Wohnen Foto: © colourbox.de
Jibona koçberê bi Vîza

Lêgerîna Li Xaniyê Kirê

Hûn li xaniyekî kirê digerin? Bi piranî roja înê an jî roja şemiyê di gelek rojnameyan reklamên xaniyan hene. Mirov dikare reklamên xaniyan li ser malperên rojnemayan jî peyda bike. Li ser înternetê malperên serbixwe yên milkfiroşan jî hene. Ofîsa xaniyan ya bajarê we an jî şaredarî jî bi piranî di lêgerîna xaniyê de alîkariya we dike. Li hin herêman mirov bi hêsanî xaniyekê kirê dibîne. Li heremên din de peydakirina xaniyekê gelek zehmet e. Wê demê milkfiroşek dikare alîkariya we bike ta ku hûn xaniyekî kirê bibînin. Heke ew ji bo we xaniyekê bibîne, divê hûn pereyan bidine wî. Bi giştî milkfiroş têheva ji 2 mehan heya 3 mehan wekî komisyonê ji we distîne.

Kirê û komisyon

Bi piranî pereyê kirêyê ku divê hûn bidin di reklaman de dinivîse. Lê belê ev bi piranî tenê kirêya safî ye (Kaltmiete, ev ew kirê ye ya ku mesrefên zêde û yên apartmanê ne tê de ne). Bi ser de jî divê hûn lêçûnên din jî bidin. Wekî mînak, hûn ji bo av, paqijkirina bindava apartmanê û qirş û qalan û lêçûnên kalorîfer û elektirîkê jî hûn pereyan didin. Ev lêçûnên zêde in. Lê belê ev cihê ne. Ji xwediyê xênî bipirsin bê wekî din çi lêçûn zêde hene û  divê hûn dê çiqas pere bidin. 

Kirêya Safî û lêçûnên zêde li gel hev wekî tevahiya kiriyê tên binavkirin. Tevehiya kiriyê hûn dê her meh hewaleyî xwediyê xênî bikin. 

Bigiştî mobîlyayên xênî tune ne. Ji bo tiştên ji kirêdar d xênî mane, wekî mînak ji bo sarincê divê hûn pere bidin. Navê vê komisyon (Ablöse) e.

Xwediyê xênî bi piranî ji kirêdar depozîtoyê dixwazin. Buhayiya vê komisyonê herî zêde 3 kirêyên safî ye. Dema ku kirêdar ji xênî derket depozîtoya ku daye dîsa ji xwediyê xênî distîne. Heger mirov bixwaze bibîne ka pereyê kirê zehf e an na, dikare li endeksa kirayê binhêre. Li wir mirov ji bo her bajêrî navîniya pereyê kirayan dibîne. Li ser înternetê ‚‘Mietspiegel‘‘ (Endeksa kirayê) û navê bajarê xwe binivîsin. 

Di destpêka sala nû de, mirov hîna nizane pêwîstî bi çiqas av, elektrîk an jî sotemeniyê (Gaz) heye.Ji ber vê her mehê avansekê (Vorschuss) dide. Di dawiya salê de, axir, mirov perê xwe dîsa distîne an jî divê mirov hê bi ser de pereyekê din jî bide. 

Peymana Kirê

Hemû agahiyên di derbarê kirê û depozîtoyê de di peymana kirê de tên nivîsîn. Dema hûn ji xênî derdikevin, diyar dike bê divê hûn xênî restore bikin an na. Di vê mijarê de jî agahî hene di peymana kirê de. Her wiha, di peymana kirê de agahiyên di derbarê wextê agahdarkirinê de jî hene. Bi piranî dema ku hûn bar dikin xaniyekê nû, divê hûn peymaneke dewrkirinê (Übergabeprotokoll) jî îmze bikin. Di ‘’Übergabeprotokoll’’ê de tiştên wekî kîjan alav li malê hene hwd dinivîsin. Bi wî awayî hûn û kirêdar dizanin bê dema hûn ji malê bar bikin, çi dê li malê bimîne. Berî ku hûn peymana kirê îmze dikin, peymana kirê û peymana dewrkirinê baş bixwînin.

Rêbazên avahiyê

Hûn naxwazin hûn bi cîranên xwe re nîqaşan bikin? Divê hûn bala xwe bidin çend rêgezan: Bi gelemperî ji saet 22an heta saet 7an dema bêhnvedanê ye. Ji ber vê divê hûn zehf deng dernexin. Yekşem û rojên betlaneyên fermî giş rojên  bêhnvedanê ne.

Li Almanyayê gelek koneynerên gilêşê ji bo kaxiz, karton, fêkî, bermahiyên sebzayan û ji bo qirş û qalên din hene. Divê mirov tiştên wek  cam (pîpok), qûtî û alavên elektronîk bibe  cihên taybet yên berhevkirinê yan jî konteynerinan. Hemû rêgezên din  di rêbazên avahiya we de hatine diyarkirin. Wekî mînak: Destûr heye ku hûn ji xwe re di xênî de kûçikekî yan jî pisîkekê xwedî bikin? An jî: Divê hûn korîdor an jî hewşa li ber xênî paqij bikin?

