Thế hệ Z trong phim
Từ sự kỳ diệu phổ quát của tuổi trẻ

Về một chuyến mạo hiểm muốn làm ngưởi trẻ tuổi: :“Vùng đất của thổ dân da đỏ xưa kia“ khắc họa một người trẻ tuổi, nhưng không nhất thiết đặc trưng cho thế hệ Z.
Về một chuyến mạo hiểm muốn làm ngưởi trẻ tuổi: :“Vùng đất của thổ dân da đỏ xưa kia“ khắc họa một người trẻ tuổi, nhưng không nhất thiết đặc trưng cho thế hệ Z. | Ảnh (trích ảnh): © picture alliance/Camino-film/dpa

Họ là ai và họ sống như thế nào? Thế giới quảng cáo và truyền thông đã phát hiện một nhóm đối tượng mới: Thế hệ Z được số hóa hoàn toàn từ khi mới chập chững biết đi, giờ đây bước vào tuổi trưởng thành. Tuy nhiên trong phim họ (vẫn còn) thể hiện cuộc sống của thế hệ Millennial.

Không chỉ các nhà báo, nhà xã hội học hoặc các chuyên gia Marketing muốn mô tả từng thế hệ thông qua những giá trị và mục tiêu chung của thế hệ đó. Điện ảnh cũng luôn tìm kiếm những hình ảnh và khuôn mặt mới phản ánh cuộc sống thực tại của giới trẻ. Cho đến thời gian gần đây thôi người ta chủ yếu đề cập đến cái gọi là thế hệ Millennials, nghĩa là những người được sinh ra trong khoảng thời gian từ năm 1980 đến 1995. Tuy nhiên giờ đây hậu duệ của họ cũng ra nhập thị trường lao động và như vậy lọt vào nhận thức của công luận: Điện ảnh Đức trong những năm gần đây quan tâm hơn đến „thế hệ Z“. Thế hệ này bao gồm từ con trẻ vừa mới nhập học đến người trẻ tuổi trưởng thành mới ngoài hai mươi.  Nhưng điện ảnh có thể kể lể gì về họ? 

HẦU NHƯ KHÔNG CÓ SMARTPHONE TRÊN MÀN ẢNH

Tất nhiên thế hệ Z chưa sản sinh ra được nhiều nhà làm phim. Chỉ ít người trong số họ có cơ hội đạo diễn một bộ phim lớn sớm đến như vậy. Vì thế hiện nay hầu như không có phim của họ để trình chiếu, nhưng thay vào đó là nhiều bộ phim nói về họ. Diễn viên thế hệ Z đứng trước ống kính, nhưng họ chuyển động trong hình ảnh của thế hệ X và thế hệ Y. 

Những nghiên cứu về Marketing mô tả là các khuynh hướng xã hội chung đang gia tăng trong thế hệ Z: người ta cho rằng, họ đặc biệt vô tư, vì họ lớn lên với những biến động như khủng hoàng tài chính hoặc thảm họa khí hậu. Những biến đổi liên tục là chuyện bình thường đối với họ, đặc biệt khi họ tiếp xúc với những loại hình truyền thông hiện đại. Ngay thế hệ Millennials đã được coi là „Digital Natives“ (người bản địa kỹ thuật số) ưa thích công nghệ. Tuy nhiên thế hệ Z không chỉ lớn lên với Internet, mà còn trong một thế giới xã hội được hòa mạng, mà trong đó sự phân biệt giữa không gian ảo và không gian vật chất có vẻ như là hoàn toàn phi lý. 

Tuy nhiên phim về thế hệ Z hiếm khi phản chiếu điều đó. Trong một bộ phim Millennials như Gió thổi sau lưng từ phía trước có dùng Smartphone và gọi Video Call với bạn bè đang du ngoạn trên thế giới và qua đó đề cập đến một khuynh hướng toàn cầu. Tuy nhiên sự hiện hữu mọi lúc, mọi nơi của chiếc máy tính bỏ túi nhỏ bé thường bị chê trách lại ít được nhìn thấy trong các câu chuyện về thế hệ đang trưởng thành như bộ phim đầy chất thơ Không khí của Anatol Schuster hay Vùng đất của thổ dân da đỏ xưa kia của İlker Çatak. Câu chuyện lãng mạn u ám về những nàng tiên cá Blue My Mind của Lisa Brühlman hay chuyến phiêu lưu của chú ngựa Hördur trong phim Hördur – giữa các thế giới của Ekrem Ergün cũng không cần đến máy tính bỏ túi. Ở đây chủ yếu là muốn mô tả tình trạng chung của giới trẻ, chứ không cho riêng một khoảng thời gian. Có vẻ như công nghệ không phù hợp với trải nghiệm kỳ diệu của tuổi trẻ trong phim. Nếu internet được chủ đề hóa, thì chỉ khi nó là một yếu tố hành động trung tâm, ví dụ như trong Homevideo, một phim truyền hình về nạn quấy rối trên mạng. Việc tiếp cận hàng ngày với thể giới số được giới thiệu trong phim chỉ là một ngoại lệ.

