Na skróty:
Przejdź bezpośrednio do treści (Alt 1)Przejdź bezpośrednio do podmenu (Alt 3)Przejdź bezpośrednio do menu głownego (Alt 2)

Muzyka elektroniczna 2018
Nostalgia i wizje przyszłości

Pomieszczenie poświęcone Love Parade na wystawie Nineties Berlin
Pomieszczenie poświęcone Love Parade na wystawie Nineties Berlin | Foto (fragment): © nineties berlin, Berlin 2018

Muzyka techno ma prawie trzydzieści lat –także w tym roku trudno było uniknąć historycznych podsumowań kultury klubowej. Ale w 2018 r. miłośnicy techno wyszli też na ulicę, wzięli udział w politycznym proteście i zachowali się absolutnie na czasie, stając po stronie tolerancji i większej uważności. Mimo wszystko jednak żal jest rozstawać się z niektórymi starymi znajomymi

Laura Aha

Choć w polityce światowej panował chaos, rok 2018 zaczął się dobrze przynajmniej pod względem muzycznym: w środku stycznia w berlińskim Berghain odbyła się światowa premiera Italo Disco Legacy, dając niejako przedsmak nadchodzącego lata stulecia. Ten dokument Pietra Antona i Janisa Nowackiego, prowadzącego berlińską wytwórnię Private Records, w należyty sposób ukazał w końcu ten wyśmiewany tak często gatunek. Mimo że w wytwórniach takich jak Dark Entries moda na disco lat 80-tych panuje już od lat, to w roku 2018 włoska gorączka ogarnęła w końcu chyba wszystkich – trudno było tego nie zauważyć na festiwalach, imprezach i przyjęciach tego lata.

Ścieżkę dźwiękową przygotował Irlandczyk Krystal Klear – album Neutron Dance jest jego pierwszą płytą w stylu włoskim wydaną w wytwórni Running Back. Szef wytwórni Gerd Janson wydał poza tym Front By Klaus Stockhausen & Boris Dlugosch, najpiękniejszą nostalgiczną kompilację roku. Jest ona hołdem dla otwartego w roku 1983 w Hamburgu gejowskiego klubu FRONT, gdzie występowali Stockhausen i Dlugosch, uchodzącego za pierwszy housowy klub w Niemczech. Chociaż Stockhausen w roku 1991 zakończył karierę DJ-a, we wrześniu razem z Dlugoschem raz jeszcze wystąpił w tej roli w Panorama Bar. Die Crowd, grupa muzyków w wieku od 18 do 60 lat dowiodła, że muzyka elektroniczna jest projektem ponadpokoleniowym, łączącym muzyków nie tylko bez względu na kolor skóry i orientację seksualną, ale również bez względu na wiek.

Zakochani w przeszłości

Za rok będziemy obchodzić 30. rocznicę Loveparade – także w tym roku widać było powszechne zainteresowanie historią techno. Wystawa Nineties Berlin w Alte Münze Berlin przywołała lata 90. w sposób multimedialny, we Frankfurcie Alex Azary, szef wytwórni Electrolux z Offenbach, zorganizował pierwszą konferencję prasową na temat Museum of Modern Electronic Music, którego data otwarcia nie jest jeszcze znana. Na ekranach pojawił się też ponownie Jürgen „JL“ Laarmann, założyciel pierwszego niemieckojęzycznego magazynu techno Frontpage. Jego podcast 1000 Tage Techno [1000 dni techno] znalazł się obok innych podcastów takich jak Berlin: Then & Now magazynu Crack oraz Berlin Zwanzig opublikowanego przez Red Bull Music Academy. Ta ostatnia w roku 2018 na dwudziestą rocznicę istnienia powróciła do rodzinnego Berlina i do berlińskiego Funkhaus zaprosiła wielu wspaniałych artystów, ale też stała się przedmiotem krytyki. Szef koncernu Dietrich Mateschitz w roku 2016 w jednym z wywiadów wypowiedział się w duchu prawicowo populistycznym, co wywołało krytyczną reakcję mediów wobec koncernu i finansowanej przez niego Academy. W ramach Academy odbyła się też jednak ważna impreza S3kt0r UFO – 30 Jahre Techno z takimi gwiazdami jak Underground Resistance, Nina Kraviz, DJ Hell, Gudrun Gut i innymi.
 
