Σεβασμος και Ανταποδοση

Εξώφυλλο της Ανθολογίας Αποστολίδη και εσωτερική σελίδα με αφιέρωση των μαθητών (Ιδιωτικό Αρχείο της Δ. Βακάλη) Εξώφυλλο της Ανθολογίας Αποστολίδη και εσωτερική σελίδα με αφιέρωση των μαθητών (Ιδιωτικό Αρχείο της Δ. Βακάλη)

Στα κατάλοιπα του Posadowsky βρέθηκαν 28 μεταφράσεις ελληνικής ποίησης από τον Σολωμό ως τον Καρυωτάκη, τις οποίες φιλοπόνησε κυρίως στη διάρκεια των πρώτων χρόνων της παραμονής του στη Θεσσαλονίκη. Στην εισαγωγή του, τον Μάιο του 1980 – έχοντας αποφασίσει να  «ξεσκαρτάρει» όλες τις  μεταφράσεις και να κάνει μια σύνθεση –, διαβάζουμε ότι χρησιμοποίησε ως πηγή την Ανθολογία Αποστολίδη (1708-1972). Σύμφωνα με μια επισήμανση της Δωρόθεας Βακάλη, στην οποία χάρισε αυτό το αντίτυπο, πρόκειται για τον τόμο Α-Μ της 5ης έκδοσης, εκδ. Εστία 1953, με ιδιόγραφη αφιέρωση στα γερμανικά, με ημερομηνία 4.7.1959, μιας τάξης προς τον «αγαπητό δάσκαλο, εις ανάμνησιν». 

Τι ήταν αυτό που παρακίνησε τον Posadowsky να κάνει τη συγκεκριμένη επιλογή; Εντυπωσιακό είναι το συντριπτικό ποσοστό σαρκαστικών-χιουμοριστικών, σχεδόν τολμηρών κειμένων. Αυτά ήταν, πράγματι, η αδυναμία του. Ένα ακόμα κριτήριο φαίνεται πως ήταν ο βαθμός μεταφρασιμότητας, βάσει των κριτηρίων που ο ίδιος είχε θεσπίσει. Σε μια διάλεξη με θέμα την «Νεοελληνική ποίηση σε γερμανική γλώσσα» κατονόμασε τα ακόλουθα:

  • Μεγίστη ακρίβεια στην απόδοση του μέτρου.
  • Μεγίστη ακρίβεια στην απόδοση του ρυθμού.
  • Ακρίβεια στην απόδοση του νοήματος.
  • Η απόδοση του ρυθμού είναι σημαντικότερη από την απόδοση του νοήματος, επειδή το βαθύτερο νόημα ενός έργου τέχνης κρύβεται στο ρυθμό.
  • "Αγαπημένος για μένα όποιος ποθεί το ανέφικτο" (Goethe).
Αν η μετάφραση στη βάση αυτών των κριτηρίων συνιστά μια μέθοδο κατανόησης του Ξένου, του Διαφορετικού, δια της διείσδυσης στις βαθύτερες δομές του, οφείλει κανείς να αναγνωρίσει στον Posadowsky ως μεταφραστή λυρικής ποίησης ορισμένες επιτεύξεις που έμοιαζαν σχεδόν ακατόρθωτες. Κατάφερε, σεβόμενος το κείμενο καθ’ εαυτό σε συνδυασμό με την εκτίμησή του προς τον συγγραφέα, να τον κατανοήσει και να απαντήσει στη δική του γλώσσα.