Marcin Wilk poleca Herkunft

Herkunft © Luchterhand Literaturverlag, München, 2019 Zaliczany do najciekawszych prozaików młodszego pokolenia, imigrant z krajów byłej Jugosławii, Sasa Stanišić zachwycił niemieckich czytelników swoimi przepełnionymi poetycznością powieściami. Jego nowa książka to jednak coś więcej. To historia na wskroś osobista. Gdy Stanišić przyjechał do Niemiec, w roku 1992, miał ledwie 14 lat. Niemcy nie były jego wyborem, były koniecznością, miejscem schronienia rodziny w ucieczce przed rozszalałą na Bałkanach wojną. Pierwsze miesiące w nowym kraju nie należały do najłatwiejszych. Rodzice chłopaka pracowali poniżej swoich zawodowych kwalifikacji, a on sam balansował pomiędzy ciekawością a mierzeniem się z nieświadomością nowego przybysza. Co więcej, musiał rozwikłać wieloznaczności swojego pochodzenia. Dopiero z czasem udało mu się wejść w nową kulturę i społeczeństwo. Docenił romantyków niemieckich z Eichendorffem czy Hölderlinem na czele - w Herkunft przeczytamy o śladach zbliżania się i rozumienia ich twórczości. Spróbował też pisać w nowym języku. Udało się. Niemiecki stał się dla niego nowym domem.

Herkunft Stanišića nie jest oczywiście prostą, linearną i zawsze jasną opowieścią autobiograficzną, choć niemal na każdej stronie widać ogromny wysiłek włożony w uporządkowanie własnej opowieści. To co z pozoru wydaje się porażką, okazuje się triumfem literatury. Dużo w tej książce cieni, mnóstwo bolesnych konfrontacji. To jednak w dużej mierze opowieść o pamięci, a więc osobiste wspomnienia i refleksje zderzają są tutaj z relacjami innych, przede wszystkim bliskich głównego bohatera. Przeszłość przeplata się z teraźniejszością, a emocje z próbą intelektualnego zrozumienia sytuacji emigranta w ogóle. Jak słusznie zapowiada tytuł ta książka jest jednak głównie o odnajdywaniu własnej tożsamości rozumianej jako pochodzenie, korzenie. Stanišić postawił przed sobą bardzo trudne zadanie, toteż i sama książka stanowi czytelnicze wyzwanie. Przede wszystkim jednak Herkunft to brawurowy literacko autobiograficzny eksperyment.
Luchterhand Literaturverlag Przeczytaj fragment książki opublikowany w ramach projektu „Heimat / Nieoczywista ojczyzna“

Saša Stanišić
Herkunft
Luchterhand Literaturverlag, München, 2019
ISBN 978-3-630-87473-9
360 str.

Recenzje w niemieckich mediach:
Perlentaucher
O książce w Google Books