Jedną z najciekawszych debiutantek roku była poza tym właśnie uczestniczka Red Bull Academy. Pochodząca z Saksonii didżejka i producentka Annegret Fiedler alias Perel wydała debiutancki album Hermetica w nowojorskiej wytwórni awangardowej DFA Records – jako pierwsza Niemka w ogóle. Poza tym użyczyła swojego głosu mieszkającemu w Berlinie Curses na jego debiutanckiej płycie Romantic Fiction. Jeśli mowa o debiutantach, to trzeba wspomnieć przede wszystkim o Peggy Gou. Ta mieszkająca w Berlinie Koreanka jest wybitną postacią na scenie housowej – popularny motyw z jej hitu It Makes You Forget (Itgehane) słychać było na każdym open-airze, latem dawała po 20 koncertów w miesiącu. Jej sety są bardzo różnorodne, a kreacje ekstrawaganckie – Peggy Gou jest nie tylko ulubienicą Instagramu, lecz długo oczekiwanym kolorowym przebłyskiem na mrocznej scenie podobnych do siebie twórców muzyki techno.

WE DANCE TOGETHER, WE FIGHT TOGETHER

W roku 2018 trudno nie wspomnieć o politycznym wymiarze parkietów tanecznych. Czasem trzeba o nie wręcz walczyć, jak okazało się w kwietniu, kiedy w gruzińskich klubach nocnych Bassiani i Café Gallery doszło do brutalnych nalotów policji. Oficjalnie chodziło o powstrzymanie w klubie handlu narkotykami. Właściciel klubu i przedstawiciele gruzińskiej sceny techno podejrzewają jednak, że zaskakująca brutalność nalotów miała podtekst polityczny. Również Michail Stangl, dyrektor platformy techno Boiler Room w Niemczech, w wywiadzie dla dziennika Die Welt wspominał, że queerowy klub od dawna był solą w oku dla prawicowo-konserwatywnego rządu. Przed siedzibą gruzińskiego rządu tysiące ludzi zebrały się na imprezie protestacyjnej, na której miksowali między innymi niemieccy DJ-e Ateq, Sa Pa i DJ Dustin z kręgu weimarskiej wytwórni Giegling. Pod hasłem #WeDanceTogetherWeFightTogether z całego świata zaczęły napływać wyrazy solidarności, co Stangl określił jako być może „najważniejszy moment w historii kultury muzyki elektronicznej“. W państwach represyjnych kluby pełnią szczególnie ważną rolę jako bezpieczne przestrzenie.
 
Również w Niemczech miłośnicy techno wychodzili jednak na ulice. Na kontrdemonstracji AfD Wegbassen w Berlinie od 25 000 do 70 000 osób tańczyło przeciw prawicowemu populizmowi. Berlińskie środowisko techno (ponad 70 klubów i kolektywów) dowiodło, że jest jak najbardziej zaangażowane politycznie. Kolorowi miłośnicy i miłośniczki muzyki techno tańczący na Straße des 17. Juni nie tylko z wyglądu przypominali uczestników Loveparade – na kilka godzin ożywili jej zasadniczą, idealistyczną ideę alternatywnego społeczeństwa.

Tolerancja i większa uważność

Poza tym pod hasłem „Mein Körper – meine Identität – mein Leben“ [Moje ciało – Moja tożsamość – Moje życie] świętowano w Berlinie 40. rocznicę Christopher Street Day. W roku 2018 widać było wyraźnie, jak ważną rolę odgrywała ta kolorowa parada, od początku walcząca o widoczność i akceptację dla queerowej społeczności. Na komercyjnych festiwalach w rodzaju MELT! występowali tacy artyści jak Fisherspooner i Fever Ray, przed których koncertem na głównej scenie kolektyw z otoczenia berlińskiej dragqueen Pansy do popularnej piosenki Pussy Riot Straight Outta Vagina przedstawił voguing-performance w kostiumach w kształcie sromów. Transkobieta Honey Dijon wystąpiła obok queerowej DJ The Black Madonna, grając jeden z zamykających setów na Big Wheel Stage.

