برخورد با گذشته

دربارة فکر و فن

فکر و فن (اندیشه و هنر) مجله‌ای فرهنگی بود که از سال ۱۹۶۳ تا ۲۰۱۶ توسط انستیتو گوته به منظور توسعه مبادله فرهنگی بین آلمان و کشورهای اسلامی منتشر می‌شد.با انتشار آخرین شماره تحت عنوان «آوارگی» (شماره ۱۰۵) در پاییز ۲۰۱۶، رسیدگی و به روز رساندن نشریه به صورت آنلاین نیز قطع شد. .

سرمقاله

«برخورد با گذشته» را ازاينرو موضوع اصلي اين بخش قرار داده‌ايم که اعتقاد داريم چنين برخوردي در هر جامعة نوين اجتناب‌ناپذير است. منظورمان البته نوعي برخورد انتقادي است که از انگشت گذاشتن روي نقاط حساس و حتي تابوها نيز ابايي ندارد، نمي‌خواهد گذشته را واپس‌براند بلکه جسورانه با آن روبرو شود. به قلم اشتفان وایدنادامه ...

غلبه بر گذشته با سیاست و قانون

Vergangenheitsbewältigung (تحت اللفظی: غلبه بر گذشته) عبارتی عامه پسند و مورد اختلاف است و دقیق هم نیست. چرا که بر گذشته نمی توان غلبه کرد. و اما آنچه می توان و باید بر آن غلبه کرد، عواقب ناشی از حوادث سیاسی گذشته است که بازماندگان با آن مواجه اند. بنابراین عبارتی است که به وظیفۀ نامطلوب و اجتناب ناپذیری دلالت دارد. مبهم و پرطمطراق است و سازگار با روحیۀ آلمانی، به زحمت می توان آن را ترجمه کرد. بهرحال باید توضیحش داد. شاید به طوری که برنهارد شلیک می گوید، نوعی «اشتیاق به انجام غیرممکن» است، نگرشی کودکانه و ساده لوحانۀ شبیه نوعی «جبران خسارت» که می خواهد «گذشته را طوری اصلاح کند که خاطرۀ آن اسباب زحمتی برای زمان حال نباشد.» بقلم پتر رایشلادامه ...
نوشته های روی دیوار سلول در خانه ال-د، زندان سابق نازی ها.. عکس: Stefan Weidner © Goethe-Institutانستیتوگوته

برخورد با گذشته ها
مرکز اسناد دوره نازیان در کلن

از سال 1979 در شهر کلن آلمان خانۀ یادبود و پژوهشگاه بی نظیری وجود دارد که شکل خاصی از دستگاه قدرت نازیها را یادآوری می کند: ایجاد وحشت جسمی و روحی توسط پلیس مخفی. بقلم زیمونه فالکادامه ...
بنای یاد بود در یک ایستگاه قطار در شهر لودس در لهستان به یاد یهودیان گتوی لودس که توسط نازی ها اسیر و کشته شدند. عکس.: Stefan Weidner © Goethe-Institutانستیتوگوته

یادآوری – اما چگونه؟
لهستان: یک قربانی که گذشته را به فراموشی می سپارد

روی تابلویی در موزۀ اردوگاه مرگ آوشویتس جمله ای از خورخه سانتایانا، فیلسوف اسپانیایی خوانده می شود: «آن که از یادآوری گذشته عاجز می ماند، به لعن تکرار آن محکوم است». اما «یادآوری گذشته» یعنی چه، وقتی که با مطالعۀ خاطرات بی شمار کسانی که این گذشته را گذرانده اند، می آموزیم که یادآوری فرایندی پویاست؟ بقلم استانیسلاو اشتراسبورگرادامه ...
آنا یوغیغیان: نقاشی های نمایش داده شده در دکومنتا 13.. عکس: Stefan Weidner © Goethordbruche-Institutانستیتوگوته

