Mehrsprachigkeit Foto: © colourbox.de

နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အခြားနိုင်ငံများမှ လူများစွာတို့သည် ဂျာမဏီနိုင်ငံသို့ လာရောက်နေထိုင်ကြသည်။ ဂျာမဏီနိုင်ငံတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသော သူများ၏ ၂၀ ရာနှုန်းကျော်မှာ အခြားသော တိုင်းပြည်များမှ လာသောသူများဖြစ်ကြသည်။ များစွာသော သူတို့သည် ဘာသာစကားများစွာပြောနိုင်သည်။ သူတို့သည် သူတို့၏ မိခင် ဘာသာစကားကိုသာမက အခြား ဘာသာစကားတစ်မျိုး သို့မဟုတ် တစ်မျိုးမကကိုလည်း ပြောနိုင်ကြသည်။ ဂျာမဏီနိုင်ငံသို့ လာရောက်နေထိုင်ကြသော လူများစွာတို့သည် ဂျာမန်ဘာသာစကားကို နိုင်ငံခြား ဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဒုတိယ ဘာသာစကားအဖြစ် သင်ယူကြသည်။ သူတို့နေထိုင်သော တိုင်းပြည် သို့မဟုတ် ဒေသ၏ ဘာသာစကားကို (ယင်းမှာ ပြည်တွင်းဘာသာစကားအဖြစ် သိထားကြသည်) ပြောခြင်းဖြင့် ဒေသခံများနှင့် ဆက်ဆံရာတွင်လည်းကောင်း၊ သူတို့၏ လူနေမှုဘဝကို နားလည် သဘောပေါက် လာစေရန်အတွက်လည်းကောင်း ပိုမိုလွယ်ကူစေပါသည်။ 

ဘာသာစကားများစွာ ပြောတတ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများ

ဘာသာစကားများစွာ ပြောနိုင်စွမ်းရည်သည် ယနေ့ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရေးပါသော စွမ်းရည်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နိုင်ငံများအကြားရှိ နယ်စပ်များတွင် ယခင်ကထက် ပိုမိုလွတ်လပ်လာကြသဖြင့် အခြားတိုင်းပြည်များသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြသူများမှာ များသည်ထက် များလာသည်။ အခြားသော ဘာသာစကားကို မိခင်ဘာသာစကားကဲ့သို့ ပြောနိုင်သူသည် အခွင့်အလမ်းများစွာရှိသည်။ လုပ်ငန်းခွင်နှင့် သီးခြား လူမှုပတ်ဝန်းကျင်များတွင် ၎င်းတို့သည် ယဉ်ကျေးမှုမတူသူများကို ဆက်သွယ်ပေးနိုင်သည်။ ဘာသာစကားများစွာ ပြောတတ်သူများတွင် ယဉ်ကျေးမှုများစွာကို နားလည်သော စွမ်းရည်ရှိသဖြင့် သူတို့သည် အခြားသူများ၏ လူနေမှုစနစ်ကို အမြင်အမျိုးမျိုးဖြင့် သုံးသပ်နိုင်ကြသည်။ ဂျာမဏီနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြီးပြင်းလာကြသည့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြသည့် မိသားစုများမှ ကလေးအများစုသည် သူတို့မိဘများ၏ ဘာသာစကား (မိခင်ဘာသာစကား) ကို မွေးကတည်းက ပြောတတ်ရန် သင်ယူလေ့ရှိကြသည်။ သူတို့သည် မိခင်ဘာသာစကားအပြင် သူတို့မိဘများ၏ မိခင်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာများကိုလည်း သင်ယူကြလေ့ရှိသည်။ သူတို့သည် ဂျာမန် ဘာသာစကားကို ကစားရင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကလေးထိန်းကျောင်းနှင့် ကျောင်းတို့တွင် အခြားသော ကလေးများနှင့် လူကြီးများနှင့် ပြောဆိုဆက်ဆံခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း မကြာခဏ သင်ယူကြလေ့ ရှိသည်။ ယင်းကလေးများ ကြီးပြင်းလာသောအခါ ဘာသာစကားများစွာ (နှစ်မျိုး) ပြောတတ်လေ့ရှိသည်။ 