Debata na temat seksistowskiej wypowiedzi DJ Konstantina pokazała też, że na scenie techno nie ma miejsca na żaden rodzaj dyskryminacji. W roku 2017 w techno-magazynie Groove wyraził się on lekceważąco o kobietach DJ-ach, prowokując w ten sposób międzynarodową debatę o seksizmie w środowisku techno. Na festiwalu Fusion w roku 2018 doszło w efekcie do bojkotu jego występu, który musiał nawet zostać przerwany przed czasem z powodu rzuconej przez publiczność butelki. W październiku 2018 Konstantin miał dać trzy występy na Amsterdam Dance Event, powstała więc petycja ADE  – don’t welcome sexism, remove Konstantin from the line-ups, pod którą podpisało się wielu DJ-ów. W efekcie Konstantin opublikował długo oczekiwane oświadczenie, w którym przepraszał za swoje wypowiedzi.
 
Również na obszarze zdrowia psychicznego w roku 2018 doszło do zasadniczej zmiany: za sprawą śmierci Avicii, supergwiazdy EDM, rozpoczęto po raz pierwszy poważną dyskusję na ten temat. Już w roku 2016 brytyjska organizacja pozarządowa Help Musicians UK opublikowała badanie Can Music Make You Sick? W roku 2018 ten ważny temat dyskutowany był szeroko na festiwalach i konferencjach (na przykład na konferencji LOOP, na Crossroads Festival, Music Pool i Most Wanted:Music). Mieszkająca w Berlinie DJ-ka i producentka Emika swój album Falling in love with sadness wydała celowo 10 października, w Dzień Zdrowia Psychicznego, i przekazała cześć dochodów organizacji Music Minds Matter.

Nowe technologie nadchodzą – starzy znajomi schodzą ze sceny

Nowe możliwości techniczne takie jak sztuczna inteligencja i wirtualna rzeczywistość wkraczają również do świata muzyki. Artystka Holly Herndon w nowym projekcie Spawn próbowała nauczyć śpiewu sztuczną inteligencję. „Prawdziwi muzycy“ występowali zaś w przestrzeni wirtualnej. W opublikowanej w czerwcu edycji gry internetowej GTA After Hours gracze mogą prowadzić klub – i zatrudniać prawdziwych DJ-ów takich jak Dixon, The Black Madonna, Solomun czy Tale Of Us. Animowane „Live-Sets“, które następnie na Facebooku streamowane są przez stronę Resident Advisor, rozmywają granicę pomiędzy rzeczywistością a fikcją.
 
Techno pojawiało się również na ekranie. Marc Kreuzpaintner wyreżyserował serial Beat (druga niemiecka produkcja usługi Amazona Prime Video), klubowy thriller ze ścieżką dźwiękową Marcela Dettmanna i Bena Lukasa Boysena. Johannes Schaff kręcąc artystyczny dokument Symphony of Now, nową interpretację klasyka z roku 1927 Berlin: Die Sinfonie einer Großstadt, zatrudnił wybitnych twórców takich jak Frank Wiedemann, Hans-Joachim Roedelius, Thomas Fehlmann, Gudrun Gut i Modeselektor.
 
Nowe technologie zaznaczają swoją obecność coraz mocniej, dawne zaś muszą niestety czasami ustąpić. Już w kwietniu niemiecki magazyn popowy Intro przestał ukazywać się w wersji papierowej, pod koniec roku zaś podobny los spotkał Spex i Groove, dwa inne magazyny, które przez cztery ostatnie dziesięciolecia kształtowały niemieckojęzyczny dyskurs o muzyce pop. Założony w roku 1989 Groove, który towarzyszył scenie od jej początków, będzie na szczęście ukazywał się dalej w wersji cyfrowej – podobnie jak Spex. A jeśli ostatnie 30 lat czegoś nas nauczyło, to właśnie tego, że scena techno potrafi przetrwać niejedną zmianę – zarówno społeczną, jak i polityczną czy medialną.