Erste Schritte in Deutschland Foto: © colourbox.de
Jibona koçberê bi Vîza

Pasaport û Vîza

Ji bo çûyîna Almanyayê pêwîstiya we bi pasaporteke derbasdar an jî belgeyeke din ya ku nasnameya we diyar dike, heye. Dûre jî eger hûn biçin saziyeke fermî pêwîstiya we bi pasaportê heye. Hevwelatiyên ne ji Yekitiya Ewropayê hewcedariya wan bi vîzayê heye. 

Hûn dikarin vizeyê ji balyozxaneya Almanî (Konsulat-Botschaft) li welatê xwe bistînin. We li Almanyayê peymaneke karî çêkir an jî beşeke malbata we li Almanyayê rûdinê? Dûre hûn dikarin hêsantir vîzeyekê bistînin. Hûn dikarin agahiyan zêdetir ji wezereta karên derve peyda bikin. 

Pêwîstiya hevwelatiyên ji Yekitiya Ewropayê (YE) an jî ji welatakê Qada Aborî ya Ewropayê bi vîzeyê nîn e.

birêveberiya nufûsê û Belgeya Destûra Rûniştinê

Divê hûn li Almanyayê ewilî di îdareya nufûsa bajarê xwe de serî lê bidin. Piştre divê hûn biçin daîreya-ofîsa biyaniyan . Li wir hûn dê belgeya destûra rûniştinê peyda bi dest xînin. Ev karteke bi rewşa îqameta te diyar dike. Ev dide xuyan bê hûn dikarin li Almanyayê bimînin û hûn dikarin bixebitin an na? 

Hûn dê biçin saziyeke fermî û hûn nikarin bi Almanî xweş bipeyîvin? Vêca hûn dikarin ji wergêrekekî sîmultane bixwazî ku him bi zimanê zimanê we û hi bi Almanî dizane ta ku alîkariya we bike.

Kûrsa entegrasyonê

Hûn nikarin xweş bi Almanî biaxivin? Dûre hûn dikarin beşdarî kûrseke entegrasyonê bibin. Di kûrsê de hûn dê baştir fêrî almanî bibin. Û hûn dê agahiyên giring yê di derheqê jiyana li Almanyayê de bi dest bixin. Daîreya Biyaniyan belgeyekê ji bo beşdarbûna kûrsê dide we û ji we re cihê kûrsa entegrasyonê jî dibêje. Ji bo agahiyên zêdetir hûn dikarin nivîsara ‘’Integrationskurs’’ bixwînin.

Lêgerîna li Karî û Perwerdehe

Pêngava duyem lêgerîn û peydakirina karekî ye. We li welatê xwe pîşeyek bi dest xist an jî hûn li dibistaneke bilind de bûn? Dûre divê hûn belgeyan wergerînin û bidin danasîn. Li navenda karî bipirsin ka hûn li ku dikarin van bidin kirin. Navenda karî dê alikariyê bi de we di lêgerîna karî de. Heke hîna pîşeyek an jî dîplomeyeke we tunebe, hûn dîsa diçin navenda karî. Li wir şêwirdariya pîşeyî jî heye. Heke hûn hîn nizanin hûn çi dikarin an jî çi dixwazin û hûn pê ne bawer in, vêca alikariya we têt kirin. Navenda karî agahiyan di derbarê perwerdehe û kûrsan de dide. Ji bo agahiyên zêdetir nîvîsara ‘’Studium und Berufsausbildung’’ bixwînin.

Zarok û Dibistan

Divê zarok ji 6 saliya xwe dest bi dibistanê bikin. Zaroka xwe li dibistanekê qeyd bike û û nivîsgeha ciwanan ya bajarê te dikare alîkariya te bike. Hûn dikarin zêdetir ji beşên agahiyan ji pêşxistina zû û pergala dibistanê bi dest xînin.

Sîgorta

Hinek sîgorta gelekî giring in: Berî her tiştî, sîgortaya nexweşiyê, sîgortaya karkenariyê û sîgorta lênerînê (li ‘’Versicherungen’’ binhêr). Heke hûn xwedî cihekê karî bin, bi awayekî jixweber hûn bi (automatisch) (Li ‘’Arbeitsaufnahme’’ bixwîne) van sîgortayan bi dest dixin. Û pêwîstiya we bi hesabekê bêsûd (Girokonto) di bankayekê de heye (Li nivîsara ‘’Bankkonto und Finanzen’’ binhêr).