ဂျာမန်ဘာသာ စကား၏ အရေးပါပုံ

ဂျာမဏီနိုင်ငံတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည့် အရွယ်ရောက်ပြီးသူများအနေဖြင့် အိမ်နီးနားချင်းများနှင့် စကားပြောဆိုနိုင်စေရန်အတွက် ဂျာမန်ဘာသာစကား သင်ယူထားရန် အရေးကြီးပါသည်။ ပြည်တွင်း ဘာသာစကား ပြောတတ်ခြင်းသည် အခြားသူများနှင့် အကျွမ်းတဝင်ဖြစ်လာစေရန်အတွက်လည်း အထောက်အကူ ဖြစ်စေပါသည်။ ကလေးများအတွက်မူ သူတို့ ဂျာမန်ကျောင်းသို့တက်ပါက ဂျာမန် ဘာသာစကားကို ကောင်းစွာပြောတတ် ရေးတတ်ရန် အလွန် အရေးကြီးပါသည်။

အဝင်နှင့်အထွက် 

ဘာသာစကားတစ်ခုကို လေ့လာသင်ယူနေစဉ် အဝင်နှင့်အထွက်တို့သည် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ အဝင် ဆိုသည်မှာ လူတစ်ယောက် ကြားရ၊ ဖတ်ရသည့် ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ အကောင်းဆုံးမှာ လူတို့သည် ယင်းကဲ့သို့သော ဘာသာစကားကို တကယ့်လက်တွေ့ဘဝအခြေအနေများတွင် ပုံမှန်ထိတွေ့နေရန် လိုပါသည်။ အဝင်သည် မြင့်မားသော အရည်အသွေးမျိုးလည်းဖြစ်ပါသည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် မိခင်ဘာသာစကားကို ကောင်းစွာပြောတတ်သူထံမှဖြစ်ရမည်။ ကလေးများအား သေချာစွာ ရွေးချယ် ထားသည့် စာအုပ်များကို အသံကျယ်ကျယ်ဖြင့် ဖတ်ပြခြင်းသည် သူတို့အတွက် အလွန်ကောင်းမွန်သည့် အဝင် ပုံစံဖြစ်သည်။

အထွက်သည်လည်း အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ အထွက် ဆိုသည်မှာလူတစ်ယောက် အသုံးပြုသည့် ဥပမာပြောသည့် သို့မဟုတ် ရေးသားသည့် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ လူတို့သည် ယင်းဘာသာစကားကို သုံးစွဲနိုင်စေရန် အရေးကြီးပါသည်။ ဘာသာစကားတစ်ခုကို ကောင်းစွာပြောတတ်စေရန်အတွက် တကယ့် လက်တွေ့အခြေအနေများတွင် လေ့ကျင့်နိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းများစွာရှိရန် လိုပါသည်။ အပြောနှင့် အရေးသည် အရေးကြီးပြီး ဘာသာစကား လေ့ကျင့်ရာတွင် ထိရောက်သည့် နည်းလမ်းများဖြစ်သည်။

အကယ်၍ သင်သည် အိမ်တွင် သင့်ကလေး သို့မဟုတ် ကလေးများနှင့် ဂျာမန်ဘာသာစကားအစား မိခင်ဘာသာစကားဖြင့် ပြောဆိုပါက သူတို့၏ ဘာသာစကားစွမ်းရည်များကို မြှင့်တင်ပေးရန်အတွက် သင်လုပ်ပေးနိုင်သည့် အရာများစွာရှိပါသည်။ 

