Thư viện - đối tác chia sẻ Mọi thứ khác đều lỗi thời

Thư viện Quốc gia Đức tại TP. Frankfurt am Main - từ lâu đã là một phần của nền kinh tế chia sẻ
Thư viện Quốc gia Đức tại TP. Frankfurt am Main - từ lâu đã là một phần của nền kinh tế chia sẻ | Ảnh (cắt): © Thomas Meyer / Ostkreuz

Trong các thư viện, kiến thức và sự vật luôn luôn được trao đổi trực tiếp. Chúng là một phần của nền kinh tế chia sẻ - ngay cả khi nhiều người không hề ý thức được việc đó. Tuy nhiên, xu hướng chia sẻ đặt các thư viện trước những thách thức mới.

Sách, xe hơi hay thực phẩm: chia sẻ chính là cách thức sở hữu mới. Nền kinh tế chia sẻ ngày càng được ưa chuộng. Đối lại, người ta cung cấp các đồ vật, không gian, mặt bằng và chia sẻ thông tin, kiến thức. Các thư viện đã từ lâu là một phần quan trọng của nền kinh tế chia sẻ, nhưng trong mối tương quan này, chúng hiếm khi được đưa lên hàng đầu.

„Các thư viện đang được coi là một cái gì đó đương nhiên, cái đã luôn luôn tồn tại“, Andrea Krieg, Giám đốc thư viện thành phố Karlsruhe, nói „Đó là ý tưởng mà chúng tôi theo đuổi, mọi điều khác đều lỗi thời. Có lẽ người ta sẽ tận dụng cơ hội diễn giải khác để làm việc đó rõ ràng hơn.“

Các thư viện là thị trường

Thư viện đảm bảo việc tiếp cận các mặt hàng văn hóa và các nguồn thông tin với giá cả hợp lý. Thư viện, với tư cách là một tổ chức công cộng, chào mời người sử dụng thư viện-đối tác chia sẻ theo  những quy định riêng của mình. Thư viện cung cấp sách vở, đĩa DVD hoặc CD không nhằm mục đích thương mại. Ngoài ra, dịch vụ cho mượn điện tử còn tạo khả năng sử dụng nhiều tài liệu mà không phụ thuộc vào không gian và thời gian. Thư viện, một địa điểm thứ ba bên cạnh nơi làm việc và nơi ở, cung cấp cho người sử dụng khả năng tham gia miễn phí vào các hoạt động cộng đồng, ví dụ như học các ứng dụng máy tính. Với các hình thức tổ chức như cùng làm việc, các thư viện công cộng lớn muốn trước hết hướng tới các nhóm đối tượng mới tham gia và dành được sự quan tâm của họ đối với các dịch vụ của mình.

Các hình thức chia sẻ đa dạng

Phạm vi  chia sẻ và trao đổi dịch vụ thư viện đã lan rộng tại Đức. Nền kinh tế chia sẻ - cũng có nghĩa là cho phép truy cập vào các dịch vụ truyền tải dữ liệu. Trong trường hợp này, thư viện sẽ mua bản quyền cho các tác phẩm âm nhạc và phim ảnh. Thư viện cũng chi trả cho việc truy cập công cộng vào các tạp chí trực tuyến và các cơ sở dữ liệu. Tuy nhiên, „chia sẻ suy nghĩ“ cũng bao gồm cả việc trao đổi  giữa những người sử dụng thư viện với nhau: ví dụ như thư viện thành phố München cung cấp các khóa trao đổi ngôn ngữ, trong đó các đối tác có thể cải thiện kiến thức ngoại ngữ của riêng mình. Trong một cuộc hội thảo về không gian ứng dụng (makerspace) của thư viện thành phố Köln, người tham dự có thể học hỏi lẫn nhau cách họ tạo một con robot hay xây một cái chuồng chim như thế nào.
Tại thư viện thành phố Stuttgart và Bremen, bạn đọc được phép mượn miễn phí về nhà các tác phẩm nghệ thuật. „Thư viện sống“ tại thư viện thành phố Am Gasteig ở München lại tạo điều kiện „mượn“ một người trong nửa giờ đồng hồ và hỏi về một công việc đặc biệt hoặc một đất nước nào đó.

Việc trao đổi sách đã qua sử dụng từ các sở hữu tư nhân đặc biệt nhộn nhịp: trong một số tủ sách, trong những buồng điện thoại cũ được cải tạo lại và trong những tủ nhỏ ở nơi công cộng. Cũng rất thường xuyên dưới sự bảo trợ của các sáng kiến công dân, tài liệu đọc thay đổi chủ nhân – hoàn toàn không có thẻ thư viện. Ngoài ra, các thư viện còn hỗ trợ các buổi gặp gỡ trực tuyến và trực tiếp của các nhóm đọc và câu lạc bộ sách. Ví dụ như ở Leipzig, ban giám khảo cuộc thi văn học thanh thiếu niên giới thiệu 20 đầu sách được chọn lọc dành cho bạn đọc đồng trang lứa tại thư viện.

Làm quen với các hình thức cạnh tranh định hướng tương lai

Thực ra, các thư viện đã từ lâu là một phần của nền kinh tế chia sẻ. Tuy nhiên, càng ngày họ càng phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các nhà cung cấp tư nhân bên ngoài thế giới thư viện. Các dịch vụ như Free Little Library, Bookelo và nhiều dịch vụ khác hỗ trợ sự trao đổi và chia sẻ sách trên các nền tảng kĩ thuật số. Tuy vậy, với tư cách là các tổ chức phi lợi nhuận, các thư viện cũng tận dụng đặc trưng riêng của mình là tính chất phục vụ cộng đồng để chống lại tính chất thương mại của các dịch vụ khác. Quan sát thường xuyên sự phát triển của nền kinh tế chia sẻ có thể đưa các thư viện đến những ý tưởng mới và tạo điều kiện cho họ thay đổi cách thức phục vụ truyền thống của mình phù hợp với xu thế đó. Một giá trị gia tăng lâu dài xuất hiện thông qua các cách thức tổ chức mới, các không gian phù hợp và đội ngũ tư vấn chất lượng, để đối lại các trao đổi tự do trực tuyến mang tính thương mại.