Navnîşanên Giring

Hûn li dersxaneyekê kûrsên entegrasyonê (Integrationkursen) an jî nivîsgeha biyaniyan digerin? Di bin ‘’Wichtige Adressen’’ hûn dikarin navîşanên nêzîkî xwe rasterast bibînin. Dê encaman de dê agahiyên wekî navnîşan û hejmara telefonê peyda bikin.

Jibona penabera

Kirariyên Penaberîyê

Hûn ji bo serîlêdana daxwaza penaberîyê (Asylantrag) werin Almanyayê? Ev agahî ji bo kirariyên we yê penaberîyê giring in.

Destpêkî hûn dê li bikarexaniyê penaberiyê (Erstaufnahmeeinrichtung) bên qeyd kirin. Ji bikarexaniyê penaberiyê dibe ku hûn dê bên sewq kirin ji bo cihekê din yê lê mayînê (vegirtina qûnax, Unterkunft) di yek ji 16 parêzgehan de. Heke hûn di bikarexaniyê penaberiyê ya diyarkirî de bin, hûn daxwaznameya penaberîyê di şûbeyeke daîreya federal ya ji bo koçber û penaberan (Bundesamt für Migration und Flüchtlinge-BAMF) de çêdikin. Kirariyên penaberîyê dibe ku heta du salan an jî demeke dirêjtir bidome.  

Daxwazname

Hûn wekî şexs mecbûr in ji bo mafê penaberîyê serî li daîreya federal ya ji bo koçber û penaberan (BAMF) bidin. Nameyekê bi randevû tê dayîn ji bo pêşkêşkirinê an dê randevû li bikarexaniyê penaberiyê bê daleqandin. Li vir hûn dê şûbeyên daîreya federal ya ji bo koçber û penaberan (Bundesamt für Migration und Flüchtlinge-BAMF) li nêzîkê we peyda bikin.

Dê li şûbeyên daîreya federal ya ji bo koçber û penaberan (BAMF) kitekitên têkîldarê we bên qeyd kirin. Heke hûn ji 14 salî mezintir bibin, dê şopa têliyê û wêneyekê we bê xwestin. Bi vî awayî tê peyîtandin-tesbît kirin ku, hûn cara yekem ji bo mafê penaberîyê serî lê didin an na. BAMF di derheqê maf û peywirên we de agahiyan dide namzetên penaberîyê.

Her wiha dê li wir rêgeh-guzergah bê pirsîn, ji ber ku bi vê girêdayî ye ku, ka Almanya ji bo daxwaza we ya penaberîyê rayedar e an na. Wekî mînak heke we şopên têliyên xwe di welatekî din de dabe, dibe ku Almanya daxwaza we nenirxîne û we bişîne welatê peywirdar-rayedar. Bi kurtasî, sazî kîjan dewleta Yekitiya Europayê ji bo daxwaza penaberîyê reyedar e, wê diyar dike. Ev bi piranî ew welatê ku we destpêkî çûnê ye. Ev wekî Prosedûra Dublin (Dublin-Verfahren) tê bi nav kirin.

Heke Almanya ji bo daxwaza we ya penaberîyêrayedar be, wê Almanya daxwaznameya we dinirxîne.

Heta ku daxwaza we ya penaberîyê kiribe, hûn dê destûra mayîna domdar (Aufenthaltsgestattung) bi dest bixin. Dema ku kirariyên penaberîyê didomin, li gel destûra mayîna domdarhûn li Almanyayê bi awayekî qanûnî-legal dimînin. Ev destûra mayîna domdar li hin parêzgehan bi qadê-mekanê sînorkirî ye. Ev tê wê wateyê ku, hûn di sê mehên pêşîn nikarin qada ji bo we diyarkirî û parêzgehê terk bikin.

Her namzetê penaberîyê xwedî memûrekê-berpirsekê ye. Heke hûn li gel malbata xwe mafê penaberîyê bixwazin, vêca zêdetir berpirs hene. Ji ber vê yekê kirariyên her endamê malbatê jî di demên cihê de diqedin.

Rûniştin

Her namzetê penaberîyê mecbûre kî bixwe biçe rûniştina xwe. Qedera we vê gavê di rewşeke krîtîk-xeterdar de ye. Di rûniştinê federal ya ji bo koçber û penaberan (BAMF) û wergêrek mewcud in.