မိသားစု ဘာသာစကားသည် အရေးကြီးသည်

မိသားစုများစွာတို့တွင် မိခင်နှင့် ဖခင်တို့သည် တူညီသော ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ရွှေ့ပြောင်း မိသားစုအများစုတွင်မူ ယင်းဘာသာစကားမှာ ဂျာမန်ဘာသာစကား မဟုတ်ပေ။ သားသမီးများ မိသားစု ဘာသာစကား သင်ယူလာစေရန်အတွက် မိသားစု ဘာသာစကားကို အိမ်တွင်ပြောဆိုလျှင် ကောင်းပါသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် သားသမီးများသည် မိခင်ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုတို့နှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်လာပါသည်။

ကလေးများနှင့် လူကြီးများပြောဆိုနေသည့် မိခင်ဘာသာစကား (ပထမဆုံး တတ်မြောက်သည့် ဘာသာစကား သို့မဟုတ် မိသားစုဘာသာစကား) ထဲတွင် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အချက်များ၊ ဓလေ့ထုံးစံများနှင့် စံနှုန်းများလည်း အမြဲပါရှိပါသည်။ မိသားစုများသည် မိခင်ဘာသာစကားကို မပြောဘဲ မနေသင့်ပါ။ ယင်းသို့မပြောဘဲ နေမည့်အစား ၎င်းတို့သည် မိခင်ဘာသာစကားကို ၎င်းတို့၏ သားသမီးများ၊ မိသားစုနှင့် ဆက်လက် ပြောဆိုသုံးစွဲသင့်ပါသည်။ သားသမီးများသည် ၎င်းတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားကို ကောင်းစွာပြောတတ်ရန် အထူးအရေးကြီးပါသည်။ မိခင်ဘာသာစကား စွမ်းရည်များ ရှိထားခြင်းသည် အခြားသော ဘာသာစကားများကို အဆင့်မြင့် ကျွမ်းကျင်လာနိုင်စေသည့် အကောင်းဆုံးသော စတင်သည့် အချက် ဖြစ်သည်။ မြို့ကြီးပြကြီးများတွင် မူကြိုကျောင်းသားလေးများအတွက် ဘာသာစကားနှစ်မျိုး၊ ၃ မျိုး ဖြင့် သင်ကြားသည့် ကလေးထိန်းကျောင်းများရှိပါသည်။ 

တစ်ယောက် - ဘာသာစကားတစ်မျိုး

မိသားစုအချို့တွင် မိခင်နှင့် ဖခင်တို့သည် တူညီသော ဘာသာစကားကို မပြောကြပေ။ ထိုအခါ မိဘများစွာတို့သည် `တစ်ယောက် - ဘာသာစကားတစ်မျိုး´ နည်းကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မိဘတစ်ဦးသည် သူတို့၏ ကလေးကို မိခင်ဘာသာစကားဖြင့် ပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ မိသားစု ဘာသာစကား တစ်နည်းအားဖြင့် မိဘနှစ်ဦးနှင့် ကလေးတို့ အတူတကွရှိနေစဉ်တွင် ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကားသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် မိဘနှစ်ပါး၏ ဘာသာစကားနှစ်မျိုး (ဖခင်၏ဘာသာစကားသို့မဟုတ် မိခင်၏ဘာသာစကား) အနက် တစ်မျိုးဖြစ်နေတတ်သည်။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံတွင် မိဘနှစ်ပါးစလုံး ကောင်းစွာပြောဆို နိုင်သည့် တတိယဘာသာစကား ဖြစ်နေတတ်သည်။ 

