De Frankfurter Buchmesse en de hype rond New Adult
Nieuwe liefdesromans veranderen de branche

Het genre New Adult vult niet alleen boekhandels en bestsellerlijsten. Het verandert ook de boekenbranche. Wat lang werd weggezet als luchtige lectuur, zorgt nu voor opschudding bij uitgeverijen en boekenbeurzen – en dwingt de literaire rubrieken tot een heroverweging.

Door Miriam Zeh

Op de Frankfurter Buchmesse zijn de nieuwe machtsverhoudingen in het Duitse uitgeverslandschap al lang zichtbaar: zodra de deuren van 's werelds grootste boekenbeurs opengaan, is het een drukte van jewelste bij de glinsterende pastelkleurige stand van Lyx. 
Het New Adult-imprint van de Bastei-Lübbe-uitgeversgroep heeft met Mona Kasten, Laura Kneidl en Anabelle Stehl de meest succesvolle auteurs van Duitsland in dit bloeiende genre in huis.

Enemies to Lovers

Volgens de uitgeverij, die zichzelf omschrijft als ‚een veilige plek voor iedereen die van lezen houdt‘, heeft het vorig jaar zelfs een internationaal record gevestigd: de seriebewerking van Mona Kastens' romantische boekenreeks Maxton Hall is de meest gestreamde niet-Amerikaanse serie die Amazon ooit heeft geproduceerd. Het coming-of-age-verhaal speelt zich echter niet af in Duitsland, maar op een elitaire Britse privéschool – geheel in de geest van de op sociale netwerken gevormde esthetiek van ‚Dark Academia‘. Hier ontmoet de ambitieuze, goedhartige Ruby Bell, afkomstig uit een eenvoudig milieu, de verwende erfgenaam James Beaufort. Hun aanvankelijke vijandschap groeit al snel uit tot een intense liefdesrelatie. Een duizendmaal gevarieerd verhaalpatroon, een zogenaamde trope, en het succesrecept van deze literatuur: enemies to lovers, vijanden worden geliefden.

Gen Z stabiliseert de markt

Hoewel de Börsenverein des deutschen Buchhandels (Duitse boekenhandelvereniging) voor 2024 in de meeste leeftijdsgroepen een daling van de boekenaankopen verwacht, geldt dat niet voor de 16- tot 29-jarigen. Zij kopen vaker boeken, en dan vooral romantische romans of romantische fantasyromans. Zo houdt — naast stijgende winkelprijzen — ook generatie Z met haar verhalen over smachtende privéschoolmeisjes, bloeddorstige alchemisten en sexy drakenrijders de totale omzet van de door crisis geteisterde boekenbranche stabiel.

Uitgevers hebben al lang gereageerd op de hausse aan nieuwe liefdesromans: veel grote uitgeverijen hebben inmiddels een New Adult-imprint of andere aanbiedingen voor de jonge, vooral vrouwelijke doelgroep. Aan hen worden niet alleen de vaak kostbaar vormgegeven boeken met goudopdruk, glitter en gekleurde randen verkocht. Imprints zoals Lyx (Bastei Lübbe), Kyss (Rowohlt), Everlove (Piper) of Forever (Ullstein) zetten in op gemeenschapsvormende communicatie met hun lezers via nieuwsbrieven, op sociale media en tijdens echte evenementen. Ook de Frankfurter Buchmesse heeft het potentieel ervan ingezien en haar infrastructuur hierop aangepast: sinds 2024 is er in Frankfurt een aparte hal voor New Adult-literatuur – met veel ruimte voor signeersessies en wachtrijen voor het jonge publiek.

Verlamd door de hype

Je zou denken dat deze machtsverschuiving ook door de literaire rubrieken niet langer genegeerd kan worden. Maar recensies over Antonia Wesselings huidige romantische thriller Loverboy – Niemand liebt dich so wie ich (Niemand houdt zoveel van je als ik) of SenLinYus' uit het Engels vertaalde succesvolle fanfictie Alchemised zijn grotendeels tevergeefs te zoeken. De bloeiende genreliteratuur komt weliswaar steeds weer in de belangstelling van de literaire journalistiek, maar meestal in de vorm van een verbaasde beschouwing van het totale fenomeen. De Duitse literaire kritiek heeft nog geen andere manier gevonden om met New Adult-romans om te gaan, laat staan criteria voor hun classificatie en beoordeling.

Hoe moeilijk ze het in het algemeen heeft met succesvolle entertainmentliteratuur, blijkt uit de recente discussies over de nieuwe roman van Caroline Wahl. De 30-jarige auteur schreef met 22 Bahnen (2023) en Windstärke 17 (2024) twee van de meest succesvolle Duitse boeken van de afgelopen jaren. Die Assistentin werd daarom dit najaar met spanning verwacht, temeer omdat Wahl daarin overschakelde van de sentimentele coming-of-age-verhalen van haar vorige romans naar een autobiografisch getint verhaal over machtsmisbruik in de uitgeverswereld. Net als haar romanpersonage Charlotte werkte Wahl als assistente van een Duitstalige uitgever. In Die Assistentin blijkt deze baas al snel opdringerig en manipulatief te zijn, die zijn jonge medewerkster vernederd met absurde opdrachten en opmerkingen over haar uiterlijk.

Als het internet kritischer is dan het feuilleton

Kort na de publicatie toonden Wahls fans op sociale media hun teleurstelling over de roman, die niet alleen gaat over machtsmisbruik, maar ook voortdurend commentaar levert op de eigen vertelwijze. Ook op streamingplatforms regende het kritiek op het door Wahl zelf zeer amateuristisch ingesproken luisterboek. De discussie over haar persoon werd nog verder aangewakkerd door de zelfingenomen uitspraken van de auteur in interviews. De krantenrecensies hadden daarentegen moeite met een kritisch oordeel. In plaats daarvan werd Caroline Wahl geïnterviewd of geportretteerd tijdens een wandeling langs de Kieler Förde, haar thuisbasis. Het leek vaak alsof er criteria ontbraken om de romans van Wahl, die dicht bij de entertainmentliteratuur staan en zijn opgebouwd uit verhalende patronen, te vatten. Decennialang heeft de overwegend elitaire Duitstalige literatuurkritiek juist deze lichte en commerciële lectuur links laten liggen.

Uitnodiging voor een analyse van het heden

Maar nu dwingen de gespannen situatie op de boekenmarkt en het eigen verlies aan betekenis het feuilleton niet alleen tot een heroverweging. Er komt ook een nieuwe, vaak literatuursociologisch geschoolde generatie in het middelpunt van de literaire wereld, die minder terughoudend is ten opzichte van marktconformiteit en entertainment. De bestsellers van Caroline Wahl simpelweg afdoen als ‚midcult‘ – de categorie die door literatuurwetenschapper Moritz Baßler is geïntroduceerd en die verwijst naar romans die hooguit doen alsof ze politieke ambities en literairheid hebben — lijkt in ieder geval geen optie meer.

Net als voor het goed verkopende New Adult-segment geldt ook voor bestsellers dat de literaire kritiek een manier moet vinden om ermee om te gaan, waarbij zowel de sociaaleconomische dimensies als de literaire kwaliteit worden meegenomen en ingeschaald. Een bestseller zegt immers ook iets over het heden waarin hij wordt gelezen. Als er zich op de Frankfurter Buchmesse weer rijen vormen voor de glinsterende pastelkleurige stands en bij de signeertafel van Caroline Wahl of Sebastian Fitzek, dan zou dat voor de boekenbranche geen reden tot cultureel pessimisme moeten zijn, maar een uitnodiging tot een analyse van het heden.