Ulla Lachauer

Das Buch Ulica Rajskawird von Kornelia Kołupajło empfohlen.

Autorką książki pt. „Ulica Rajska” jest niemiecka pisarka, dziennikarka i autorka filmów dokumentalnych Ulla Laucher. Inspiracją do napisania tejże powieści było dla niej osobiste spotkanie z chłopką Leną Grigoleit, tzw. „pruska Litwinką”, która rozdarta pomiędzy dwie nacje: niemiecką i litewską, całe swe życie kształtowała swą tożsamość i wciąż dorastała do jej zrozumienia. Po licznych, długich rozmowach pomiędzy autorką i Leną Grigoleit powstał koncept zapisania i uwiecznienia przeżyć kobiety, która sama wybrała własną tożsamość.

Tytułowa „Ulica Rajska” jest miejscem życia Leny, która sama o sobie mówi, że jest dzieckiem szczęścia. Od najmłodszych lat konfrontowana jest ze środowiskiem z jednej strony niemieckiej ludności, z drugiej zaś litewskiej. Uczy się życia w świecie etnicznie niejednorodnym, nierzadko podzielonym pod względem kulturowym i językowym. Lena opanowuje dwa języki: niemiecki oraz litewski, nawiązuje przyjaźnie z przedstawicielami dwóch nacji, tak że różnice dwóch podzielonych światów zacierają się, a na końcu i tak liczy się tylko sam człowiek.

Silne przywiązanie bohaterki oraz jej rodziny do ziemi przodków nie pozwala opuścić ukochanej miejscowości Biteny nad Niemnem, co jest jednocześnie jasnym opowiedzeniem się za ziemią litewską. Lena pragnie jednak pielęgnować język niemiecki, co jest możliwe poprzez czytanie literatury niemieckojęzycznej. Jej język staje się przez to bardzo literacki, odległy od współczesnej niemczyzny. Lena mówi językiem Schillera, Goethego oraz innych wieszczy. W powieści wciąż przeplatają się dwa języki: języki chłopki oraz język literatki, co jest znowu kolejnym elementem budującym tożsamość.

Powieść ta ma swoiste elementy powieści dokumentalnej, czytając ją słyszy się wyraźnie głos starszej, doświadczonej i skłaniającej się ku refleksji nad całym swym życiem kobiety. Opowiadając o swej niezwykle bogatej w przeżycia historii pokazuje nam ona, jak język może kształtować naszą tożsamość oraz jak ogromną wartość posiada ojczyzna, ta mała, najmniejsza, ta w sercu.

Kornelia Kołupajło
Kwilcz, 2011

Bücher, über die man spricht

Empfehlungen aus Mittelosteuropa zu neuer deutschsprachiger Belletristik und Sachliteratur: „Bücher, über die man spricht“ stellt zwei Mal im Jahr Neuerscheinungen vor und vermittelt aktuelle Tendenzen.