ကလေးများ ဘာသာစကားမျိုးစုံ ပြောတတ်အောင် သင်ပေးခြင်း - မည်သည်က အရေးကြီးသနည်း။

ကလေးများ ဘာသာစကားမျိုးစုံ ပြောတတ်အောင် သင်ပေးမည်ဆိုလျှင် မိဘများသည် ၎င်းတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားကို အလေးထား၍ သင်ကြားပေးရန် အရေးကြီးပါသည်။ အကောင်းဆုံးနည်းမှာ မိခင် သို့မဟုတ် ဖခင်သည် ကလေးကို မိခင်ဘာသာစကား (ပထမဆုံး သင်ယူသည့် ဘာသာစကား) ဖြင့် ပြောရန် ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ မိသားစု ဘာသာစကားရှိပါက အိမ်တွင် ယင်းဘာသာစကားဖြင့်သာ အမြဲတမ်း ပြောဆိုသင့်ပါသည်။ အကယ်၍ ကလေးသည် ဘာသာစကားတစ်ခုကို မပြောလိုပါက ကလေးက ပြောလာစေရန်အတွက် ဖိအားမပေးသင့်ပါ။ မကြာခဏဆိုသလိုပင် ယင်းမှာ ကျော်ဖြတ်ရမည့် အခက်အခဲတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်နေတတ်ပါသည်။ မိဘများသည် ၎င်းတို့စကားပြောနေစဉ် ဘာသာစကားများကို ရော၍ မပြောမိစေရန် ဂရုစိုက်သင့်ပါသည်။ ကလေးသည် ယင်း၏ မိဘများက သူတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားကို အလေးထားကြောင်း မြင်တွေ့လာရပါက ကလေးများလည်း မိဘများ၏ မိခင်ဘာသာစကားကို သင်ယူလိုစိတ် ရှိလာစေရန် အားပေးပါသည်။

ကလေးများ ပထမဆုံး သင်ယူရသည့် ဘာသာစကား(များ)တွင် ကလေးများ၏ စွမ်းရည်မြှင့်တင်ပေးခြင်းသည် အလွန်ပင်အရေးကြီးပါသည်။ ထို့ပြင် ဒေသခံ ဘာသာစကားပြော စွမ်းရည်များကိုလည်း မြှင့်တင်ပေးရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ 

အကြံပေးဌာန များစွာတို့သည် ဘာသာစကားမျိုးစုံ သင်ကြားရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် ကိစ္စများတွင် အကူအညီနှင့် အထောက်အပံ့များ ပေးလေ့ရှိပါသည်။များစွာသော မြို့ကြီးများနှင့် ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်မှုစနစ် ကျင့်သုံးသောမြို့များတွင် ယဉ်ကျေးမှုမျိုးစုံ၏ အမှုကိစ္စများအတွက် တာဝန်ယူရသည့် ရုံးသို့မဟုတ် ဌာနတစ်ခုထားရှိပါသည်။ ယင်း၏ ဝန်ထမ်းများသည် ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အစီအစဉ်များဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများစွာ ရှိသူများဖြစ်သည်။ ယင်းအစီအစဉ်များသည် အသုံးချနိုင်သော အစီအစဉ်များဖြစ်ပြီး အသုံးတည့်မည့် အကြံကောင်းများလည်း ရရှိလာတတ်ပါသည်။ ပုဂ္ဂလိကအဖွဲ့အစည်းများသည်လည်း အကြံပေးလုပ်ငန်းများ ဖွင့်လှစ်ထားတတ်ပါသည်။ ဘာသာစကားမျိုးစုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုမျိုးစုံရှိသည့် နယ်ပယ်တွင် လုပ်ငန်း လည်ပတ်လျက်ရှိသည့် အေဂျင်စီများလည်း များစွာရှိပါသည်။ အင်တာနက်တွင် “intercultural advice centre” သို့မဟုတ် “multilingual advice centre”ဟု ရိုက်ထည့်၍ ရှာကြည့်ပါက အသုံးဝင်သည့် လင့်ခ်များနှင့် အချက်အလက်များ များစွာတွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။

ကလေးများ၏ ဂျာမန်ဘာသာစကား စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ပေးခြင်း

