào Deep Web.

  

người ta vào một DARKNET như thế nào: phần mềm TOR

Tor – vốn là chữ viết tắt của „The Onion Router“ – là phần mềm nổi tiếng nhất để ẩn danh các dữ liệu trên Internet. Ban đầu Tor không phục vụ cho việc bảo vệ nhà báo, Whistleblowern hoặc những người phê phán chế độ, mà để giữ cho các điệp viên Mỹ và quân đội Mỹ không bị nghe trộm. Dự án bắt đầu năm 2000 tại trường Đại học Cambridge và đầu tiên được quân đội Mỹ hỗ trợ. Cuối năm 2006 một tổ chức phi lợi nhuận đã tiếp quản công nghệ hồi đó còn khá mới mẻ. Đến nay Tor và các phần mềm tương tự được các nhà hoạt động của tất cả các nước sử dụng, để phản đối hoặc phát hiện những tình trạng tồi tệ. Nhưng: tại những nước như Trung Quốc, nơi việc truy cập Internet được quy định chặt chẽ, thì các cơ quan chính phủ đã phát triển những biện pháp loại bỏ Tor.