Snelle toegang:
Direct naar inhoud gaan (Alt 1)Direct naar secundaire navigatie gaan (Alt 3)Direct naar hoofdnavigatie gaan (Alt 2)

Politici op sociale media
De politiek als podium

De smartphone biedt politici op elk moment een doeltreffend podium om zich aan een groot publiek te tonen
De smartphone biedt politici op elk moment een doeltreffend podium om zich aan een groot publiek te tonen | Foto (fragment): © picture alliance/POP-EYE

Politiek heeft zich altijd op een podium afgespeeld. Van de volksvergaderingen in de Oudheid tot de openbare parlementaire debatten van vandaag: politici performen voor hun kiespubliek. De komst van sociale media heeft dat podium niet alleen vergroot, maar ook veranderd.

Von Martin Fuchs


Al sinds de geboorte van de democratie in het oude Griekenland speelt politiek zich af in de openbaarheid. De volksverzamelingen in Athene gingen aanvankelijk door op de agora, en later in het Dionysostheater en op de Pnyx. Hier kon elke stemgerechtigde burger het woord nemen en zijn mening verkondigen. Dat gebeurde vanaf een spreekgestoelte. Ook vandaag nemen sprekers in het parlement nog het woord vanachter een lessenaar. Het politieke gebeuren leeft van het podium waarop het plaatsvindt. 
 
Met de komst van sociale media is dat podium véél groter geworden. Als politici vandaag via Twitter, YouTube of Instagram contact zoeken met hun kiezers, kan in theorie de hele wereld dat volgen. Dankzij de sociale media beschikken ze over een eigen podium met grote zichtbaarheid en dito reikwijdte. En er is nog iets fundamenteel veranderd: waar politici vroeger enkel de hoofdrolspelers op het podium waren, zijn ze vandaag ook hun eigen uitgever, vertegenwoordiger, regisseur, dramaturg en acteur, dat alles in één persoon. En als ze, zoals veel Duitse parlementsleden, geen team hebben dat hen in hun digitale communicatie bijstaat, zijn ze ook nog eens verantwoordelijk voor camera, geluid, make-up en attributen. 

PolitiEK LEEFT VAN DE ENSCENERING

Alles wat we in politieke communicatie te zien krijgen, is op de een of andere manier in scène gezet. Als de enscenering geslaagd is, merkt de burger dat nauwelijks op, omdat het geheel een authentieke indruk maakt. Dat geldt ook – en in het bijzonder – voor sociale media, waar politici zich graag menselijk en benaderbaar voordoen en al eens details over hun privéleven prijsgeven. De meeste mensen lijken dat ook te waarderen. De reikwijdte van een goed gemaakt Instagramverhaal is nog niet te vergelijken met de kijkcijfers van het tv-journaal, maar scoort toch beter dan veel andere arena’s waarin de politiek tot dusver plaatsvond. 

Door de vele mogelijkheden die het digitale podium biedt, zijn politiek en politieke communicatie vandaag onderhoudender, begrijpelijker en toegankelijker geworden. Dat betekent niet dat de inhoud van die communicatie oppervlakkiger moet zijn; vaak wordt hier over actuele politieke thema’s van gedachten gewisseld. Voor politici die minder in de spotlights staan, zijn sociale media – naast persoonlijke openbare optredens – de enige mogelijkheid om zich te laten opmerken buiten de kring van hun directe collega’s.

Niet iedereen is er klaar voor

De moderne mediaformaten met hun vele nieuwe mogelijkheden stellen echter ook veel hogere eisen aan de politici. Ze moeten over de nodige vaardigheden beschikken om hun beleid en standpunten op een geslaagde manier te verduidelijken en ervoor te zorgen dat ze opvallen in het politieke debat. Hoewel de mogelijkheden om zichzelf te tonen vandaag talrijker, kleurrijker en – zo wordt vaak gedacht – eenvoudiger zijn, vergt het niet alleen tijd maar ook de nodige aanleg om zichzelf op een aantrekkelijke manier op de betaalbare, digitale podia te presenteren.

Natuurlijk heeft dit dagelijkse politieke theater ook een impact op het politieke optreden zelf. Nu elke politicus voortdurend zijn eigen podium bij zich heeft in de vorm van een smartphone, voelen velen de druk voortdurend op de betreffende sociale netwerken aanwezig te zijn. Op alles wat “hot” is, moeten ze commentaar geven – liefst als eerste, om überhaupt op te vallen in de stortvloed aan reacties. De overdaad aan informatie maakt dat politici vaker uitpakken met zeer gerichte, polariserende en vernauwende argumenten. Hun statements moeten zo nieuw en zo origineel mogelijk zijn om op te vallen tussen de kakofonie aan berichten. Dat maakt hen vatbaar voor fouten: er wordt onjuiste informatie gedeeld, vaak omdat men te snel wil zijn en te weinig over het bericht heeft nagedacht. Sinds de sociale media niet meer weg te denken zijn uit de politiek, lijkt het alsof men over het algemeen minder nadenkt voor men een bericht de wereld instuurt. 

Ook het publiek moet zich aanpassen

Als samenleving moeten wij verdraagzamer worden voor de fouten die politici in de digitale omgeving begaan en niet direct een tsunami aan verontwaardiging uitstorten over alles wat ons niet bevalt of waar we het niet mee eens zijn.
 
Het probleem betreft het hele politieke spel en doet zich ook voor in de traditionelere media: in al dan niet live uitgezonden beeld- en geluidfragmenten zijn telegenieke en welbespraakte politici in het voordeel, zeker als ze zich ook nog eens goed bewust zijn van hun optreden. Dat betekent echter niet dat hun argumenten beter of belangrijker zijn in het publieke debat. Ook een idee dat op een retorisch en dramaturgisch saaie manier wordt gebracht, moet de kans krijgen gehoord en digitaal verspreid te worden. 
 

Top