رویارویی با اندوه دشمن
واکنش عربها در برابر هولوکاست

در دهۀ چهل قرن پیش امیل زیدان در سمت سردبیر مجلۀ الانصار لبنانی فعالیت می کرد. در ژوئن 1944 مقاله ای به مسئلۀ اختلاف فلسطین اختصاص داد. در این تاریخ اخبار راجع به کشتار یهودیان در شرق اروپا به اطلاع مردم عرب نیز رسیده بود. روزنامه های محلی در مقالات و اخبار کوتاه کشتار طراحی شدۀ جمعیت یهودیان را در نقاط اشغالی گزارش می دادند. زیدان این مسئله را نیز در مقالات خود ضمن دفاع از جنبش ملی عرب صریحاً مطرح کرده است. زیدان در تفسیری می نویسد که تذکرهای او در مورد خطر صهیونیسم به منظور توهین و حمله به یهودیان نیست. او اخطارهای خود را در تضاد با «همدلی با یهودیان اروپا و تأسف عمیق از اعدامها و تبعیدها» نمی دانست و می گفت: «ما باید بین این دو مسئله تفاوت آشکاری قائل شویم. از اینرو بدون ابهام می توانیم بگوییم: مسئلۀ یهودیان مسئلۀ صیهونیسم نیست.» بقلم گوتز نوردبروخادامه ...
یادواره دیوار برلین.. عکس: Stefan Weidner © Goethe-Institutانستیتوگوته

«غلبه بر گذشته» مستلزم دموکراسی است
یک مصاحبه

هربرت تسیم، معاون اداره نظارت بر پرونده های سازمان امنیت جمهوری دموکراتیک آلمان، تجارب زیادی در مسئلۀ غلبه بر استبداد دارد. او در این مصاحبه تأکید می کند که دموکراسی و برخورد با گذشته چه ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند. به نظر او حل مسئلۀ مصر مشکل تر از جبران مافات در جمهوری دموکراتیک آلمان است. موفقیت در آن به قاطعیت مصریان بستگی دارد. بقلم هربرت تسیم / آلبرشت متسگرادامه ...
کارگران هنگام رنگ کردن چرم در شهر فس.. عکس: Stefan Weidner © Goethe-Institutانستیتوگوته

گذشته نگری معطوف به آینده
مراکش در کشمکش هویت پسااستعماری خود

تاریخ لازم نیست از نو نوشته شود، ولی یکی از مصالح ساختمانی مهم بازسازی دولت و جامعه پس از انقلابهای عرب است. این واقعیت در مورد مراکش نیز صدق می کند که هیئت انصاف و آشتی (هیئة الانصاف والمصالحة) را برای غلبه بر گذشته به وجود آورده است. گفتمان یادآوری تاریخ که در این فاصله نیروهای جامعة مدنی نیز در آن مشارکت می کنند، آیندة مراکش را رقم می زند و در جهان عرب بی نظیر است. بقلم زونیا حجازیادامه ...
دلیله دالیاس بوذر: «سرباز، اکتبر 1988» مداد کنته روی کاغذ.. عکس: From the artist’s catalogue: Algérie année 0 ou quand commence la m´moire, Edition Barzakh, Algiers 2012 © Goethe-Institutانستیتوگوته

گذشتۀ مرکب آینده
یک مصاحبه

پنجاه سال پیش در 5 ژوییه 1962 بود که الجزایر رسماً کشوری مستقل شد. جنگ آزادیبخش 1954 تا 1962 و جنگ داخلی سال های 1990 تجارب سختی بودند از خشونتی اشتراکی که جامعۀ الجزایر تا به امروز از هضم آن باز مانده است. دلیله دالیاس بوذر خانم هنرمند فرانسوی- الجزایری که در برلین زندگی می کند از سال 2011 به برگزاری نمایشگاهی زیر عنوان «گذشتۀ مرکب آینده» اشتغال دارد. در تابستان 2012 در الجزیره در ارتباط با این نمایشگاه کتابی شامل مجموعه مقالاتی به دو زبان انگلیسی و فرانسه تحت عنوان «الجزیره، سال صفر» منتشر شده است. مارتینا صبرا در برلین با دلیله دالیاس بوذر گفتگو کرده است. بقلم مارتینا صبرا / دلیله دالیاس بوذرادامه ...
تظاهرات هواداران دیکتاتور مصر. زنی یک عکس از حسنی مبارک را به اهتزاز در آورده است. دوم ژوئن 2012.. عکس: Philipp Spalek © Goethe-Institutانستیتوگوته

مبارزه برای حافظۀ تاریخی در مصر

مصر با کشورهای دیگر که در آنها روایتهای تاریخی منعکس کنندۀ اختلاف و راه حل است، فرقی ندارد. رژیم مبارک مانند اسلاف خود حافظۀ تاریخی را در خدمت مقاصد خود ماهرانه دستکاری کرده است. با برکناری مبارک در فوریه 2011 مبارزه برای روایتهای تاریخی آشکارتر شد. این مبارزه به ویژه در ارتباط با حوادثی که در بیست ماه گذشته با شروع انقلاب 25 ژانویه (ثوره 25 ینایر‎) به وقوع پیوسته شدت بیشتری یافته و همچنین متضمن کوششهایی است برای بازنویسی تاریخ مصر در شصت سال گذشته. بقلم جودی بارسالوادامه ...
تظاهرکنندگان به یک سخنرانی در میدان تحریر گوش می دهند، 8 آوریل 2011. از نمایشگاه قاهره: شهر باز در موزه عکاسی براونشوایک (تا 23 دسامبر 2013).. عکس: Mosa’ab Elshami © Goethe-Institutانستیتوگوته