Điều này thật thú vị. Phải chăng nguyên nhân là giờ đây điện ảnh – một phương tiện truyền thông „cũ“ không còn khả năng phản ánh thế giới trải nghiệm đa khía cạnh của một thế hệ trẻ nữa? Có lẽ không phải thế, vì có những ví dụ phủ nhận điều đó trên khắp thế giới. Vấn đề ở đây liên quan đến một quyết định có chủ đích về thẩm mỹ - các nhà làm phim đưa trải nghiệm thời trẻ của họ (không có Smartphone) lên màn ảnh. Có thể họ đã gãi đúng chỗ ngứa: các nghiên cứu về giới trẻ luôn đề cập đến tình trạng „bội thực số hóa“. Ai lớn lên trong một thế giới số, người đó có thể muốn tìm kiếm mạnh mẽ hơn một lựa chọn khác. 

PHIM VỀ NHŨNG CHUYếN dong duổi trên đường VÀ NHỮNG CHUYẾN ĐI NỘI TÂM

Đúng như trong nhạc Pop, trong điện ảnh thanh niên luôn gắn với khởi phát và bùng nổ. Giới trẻ dời bỏ quê hương chật hẹp để trải nghiệm những nơi chốn và tư duy mới. Điện ảnh tìm kiếm những hình ảnh bên ngoài cho những chu trình bên trong và như thế những chuyến đi nội tâm và những chuyến du ngoạn ngoài đời hòa nhập với nhau – miễn là dời xa thế giới của các bậc phụ huynh. Trong câu chuyện tình 303 của Hans Weingartner sinh viên chạy xe có nhà di động trên xe đến Bồ Đào Nha, trong Gió thổi sau lưng từ phía trước họ bột phát đi Séc. Hồi kết của Vùng đất của thổ dân da đỏ xưa kia diễn ra tại một liên hoan âm nhạc ở một nơi nào đó bên biên giới Đức. Trong Không khíBlue My Mind các cô học trò kéo nhau ra biển. Hai phim này cũng kết nối với chủ đề LGBTQ khi kể những trải nghiệm về chủ đề này. Tại đây những chuyến đi dong duổi trên đường dài dẫn dắt người ta ra khỏi xã hội hai giới tính. Thế hệ Z lớn lên trong một thời kỳ mà những thay đổi trong xã hội đã tiến được những bước dài. Vì thế họ thường được mô tả là rất cởi mở và bao dung. 

Trong điện ảnh cho đến nay những chi tiết đặc thù và khuynh hướng chung của thế hệ Z chỉ được lướt qua, chứ không được trình bày một cách rõ ràng. Có lẽ những chi tiết và khuynh hướng đó chỉ trở nên rõ nét, khi có thể kể về chính những trải nghiệm thời trẻ của mình – với những diễn viên từ thế hệ kế cận mình. Đây không phải là vấn đề khó khăn, vì tất nhiên phim sẽ không vì thế mà kém đi. Và đến ngày nay điện ảnh vẫn phản ánh cảm xúc của tuổi trẻ một cách chính xác và đầy hấp dẫn. Sự khao khát tới những trải nghiệm mới và tới một bản sắc riêng là phổ quát. Giấc mơ về thế giới khác, thậm chí có thể tốt đẹp hơn cũng vậy. Những bộ phim về giới trẻ kết nối các thế hệ, vì mỗi người đều được phép trải qua giai đoạn sôi nổi và sóng gió này. 
  • Về một chuyến mạo hiểm muốn làm ngưởi trẻ tuổi: :“Vùng đất của thổ dân da đỏ xưa kia“ khắc họa một người trẻ tuổi, nhưng không nhất thiết đặc trưng cho thế hệ Z Ảnh (Cắt): © picture alliance/Camino-film/dpa
    Về một chuyến mạo hiểm muốn làm ngưởi trẻ tuổi: :“Vùng đất của thổ dân da đỏ xưa kia“ khắc họa một người trẻ tuổi, nhưng không nhất thiết đặc trưng cho thế hệ Z
  • Một chuyến đi Bồ Đào Nha trong „303“ cũng dẫn dắt đến một chuyến đi nội tâm: Trên chuyến xe có nhà lưu động một mối tình đã nảy nở giữa hai nam sinh viên Ảnh (cắt): © Alamode Film
    Một chuyến đi Bồ Đào Nha trong „303“ cũng dẫn dắt đến một chuyến đi nội tâm: Trên chuyến xe có nhà lưu động một mối tình đã nảy nở giữa hai nam sinh viên
  • Tình yêu giữa hai cô học trò: Trong „Blue my Mind“ hai cô gái trong chuyến đi của mình đã bứt ra khỏi xã hội mang đậm dấu ấn của hai giới tính. Ảnh (cắt): © tellfilm
    Tình yêu giữa hai cô học trò: Trong „Blue my Mind“ hai cô gái trong chuyến đi của mình đã bứt ra khỏi xã hội mang đậm dấu ấn của hai giới tính.
  • Đối với Charlie, làm người trưởng thành chẳng đơn giản chút nào – nhưng sau đó vấn đề trong „Gió thổi sau lưng từ phia trước“ là một chuyến đi bột phát đến Séc. Ảnh (cắt): © UCM.ONE GmbH / DARLING BERLIN
    Đối với Charlie, làm người trưởng thành chẳng đơn giản chút nào – nhưng sau đó vấn đề trong „Gió thổi sau lưng từ phia trước“ là một chuyến đi bột phát đến Séc.
  • „Không khí“ – đây là một chuyến đi đến biển và đến một mối tình mới. Ảnh (cắt): © wirFILM/JulianKrubasik
    „Không khí“ – đây là một chuyến đi đến biển và đến một mối tình mới.