Ev rûniştin giringtirîn jivan-randewû ye û gelek diyarker e ji bo biryarê di kirariyên penaberîyê de û de. Divê hûn di didarekê de bi aşkerayî vebêjin ku, hûn ji bo çi êdî nikarin vegerin welatê xwe û çima hûn ji welatê xwe derketin.

Her wiha, vegotina çîroka xwe ya şexsî û behsnekirina rewşa bi giştî ya welatê xwe jî nemaze giring e.

Wekî mînak, nêrînên we yên siyasî, dînî-olî an jî sedemên din ji bo teqîbkirina we bûne sedem, divê hûn delîlên van jî li gel xwe bînin. Di dawiyê protokolek di derbarê rûniştinê de têt çêkirin. Heke hûn hemraman bin, her tişt rast hatiye nivîsin, hûn dê protokol di dawiyê de bidin wergerandin û protokolê îmze bikin. Piştî ku protokol hat îmze kirin, êdî guhartin an jî pêvekirin zehf zor e.

Biryar

Hûn biryara di derbarê daxwaza penaberîyê de bi nameyekê bi nameyekê bi dest dixin. Name sedema ji bo biriyarê dihewîne. Heke daxwaza we hat red kirin, name xwestina çûyîna/terkkirina ji Almanyayê jî dihewîne. Dûre êdî hûn mecbûr in ku ji Almanyayê biçin. Naxwe, hûn dê bi dersînorîbûnê (Abschiebung) bên tirsandin. Hûn dikarin li dijî biryara redkirinê dozê lê vekin. Cihê salixdayînê ye ku, hûn serî li parêzeregekê an ji cihekê şêwirînê bidin baştir e.

Danasîn

Hûn bi awayekî fermî wekî penaber an jî mafê penaberîyê bi dest xistî hatin nasîn? Vêca hûn dikarin kêmtirîn bi qasî sê salan li Almanyayê bimînin. Piştî sê salan hûn dikarin tezkereya îqametgehê ya bê dem (Niederlassungserlaubnis) bi dest bixin. Ji bo salekî arastineke demborî ya neteweyî û navneteweyî didine we. Hûn dikarin piştî pênc-heft salan destûra mayîna domdar bigirin.

Namzetê penaberîyê ku xwedî destûra mayîna taybet (Duldung) li her sê mehan carekê dema xwe bidin dirêj kirin. Destûra mayîna taybet ne re rewşeke îqametê ye, ev tê wê wateyê ku, hûn mecbûrê terikandinê bimînin û heke bi awayî teorîk her dem sedemên ji bo destûra we ya mayîna taybet ji holê rabin, hûn dê ji dûr bên xistin. Heke mirov demeke dirêj bi destûra mayîna taybet li Almanyayê bijî û baş xwe entegre bike (biçe dibistanê, perwerdehe bibe, bixebite, xwe fêrî Almanî bike) gelek derfet hene ku rewşa îqametê bi dest bixin. Ji bo vê divê hûn serî li cihên şêwirînê bidin.

Red

Her kê ji welatên ewle yên behskirî tê an jî li gel sebebên aborî daxwaza penaberîyê dinivîse, wekî mafê penaberîyê heqkirî an jîpenaberê naskirî li ser danasînê xwedî derfetekê-şansekê baş nîne.

Daxwaza we hate red kirin? Dûre derfetên cihê hene: An Almanyayê terikandin an jî dozek lê vekirin. Ji bo vê ya herî baş ew e ku hûn serî li parêzerekê (î) an jî cihekî şêwîrinê bidin. Demeke we ya diyarkirî heye ji bo terikandin an jî dozê lê vekirinê. Divê hûn li gorî dema diyarkirî biçin.

Agahiyan hûn dikarin ji vir peyda bikin.
 

Pirsên kû herî zêde tên pirskirin

Kîjan welatan endamê Yekitiya Ewropayê ne?

Kîjan welatan endamê Yekititya Aborî ya Ewropayê ne?

Gelo ez dikarim bi ehliyeta ango ajonameya xwe li Almanyayê bajom?

Gelo pirsên we yên din derbareyê standina vîse û hatinê hene?

Ez vê nameya girîng fehm nakim. Gelo, kî dikare ji bo têgihiştina van belgeyên bi almaniya zehmet alikarî bike?

Wek penaxwaz, kîjan ber, ango nirx, heqê min e?

Karkerê/Karkera daireya sosyalê an jî acentayê xebatê xirabî li min dike. Ez çi dikarim bikim?