ဂျာမဏီနိုင်ငံရှိ ပြည်နယ်တိုင်းတွင် မူကြိုနှင့် မူလတန်းကျောင်းသားများ၏ ဂျာမန်ဘာသာစကား စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ပေးရန် ကိုယ်ပိုင် မူဝါဒများ၊ အစီအစဉ်များနှင့် နည်းဗျူဟာများ ချမှတ်ကျင့်သုံးပါသည်။ ဂျာမန် ဘာသာစကား မတတ်သည့် ကလေးများသည် ဂျာမဏီနိုင်ငံရှိ အကြိုသင်တန်းများ၊ အထောက်အကူပြု သင်တန်းများစသည့် ဘာသာစကား စွမ်းရည်တိုးတက်ရေး အစီအစဉ်များမှ အကူအညီ ရယူနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ ကလေးများသည် ဂျာမန်ဘာသာစကား သင်ယူရာတွင် နောက်ထပ် အကူအညီများ လိုအပ်ပါက အထောက်အကူနှင့် အချက်အလက်ပေးသည့် အကြံပေးစင်တာများလည်း အများအပြားရှိပါသည်။

မိခင်ဘာသာစကားစွမ်းရည် မြှင့်တင်ပေးခြင်း

ကလေးများ၏ မိခင်ဘာသာစကားစွမ်းရည်ကို အိမ်တွင်လည်းကောင်း၊ ပညာရေးဆိုင်ရာ နေရာတစ်ခုတွင်လည်းကောင်း မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါသည်။ ကလေးများ၏ မိခင်ဘာသာစကား စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ပေးရန်အတွက် မိဘများသည် သားသမီးများအား ပုံမှန်ဖတ်ပြသင့်ပြီး၊ သီချင်းများဆိုပြသင့်ပါသည်၊ ကလေးများနှင့်လည်း ကစားပွဲများ ကစားသင့်ပါသည်။ ကလေးများကလည်း အခြားမိသားစုဝင်များနှင့် တယ်လီဖုန်းပြောနိုင် သို့မဟုတ် အင်တာနက်မှတစ်ဆင့် ပြောနိုင်ပါသည်။ အကယ်၍ သူတို့သည် တူညီသော ဘာသာစကားပြောသည့်၊ တူညီသော ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံသမိုင်းကြောင်းရှိသည့် အခြားမိသားစုများနှင့် သိကျွမ်းပါက ကလေးများသည် အတူတူကစားနိုင်၊ ၎င်းတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုနိုင်ပါသည်။

ကောင်စစ်ဝန်ရုံးများနှင့် အသင်းအဖွဲ့များစွာသည် ကျောင်းနေအရွယ် ကလေးများအတွက် မိသားစု ဘာသာစကား စွမ်းရည်မြှင့်တင်ပေးသည့် အစီအစဉ်များ ပြုလုပ်ပေးပါသည်။ ယင်းသင်တန်းများတွင် ကလေးများသည် သူတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြင့် အရေးအဖတ်လေ့ကျင့်ရပြီး၊ သူတို့မိခင်နိုင်ငံ၏ လူနေမှုစနစ်နှင့် ဓလေ့ထုံးစံများကို သင်ယူရပါသည်။ ဂျာမဏီနိုင်ငံရှိ ပြည်နယ်အချို့တွင် မိခင်ဘာသာစကားစွမ်းရည်မြှင့် အစီအစဉ်များကိုလည်း ခေတ်ပေါ်ကျောင်းများတွင် ပြုလုပ်ပေးသည်။ ယင်းအစီအစဉ်ကို အပိုဆောင်း မိခင်ဘာသာစကား ညွှန်ကြားချက်ဟု သိထားကြသည်။

သီးသန့် ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အသိုက်အဝန်းများ လေးစားတန်ဖိုးထားပြီး ဥပမာအားဖြင့် အားကစား ကလပ်အသင်းများ၊ လူမှုရေး အစီအစဉ်များ ပြုလုပ်ပေးသည့် အသင်းများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းအချက်အလက် အများအပြား အင်တာနက်တွင် ရှိပါသည်။ ယင်းတို့သည် မိဘများနှင့် ကလေးများအား မိသားစုဘာသာစကား သို့မဟုတ် မိခင်ဘာသာစကားကို တကယ့် လူနေမှုအခြေအနေများတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးပေးထားပါသည်။