De Duitsers en het grillen

De meest zorgeloze ontmoeting tussen Angela Merkel en George Busch vond vermoedelijk plaats twee jaar geleden in het Noord- Duitse dorpje Trinwillershagen. Na jaren van spanning tussen de Busch regering en kanselier Gerhard Schröder was de omgang met een gematigd Duits staatshoofd een opluchting. De kanselier werd uitgenodigd naar de ranch van de president in Crawford, Texas – een zeldzaam privilege, een beetje zoals een uitnodiging voor thee bij de Queen of voor martinicocktails in de villa van Playboy- oprichter, Hugh Hefner. Maar vooraf wou mevrouw Merkel zelf een grillfeest organiseren, om aan te tonen dat Duitsland een macht is die moet ernstig genomen worden.

Picknick bij de vleesvreter

De kanselier bezat weliswaar geen ranch, maar in haar Oost-Duitse verkiezingsdistrict aan de stormachtige Oostzeekust bevond zich het vroegere LPG “Rood Vaandel”. Dat was nu misschien niet precies Texas – het bijhorende dorp telt 1.162 inwoners en is niet omgeven door oliebronnen, maar totaal in de lijn van Kyoto door 18 windmolens. Maar de nieuwe eigenaar van de LPG ruimtes deed zijn best: hij ging op everzwijnenjacht, stootte op een exemplaar van 30 kilo en doodde het. Nadat de geheime dienst de buit op gif had onderzocht en de dierenarts de kogel had verwijderd, was het zwijn kort daarop met uien, spek en knoflook gepeperd, het middelpunt van het grillgebeuren. Ook ree en eend werden aangeboden: het was een picknick voor vleesvreters. Alles moest verlopen zoals bij een Amerikaanse barbecue. Enkel de vermeende vegetariër Condoleezza Rice zag een beetje bleek om de neus. Een geslaagde metafoor voor de transatlantische relatie – een voedzame, zwaar verteerbare slow-burner. De raadgevers van Angela Merkel stelden vast dat de grillparty een succes was: ondanks alle hindernissen had Merkel een sfeer getoverd zoals op een ranch en George Busch had zich thuis gevoeld. Maar natuurlijk scheiden werelden deze grillavond van de Amerikaanse fijnproeverdroom. “Het was leuk, Angela”, zei de president, “dit is dus een echt Duits grillfeest.”

De ijverigste braadmaxen in gans Europa

Duitse grillfeestjes zijn uniek – zoveel is zeker. Het woord “barbecue” is van het Mexicaans- Spaanse “barbocoa” afgeleid, wat “heilige vuuroord” betekent. De Amerikanen namen als eersten het grillgebruik over en maakten het tot onderdeel van de klein- stedelijke idylle: een huis, een auto, een vrouw, twee roodharige kinderen en een grill in the tuin. Wanneer men steaks in open lucht roosterde, liet men zijn buren weten dat men het ver gebracht had. In Duitsland werd weliswaar pas later buiten gegrild, toch werd het in de jaren 1950 bijna een volkssport. Vandaag gelden de Duitsers als ijverigste braadmaxen in heel Europa. Natuurlijk genieten ook andere volkeren af en toe een stukje over de kolen gesist stuk vlees, Maar ze volgen niet zo een uitgebreid ritueel als de Duitsers, voor wie de grill werkelijk een “heilig vuuroord” is.

De Duitse grillavond is één van de belangrijkste gemeenschapsgebeurtenissen van de voorsteden geworden. Het is het moment waarop de Duitse bureaubediende, die zich normaalgezien gedurende de dag ver van zijn territorium houdt, heerschappij over zijn grond en bodem uitoefent. Wil men zich eraan herinneren dat grillen een uitvinding uit de steentijd is, dan moet men enkel maar op een zomeravond bij een voetbalspel van de Duitsers langs een straat slenteren. Het dier jagen – dus worstjes, steaks en gehakt in de supermarkt kopen – een vuur ontsteken en er toezicht op houden, is een absolute mannenzaak. Voor jonge, pas getrouwde mannen symboliseert de grillavond met de schoonouders een initiatieritueel en bewijst aan de aangetrouwde partij dat men genoeg testosteron heeft om kinderen voort te brengen. Voor mannen van middelbare leeftijd is het één van de weinige momenten waarop ze nog altijd kunnen roepen: “Haal mij een biertje, schat, ik ben met het eten bezig”, zonder een braadpan op hun schedel te krijgen. Grillen en feminisme gaan in elk geval niet samen. Het is je reinste vertoon van mannelijke hormonen. En nu het juist om mannengebieden gaat – kunt u zich Alice Schwarzer voorstellen bij het grillen van een braadworst? Nee – er zijn duidelijke spelregels.