«غلبه بر گذشته» در ادبیات ایران پس از انقلاب اسلامی

ادبیات ایران در داخل و خارج کشور بویژه نثر روایی آن به علت نبودن آزادی مطبوعات و برغم سانسور، یاری رسان بحثهایی است دربارۀ راه های نوسازی و هویت ملی و میراث قابل نگهداری از سویی و انداختن بار گران گذشته از سوی دیگر. این ادبیات به تاریخ متأخر ایران پرداخته و هر از گاهی می پرسد «ما کیستیم؟» و «از کجا می آییم؟» و بدین ترتیب زمینه را آماده می کند برای سؤال «به کجا می رویم؟» اگر کاربرد عبارت «غلبه بر گذشته» درباره ایران موردی داشته باشد، همانا ادبیات است. بقلم کورت شارفادامه ...
تابوت های سربازان کشته شده را به بستگانشان تحویل می دهند.. عکس: Kai Wiedenhöfer © Goethe-Institutانستیتوگوته

میراث حزب بعث و نظام آل اسد
چالشهای مرحلۀ گذار و خطر کشانده شدن به جنگ داخلی

«طایفۀ علویه فرقه ای است که باید کاملاً نابود شود.» این فراخوان عجیب چندی پیش در یکی از صفحات فیس بوک فعالان افراطی سوریه منتشر شد. این اولین بار نیست که چنین فراخوانی از زمان شروع اعتراضات علیه رژیم در مارس 2011 منتشر می شود. بقلم احمد حسوادامه ...

موضوعات گوناگون

    چیدمان کار ولید رعد در دکومنتا (13) در شعر کاسل. عکس: Anders Sune Berg / dOCUMENTA (13). © Goethe-Institut

    میان هنر و سیاست
    موضع اعراب در دكومنتا

    آثار هنری با منشأ عرب كه در سیزدهمین نمایشگاه دكومنتا در شهر كاسل عرضه شدند، اغلب حاوی انتقادات اجتماعی و یا تعهد سیاسی بودند و شگرد سر و كار با رسانه ها را مطرح می كردند. انقلاب های عرب «رگ عصبی» مرکز نمایشگاه دكومنتا یا «مغز» آن را تشكیل می دادند و با آن بر اهمیت جهانی بهار عرب را تاكید می ورزیدند. بقلم لوته فاسهاوئرادامه ...
    نگاهی به دکومنتا (13) در کابل.. عکس: Martin Gerner © Goethe-Institutانستیتوگوته

    هنر در منطقۀ جنگ
    چرا دکومنتای کابل غیر از آن بود که می خواست باشد

    گفته می شود که دکومنتای شهر کاسل آلمان بزرگترین نمایشگاه هنر معاصر است. این نمایشگاه هر پنج سال یک بار به سرپرستی یک مدیر خارجی و به یاری گروهی از کارگزاران و دستیاران خارجی در کاسل برگزار می شود. امسال افغانستان در سیزدهمین دور برگزاری نمایشگاه برای اولین بار در کانون برنامه قرار داشت. بقلم مارتین گرنرادامه ...

    Andishe va Honar بصورت صفحات الکترونیکی :

    Andishe va Honar بصورت صفحات الکترونیکی :

    نسخه 98 “بازنمایی دموکراسی“ Fikrun را در تلفن همراه، BlackBerry یا خواننده الکترونیکی خود بخوانید! برو به بارگیری...

    Bestellen

    فرم درخواست

    اعضای سازمانی یا افرادی که ساکن مناطق ایبرو - آمریکایی زبان هستند و در بخش روزنامه نگاری یا فرهنگی فعال هستند می توانند به صورت رایگان عضویت دریافت کنند.
    به فرم درخواست...

    قنطره: گفتگو با جهان اسلام

    سياست، فرهنگ، جامعه: اطلاعات و بحث به آلمانی، عربی و انگلیسی

    زنيت آنلاين

    شرق در شبکه: نقادانه، ابتکاری و متعادل