Powieść kryminalna

Friedrich Ani (*1959)

Friedrich Ani to jeden z najlepszych i najbardziej nowatorskich pisarzy niemieckojęzycznej literatury kryminalnej. Osiągnął to, co w tej literaturze rzadko się udaje. Zmodyfikował sposób pisania kryminałów. W czternastu powieściach, których bohaterem jest komisarz policji z Monachium, Tabor Süden, centrum akcji nie stanowi morderstwo, lecz zaginięcie, jak określa to Friedrich Ani, używając staroświeckiego pojęcia. Zaginiony nie musi być martwy, mógł przecież wybrać inne życie, odnalezienie go jest więc możliwe. To pozwala na zmianę kierunku opowieści detektywistycznej: nie od zamordowanego wstecz ku przeszłości, ale do przodu ku nowym warunkom życia. Friedrich Ani opisuje ludzi z marginesu, samotnych i zdesperowanych. Bohaterami jego powieści są często dzieci i młodzież. Przy pomocy delikatnej siły empatii wyrażonej słowami Ani przenika do sfer psychiki, które budzą strach i dlatego zwykle się ich unika. Właśnie owa zdolność wczucia się w innych i umiejętność posługiwania się groteską jest tym, co wyróżnia jego książki.

Cykl powieściowy, którego bohaterem jest Tabor Süden, zwraca uwagę również swoją konstrukcją. W pierwszym tomie Die Erfindung des Abschieds autor w 1998 roku rozpoczął od zakończenia, do którego dopasował następne trzynaście tomów. Friedrich Ani jest również poetą, autorem książek młodzieżowych oraz scenariuszy dla filmu i telewizji. Jednak najmocniejszą jego stroną jest pisanie powieści kryminalnych. Chodzi w nich o kwestie życia lub śmierci – i tak też to przedstawia. W 2006 roku w osobie Poloniusa Fischera, byłego zakonnika benedyktyna i komisarza ds. zabójstw, Ani znalazł bohatera, który każe mu zastanowić się nad prawnymi i moralnymi granicami sprawiedliwości. Polonius Fischer pojawił się w trzech tomach cyklu, także w trzech występuje ociemniały komisarz Jonas Vogel, również śledczy z Monachium, którego pisarz stworzył w 2007 roku.

Totsein verjährt nicht (2009)

Powieść Totsein verjährt nicht – w odróżnieniu od wszystkich innych książek Friedricha Ani – odwołuje się do prawdziwej, a do tego jeszcze niewyjaśnionej sprawy. Autor splata w niej trzy elementy, konstytutywne dla jego dzieła: poszukiwanie zaginionej uczennicy Scarlett, nadzieję na to, że prowadzi ona teraz lepsze życie, oraz śledztwo w sprawie pewnego zabójstwa. Jest to wstrząsający obraz obyczajowości w Niemczech na początku XXI wieku: samotność dzieci, okrucieństwo, obojętność i przemoc. Policja błądzi, a Bóg jest nieobecny.


„Bohaterowie są ważniejsi niż intryga. Myśli są ważniejsze niż intryga. Odczucia i psychiczne uwikłania są ważniejsze niż intryga. Intryga pełni rolę dekoracji, jak natka pietruszki.“ (Friedrich Ani)

Tobias Gohlis
jest ekspertem literatury kryminalnej, niezależnym dziennikarzem, krytykiem literackim i członkiem jury Niemieckiej Nagrody w dziedzinie literatury kryminalnej (Deutscher Krimipreis).

Przekład: Magdalena Kurkowska

© Goethe-Institut
styczeń 2011

Linki

Literatura w Niemczech

Artykuły i linki na wybrane tematy

Przekład – dialog między kulturami

Książki niemieckojęzyczne w polskich przekładach

Program promocji przekładów

Goethe-Institut przyznaje dotacje wydawnictwom zagranicznym na publikację przekładów literatury niemieckiej.

Książki, o których się mówi

Nowości wydawnicze na niemieckim rynku księgarskim

literatur.pl

Literatura z Niemiec, Austrii i Szwajcarii w Polsce. Teksty, wydarzenia, kalendarz.