Sociale wetenschappen

Duitse mannen kunnen urenlang doceren over de juiste keuze van het vlees (kippenvlees geldt als te verwijfd voor de mannelijke grillsmaak, omdat het a) te weinig vet heeft en b) moeilijk klaar te maken is zonder levensmiddelvergiftigingen te veroorzaken), over de juiste rundvleesmarinade, het juiste moment om kruiden bij te voegen, de invloed van rook, de juiste uitrusting (het Duitse alfamannetje wijst de ronde, transporteerbare ronde grill af), de juiste aansteker, de omgang met aluminiumfolie en de suddertijd voor het omdraaien van de grillspit. Wat men niet allemaal moet leren en behartigen, geen wonder dat de Duitse mannen het grillen tot een moderne wetenschap hebben verheven.

Tot een sociale wetenschap, dat spreekt vanzelf. Duitse gerechten hebben daarvoor gezorgd. De regionale rechtbank van München heeft zopas gedecreteerd dat buren die zich gestoord voelen door de walm die over de omheining trekt, door de geur van vlees, door het geknetter en gesis, moeten aanvaarden dat het grillen bij de Duitse zomer hoort. Zolang de grillavond in een passend kader verloopt, kan de woedende buur er niet over klagen. Maar wat is “passend”? De rechtbank in München legde vast dat 26 grillavonden in een periode van vier maanden passend is. De rechtbank in Stuttgart was strenger – slechts 3 grillavonden per jaar zijn aanvaardbaar, en ze mogen niet langer dan twee uur duren. Het in 2006 afgeschafte Hooggerechtshof van Beieren daarentegen formuleerde heel gedetailleerd dat er in de zomer maximum vijf keer met houtskool mag worden gegrild en enkel in het achterste gedeelte van de tuin. Een rechthof in Bonn staat erop dat men de buren minstens 48 uur vooraf moet informeren. Eigenaardig? Eigenlijk niet, enkel typisch Duits.

Het grillen staat voor een revolutie

De braadworst is een klimaatkiller – ook dat staat vast. De Duitse vrouwen, die het paleolithische enthousiasme van hun mannen, om in de tuin vuur te ontsteken en vlees te consumeren, altijd al argwanend hebben bekeken, grijpen toenemend in het grilritueel in en willen het milieuvriendelijker maken. Ze kopen enkel “klimaatneutrale” biologische worst die van de boerderij tot aan het winkelloket als eco product wordt verklaard. Deze worstjes worden aandachtiger in de gaten gehouden dan de klanten van Telekom. De koolstofontlading van het slachthuis, de verwerking, het transport en de bewaring worden gecontroleerd. Het vet wordt verwijderd. En de worstfabrikanten financieren windmolens in India, om eventuele milieuschade te compenseren. Ook op de aankoop van grillkolen wordt gelet, omdat ze natuurlijk niet alleen kooldioxide in de richting van de buren, maar ook in de atmosfeer afgeven.

Ergens lijkt dit globale verantwoordelijkheidsbewustzijn de Duitse steentijdmannetjes niet echt te smaken. Het gaat tegen het doel van het grillen in, namelijk politiek correct gedrag te trotseren. Duitse vrouwen zijn echter niet zo koppig en sociologen merken veranderingen rond het “heilige vuur” op. Vrouwen die zich van de globale verandering bewust zijn en steeds sceptischer tegenover het doen en laten van hun mannenvolk staan, treden nu tot de braadclub toe. Deze trend begon vast en zeker op een warme zomeravond in Mecklenburg twee jaar geleden, toen Angela Merkel met George Busch een milieuvriendelijk everzwijn verorberde.

Smakelijk!