Rat i mir

Prvi svjetski rat i kraj Osmanskog Carstva

„Prvi svjetski rat je industrijski rat, to je totalni rat, što znači da su ove zaraćene države primorane da izvuku zaista sve što mogu iz tih društava. To je činjenica kako u materijalnom smislu – sve oružje, granate, uniforme, hrana u masovnoj proizvodnji – tako i u ljudskom smislu. Te vojske su tako velike, da i oni moraju da koriste svoje ljudske kapacitete do krajnjih granica. Što znači da je Osmansko Carstvo u osnovi jedna nerazvijena zemlja upletena u industrijski rat. To znači da gotovo svi industrijski proizvodi, bilo da su to tračnice za željeznice ili granate za artiljeriju, puške, pa čak i zavoji, moraju biti uvezeni iz Evrope. Osmansko Carstvo je zapravo ekonomska olupina.

Ono što se događa nakon što izbije rat, po mom mišljenju, je kombinacija programa i improvizacije. Programska strana je slijedeće: Mladi Turci su uvjereni da trebaju da nauče lekciju iz Balkana. A lekcija je da je potrebno da budete nacionalna država da biste opstali i da nacionalna država treba da bude homogena – jedan narod, jedna država. To je ono što su naučili, to je njihov program.

Međutim, ono što se dešava nakon toga je, naravno, to da su prvih dana 1915. godine izgubili veliku bitku protiv Rusa na Istoku. Od marta 1915. godine Britanci i Francuzi napadaju Galipolje, Dardanele, tako da su oni pritisnuti i uspaničeni. A onda su se ukrstile ove dvije stvari, taj ideal izgradnje nacije, homogenizacije stanovništva i ova panika da su u defanzivi, leđima uza zid, na zapadu protiv Britanaca, na istoku protiv Rusa. I to je situacija u kojoj su pokrenuli deportacije Armena.

Dakle, to je ono što postaje poznato kao Armenski genocid. Naravno, to je bio veliki korak, ogromna tragedija ali i veliki korak za Mlade Turke prema toj homogenizaciji zemlje, izgradnji nacije.“

 

 

Erik-Jan Zürcher ©  Anemon Productions
Dr. Erik-Jan Zürcher
Dr Erik-Jan Zürcher je profesor turskih studija na Univerzitetu u Leidenu. On je prije svega zainteresiran za period tranzicije od Osmanskog carstva do Turske Republike (period 1880-1950), te za ulogu Mladoturske generacije/pokreta u ovom procesu.