Eszter Pálfy poleca
Ein Mann seiner Klasse

Ein Mann seiner Klasse, Christian Baron © Claassen Verlag, Berlin, 2020
Christian Baron przyszedł na świat w 1985 roku w Kaiserslautern jako drugie z czworga dzieci w rodzinie robotniczej; ojciec trudnił się przeprowadzkami, a matka była sprzątaczką. W swojej debiutanckiej i świadomie autobiograficznej powieści Ein Mann seiner Klasse Baron postanawia przepracować doświadczenie kształtującego go środowiska – opowiada historię własnej rodziny i dzieciństwa, skupiając się na postaci uzależnionego od alkoholu, agresywnego ojca. 

Paradoksalnie autorzy i autorki powieści poświęconych niższym klasom społecznym nieuchronnie piszą z pozycji kogoś, kto stoi z boku – tym bardziej, że bohaterom zamieszkującym te środowiska często brakuje odpowiedniego języka, aby w literacki sposób opowiedzieć o nurtujących ich pytaniach i problemach. Piszący albo więc stamtąd nie pochodzą, albo poprzez awans społeczny, a przede wszystkim naukę, oddalili się od swojego pierwotnego otoczenia i mogą spojrzeć na nie z nowej perspektywy. Z tej ostatniej pozycji pisze Christian Baron, a ponieważ opowiada o własnym życiu i własnych doświadczeniach, robi to w sposób możliwie autentyczny: zarówno wtedy, gdy pisze o agresywnym zachowaniu pijanego ojca, o chorobie matki, jak i o ciotce, przy której ostatecznie wychowały się dzieci. 

Pierwszoosobowy narrator przywołuje wspomnienia z dzieciństwa, a jednocześnie prezentuje i objaśnia je z perspektywy dorosłego. Dzięki oscylującej między przeszłością a teraźniejszością narracji powieść pokazuje również, w jakim stopniu dorastanie w środowisku robotniczym może wpłynąć na nową społeczną rolę intelektualisty. 

Christian Baron, posługując się precyzyjnym stylem, stworzył wstrząsającą powieść, w której zręcznie przeplata ze sobą różne warstwy czasowe. To lektura, która zdobywa serce czytelnika i silnie oddziałuje na emocje, jednak dzięki wyczuciu autora pozbawiona jest jakiegokolwiek patosu i rozczulania się nad sobą. Na uwagę zasługuje również wielowymiarowość bohaterów: ojciec nie jest uosobieniem zła, lecz w gruncie rzeczy przyjaznym człowiekiem, który jednak nie potrafi ułożyć sobie życia. Wiąże się z tym, jak sądzę, najistotniejsze pytanie powieści: czy życie i los człowieka zależą od jego indywidualnych decyzji czy też od początku kształtuje je przynależność do określonej klasy społecznej. W powieści Barona przeważa to drugie. Przyczyn tragedii ojca jednoznacznie upatruje on w sprzecznościach cechujących jego pozycję społeczną – na co zresztą wskazuje sam tytuł: Człowiek swojej klasy.

Claassen Verlag

Christian Baron
Ein Mann seiner Klasse
Claassen Verlag, Berlin, 2020
ISBN 978-3-54610000-7
288 stron

Recenzje w niemieckich mediach:
Perlentaucher.de
Die Zeit
Frankfurter Allgemeine Zeitung auf Bücher.de

struct
.flexslider
struct
rev NO