روانشناسی

دربارة فکر و فن

فکر و فن (اندیشه و هنر) مجله‌ای فرهنگی بود که از سال ۱۹۶۳ تا ۲۰۱۶ توسط انستیتو گوته به منظور توسعه مبادله فرهنگی بین آلمان و کشورهای اسلامی منتشر می‌شد.با انتشار آخرین شماره تحت عنوان «آوارگی» (شماره ۱۰۵) در پاییز ۲۰۱۶، رسیدگی و به روز رساندن نشریه به صورت آنلاین نیز قطع شد. .

Editorial

Dome of the prayer chamber of Wazir Khan Mosque in Lahore. Photo: Stefan Weidnerصرف نظر از اینکه در فرهنگهای مختلف به رفتار «عادی» و «غیرعادی» چه اسمی بگذارند و مردم تحت اوضاع خاصی تحت چه نوع فشار روانی قرار گرفته باشند میتوان با اطمینان خاطر گفت که عوامل روانی در زندگی همهی انسانها نقش مهمی دارند. و اما فشار روانی چیست و چه رفتاری عادی یا غیر عادی است بستگی به مورد و زمینهی فرهنگی خاص دارد. درست در این نقطه، جهان شمولی هر نوع روانشناسی خاتمه مییابد. صرف نظر از این مسئله - یا شاید هم درست به همین علت - برای ما اهمیت داشت که روانشناسی را موضوع اساسی این شماره قرار دهیم. چرا که تأمل در زمینههای فرهنگی و تفاوت واکنشها در برابر فشارهای روانی بسیار آموزنده و روشنگرانه است.

از اینرو این شماره را با دو مقاله شروع میکنیم که مسئله را از دیدگاه دو روانشناس که به روانکاوی اشتغال دارند، مطرح میکند. آیا نوشتههای زیگموند فروید امروز برای مردم هند و جهان عرب اهمیتی دارند؟ برخلاف انتظار به نظر میرسد که جواب مثبت باشد. سلمان اختر یکی از روانشناسان هندیتبار مسلمان که در ایالات متحده تدریس میکند این موضوع را توضیح و گزارش میدهد که مرزهای روانکاوی ابداعی فروید کجاست و در چه صورتی میتوان از این مرزها فراتر رفت که برای همهی انسانها قطع نظر از فرهنگشان اعتبار داشته باشد. در مصاحبهای با جمال بنانی روانشناس مراکشی این مسائل را با مثالی از جهان عرب روشن میکنیم.

این حقیقت شناختهشدهای است که خشونت و مسائل روانی باهم در ارتباطند. بطوری که سودیر کاکار در ارتباط با اختلافات مکرر هندوان و مسلمانان نشان داده، خشونت از طرفی موجب مسائل روانی میشود و از سوی دیگر ممکن است مسائل روانی با خشونت ابراز شود و حتی موجب اعمال زور گردد.

در همهی این اختلافات ضعیفترین عناصر جامعه یعنی زنان و کودکان بیش از همه در معرض تهدید قرار دارند. حوریه عبدالواحد و جمال صبح در مورد جنگ داخلی سوریه که با کمال بیرحمی ادامه دارد نشان میدهند که زنان و کودکان با چه مصائب انسانی روبرو هستند و خشونت با زنان و کودکان با چه ایدئولوژیهای انحرافی توجیه میشود.

و اما درجوامعی هم که جنگی درنگرفته مسائل روانی وجود دارد. اینجا نیز بار دیگر ضعیفترین اعضای جامعه قربانی خشونت هستند. و بطوری که در مورد ایران میبینیم بسیاری از این جوامع حتی مشکل دارند که این گونه مسائل را به بحث بگذارند.

از طرف دیگر، غرب ثروتمند هنوز نتوانسته است رابطهی خود را با مهاجرت روشن کند و همچنین به نظرمیرسد که دلایل روانشناختی برای اسلامهراسی وجود داشته باشد. مهاجران بهویژه کسانی که از جهان اسلام برخاستهاند با مسائل روانی خاصی درگیرند. در اینجا بهطوری که روانشناسانی مانند مریم شولراجاق و زیگرید شایفله و حاجی خلیل اصولوجان نشان میدهند رفتار همدلانهلازم است و نه تحمیل بیقید و شرط سازگاری و همرنگی با جامعه به طوری که احزاب دست راستی میخواهند .

موضوعات و یافتههای روانشناسی در هنر و ادبیات نیز نقش مهمی دارند، چه به عنوان مضامین هنری و چه به صورت موضوع و ابزار بیان که در رمان روزا یاسر حسن نویسندهی سوری بوجه احسن موضوعیت یافتهاند و اشتفان میلیش ادبیاتشناس آلمانی آنها را نشان داده است. و اما بازی ظریف و زیرکانهی ادراکات روانی را در جایی مییابیم که ابتدا هیچ انتظارش را نداریم: در مساجد لاهور. تصاویر معمایی آنجا به ما میآموزند که ما فقط چیزی را میبینیم که فکر میکنیم میدانیم و انتظار دیدنش را داریم. مقالهی پایانی ما نشان میدهد که با وجود این، چگونه ممکن است چیز نو و دیگری را ببینیم.

یکی از مهیجترین شمارههای اندیشه و هنر در انتظار شماست.

سردبیر
منوچهر امیرپور :ترجمه

حق چاپ: انستیتوگوته، اندیشه و هنر، نوامبر 2014

    Andishe va Honar بصورت صفحات الکترونیکی :

    Andishe va Honar بصورت صفحات الکترونیکی :

    را بصوورت صفحات الکترونیکی با خود همراه داشته باشید Andishe va Honar.
    برو به بارگیری...

    Bestellen

    فرم درخواست

    اعضای سازمانی یا افرادی که ساکن مناطق ایبرو - آمریکایی زبان هستند و در بخش روزنامه نگاری یا فرهنگی فعال هستند می توانند به صورت رایگان عضویت دریافت کنند.
    به فرم درخواست...