Πόλεμος και ειρήνη

Ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος και το τέλος της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας

«Πιστεύω ότι η Αυστροουγγαρία αντιμετώπιζε το 1914 τεράστια πίεση, όπως και μια τεράστια απειλή. Ήδη πριν από τον πόλεμο, ο εθνικισμός είχε αρχίσει να διαλύει την Αυστροουγγαρία, από πολλές απόψεις. Υπήρχαν, για παράδειγμα, εντάσεις στην Πολωνία, και, φυσικά, μεταξύ των Σλάβων, ειδικά στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, την οποία άλλωστε η Αυστροουγγαρία είχε προσαρτήσει επίσημα το 1908.

»Ωστόσο, υπήρχαν και ενοποιητικά στοιχεία που κρατούσαν την αυτοκρατορία ενωμένη. Ένα από αυτά ήταν προφανώς ο Δούναβης, ένας διασυνοριακός υδάτινος δίαυλος. Ύστερα ήταν ο αυστροουγγρικός στρατός, ο κοινός στρατός, ο αυτοκρατορικός στρατός, η αφοσίωση του οποίου ωστόσο ανήκε προπαντός στον ίδιο τον αυτοκράτορα, ο οποίος ήταν βέβαια και ο μακροβιότερος εν ενεργεία μονάρχης σε όλη την Ευρώπη. Ανήλθε στο θρόνο το 1848. Έμοιαζε με μορφή άτρωτη στο χρόνο και, νομίζω, υπήρχε μια βαθιά αφοσίωση απέναντι στο πρόσωπο αυτού του ηλικιωμένου αυτοκράτορα.

»Όταν πέθανε, στη διάρκεια του πολέμου, χάθηκε αυτή η αφοσίωση απέναντι στο πρόσωπο του αυτοκράτορα. Ο διάδοχός του, ο μικρανεψιός του Κάρολος, ήταν –πιστεύω– ένας πολύ ικανός νέος, αλλά πλέον ήταν πολύ αργά, διότι οι προκλήσεις που έθετε ο πόλεμος για τις δομές της αυτοκρατορίας τόσο στην Αυστρία όσο και στην Ουγγαρία ήταν τεράστιες.

»Σαφώς οι διάφορες εθνότητες εντός της αυτοκρατορίας είχαν καθεμιά τους δικούς της στόχους, και τελικά οι Πολωνοί, οι Σλάβοι, οι Τσέχοι διακήρυξαν την ανεξαρτησία τους από την αυτοκρατορία, όπως και η Ουγγαρία αλλά και η ίδια η Αυστρία. Στο τέλος του πολέμου, τον Οκτώβριο του 1918, ο Κάρολος έδωσε στην Αυστρία μεγαλύτερη αυτονομία εντός της αυτοκρατορίας. Όμως, η Αυστρία απλώς αποσχίστηκε και διακήρυξε ότι ήθελε την ανεξαρτησία από την υπόλοιπη αυτοκρατορία όπως και οι άλλοι.

»Όταν φτάνουμε στις διαπραγματεύσεις του 1919 για την ειρήνη, στην πραγματικότητα η Αυστροουγγαρία είχε κιόλας εξαφανιστεί από το χάρτη».

 

Ian Beckett ©  Anemon Productions
Ian Beckett
Ο Ian Beckett είναι καθηγητής Στρατιωτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Κεντ και μέλος της Royal Historical Society της Μεγάλης Βρετανίας. Η έρευνά του εστιάζεται στον βρετανικό εφεδρικό στρατό, τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τις ένοπλες δυνάμεις της ύστερης βικτωριανής περιόδου. Έχει δημοσιεύσει, μεταξύ άλλων, το βιβλίο: The Making of the First World War: A Pivotal History (Yale University Press, 2012).