 
Jibona penabera

Ji bo ku hûn daxwaza penaberiyê (Asylantrag) bi dest bixin, hûn ê werin Almanyayê? Piştî ku we bi aşkerayî vegot ku hûn daxwazeke penaberiyê dixwazin bi dest bixin, destpêkê we li penaberiyê (Erstaufnahmeeinrichtung) bi cih bikin. Lê belê dibe ku hûn piştre veguhezî parêzgeheke din jî bibin. Û piştre li wir li bikarexaniyên penaberiyê bi cih bibin. Ev li gorî welatê ku hûn jê hatine û çend mirov niha veguhezî vê bikarexaniyê penaberiyê bûne, diguhure.

Bikarexaniyên penaberiyê (Erstaufnahmeeinrichtungen) bi piranî dibistanên kevn, salonên jîmnastîkê (Turnhallen) an jî avahiyên din ên vala ne. Li wir, di odeyên mezin de gelek nivînên fireh, kantînek û bijîşkek heye. Erd bi piranî ji dorhêlê ve çîtkirî ye û fîrmayên ewlehiyê li wir nobedariyê dikin. Cilan, eşyayên paqijkirinê (Hygieneartikel) sê dan xwarin didine we. Li bikarexaniyên penaberiyê hûn bên qeyd kirin. Ev tê wateyê ku, agahiyên we dê bên qeyd kirin û hûn dê nasnameyeke ji bo malê (Hausausweis) bi dest bixin. Lê belê ev hîn ne penaberî (Asylantrag)ye.

Di destpêkê de hûn bixwe nikarin biryar bigirin, li ku derê Almanyayê hûn dê rûnin. Di sê heyvên pêşîn yê li Almanyayê de destûr nîne hûn qada ji bo we diyarkirî û parêzgehê biterikînin. Ewil, piştî van sê mehan hûn dikarin seredana parêzgehên din yên li Almanyayê bikin.

Li bikarexaniyên penaberiyê (Erstaufnahmeeinrichtung) hûn heta bi qasî sê şeş mehan dimînin. Di navbeyna van şeş mehan de hûn dê transferekê ji bo çûyîna şaredariyeke din ya parêzgehê (Bundesland) bi dest bixin. Ev tê wê wateyê ku, hûn dê bar bikin ji bo cihekê din yê lê mayînê (vegirtina qûnax, Unterkunft) bar bikin. Carinan hûn dikarin bar xêniyekê bikin, lê belê carinan mirov diçe qûnaxekê lê komek dimîne (Gruppenunterkunft) jî. Divê mirov li wir odeyekê parve bike. Li wir hûn dê di dema çêkirina kirariyên penaberîyê (Asylverfahren) yên mayî de rûnin. Di her bakirinê de parvekirina adresa we ya nû bi daîreya federal ya ji bo koçber û penaberan re nemaze giring e. Bi wî awayî peyamên giring dê bigihêjin we.

Hûn ji welatên ewle yên behskirî tên? Dûre divê hûn heya ku kiriyariyên penaberîyê qediyan li bikarexaniyên penaberiyê (Erstaufnahmeeinrichtung) bimînin. Destûr nîne ku hûn ji qada ji bo we diyarkirî û parêzgehê veqetin biçin.

Heke kiriyariyên penaberîyê qediyan û heke di derbarê serîlêdana we de bersiveke erenî (positiv) hat û we tezkereya îqametgehê (Aufenthaltserlaubnis) bi dest xist, hûn êdî dikarin biryar bigirin ku, hûn li ku li Almanyayê dixwazin bimînin/rûnin. Hûn dikarin bes ji parêzgehê veqetin, heke hûn sûdê ji xîzmetên dewletê, ji xîzmetên cîvakî yên diyarkirî negirin. Lê belê ev dikare bi qasî salekê an jî zêdetir bidome. Hûn dikarin bi tena serê xwe xêniyekê bigerin û daxwaznameyekê binivîsin. Yan jî hûn dikarin di lêgerîna ji bo xêniyekê de alîkariyê jî bistînin. Dûre şaredarî navneynkariyê ji bo xêniyekê dike. Agahiyan hûn dikarin ji şêwîrmendiya koçberan (Migrationsberatung) û însîyatîfa penaberan (Flüchtlingsinitiativen) bigirin.

Hûn xwedî destûreke mayîna taybet (Duldung) in? Dûre hûn dikarin bar li gelek deverên Almanyayê bikin.

 

Pirsên kû herî zêde tên pirskirin

Pirsgirêkên min hene derbareyê peydakirina malekî. Alîkarî li ku heye?

Xaniyên nêzîkî min pir buha ne, ez nikarim wî pereyî bidim. Alîkarî li ku heye?

Min xaniyek peyda kir. Lê ez nizanim ku gelo peymana kirayê rast e yan na. Alîkarî li ku heye?

Ez nû ketim xaniyê xwe. Gelo, divê ez li çi bifikirim?