Phác thảo du ngoạn
Khăn gói lên đường và khám phá sự chậm rãi

Một cách hồi tưởng chậm rãi hơn, sâu sắc hơn: những người phác thảo du ngoạn (Travel Sketcher) dùng bút vẽ và giấy để giữ lại những ấn tượng trong chuyến đi của họ.
Một cách hồi tưởng chậm rãi hơn, sâu sắc hơn: những người phác thảo du ngoạn (Travel Sketcher) dùng bút vẽ và giấy để giữ lại những ấn tượng trong chuyến đi của họ. | Ảnh (chi tiết): © Jens Hübner

Những kỷ niệm về chuyến đi bên cạnh cơn lũ Selfie: trong khi người ta mang về nhà vô số ảnh chụp bằng điện thoại di động từ chuyến du lịch, những Travel Sketcher lại dùng bút vẽ và giấy để giữ lại những ấn tượng của họ.
 

Khi khăn gói lên đường người ta luôn phải có đủ đồ lề, Jens Hübner nói: một cây bút chì, một hòn tẩy, một cái gọt bút chì, một quyển sổ phác thảo, một bút vẽ, một hộp mầu nước nhỏ và một cái kẹp, không cần nhiều hơn thế để sẵn sàng, khi dọc đường gặp dịp. Jens Hübner tự nhận mình là một người phác thảo du ngoạn và anh biết là ở khắp mọi nơi đều có một dịp như vậy, cho dù đang đợi xe buýt ở đâu đó hoặc đang phóng xe đạp ở Sudan.
Jens Hübner phác thảo ở khắp mọi nơi – trước cổng chính Nhà thờ Lớn ở Köln hay trong những chuyến đi trên sa mạc. Jens Hübner phác thảo ở khắp mọi nơi – trước cổng chính Nhà thờ Lớn ở Köln hay trong những chuyến đi trên sa mạc. | Ảnh: © Jens Hübner

Cách đây 15 năm anh chàng kỹ sư thiết kế từ bỏ văn phòng của mình ở Berlin để đi xe đạp đến khắp nơi trên thế giới. „Thực ra tôi đã không lập kế hoạch dùng chuyến đi để phác thảo và vẽ“, anh nói. Vậy mà sau hai năm anh quay về Đức với hơn 200 phác thảo mầu nước về chuyến đi. Ở Séc anh vung quyển sổ phác thảo lên, khi một chú lợn rừng xuất hiện trước lều của anh. Và cứ như thế Jens Hübner tiếp tục chuyến đi, đến cả châu Phi và Ấn Độ, nơi anh thậm chí còn trưng bày những bức tranh của mình trong một triển lãm. Sau đó sự kết hợp giữa du ngoạn và vẽ đã trở thành nghề nghiệp của Jens Hübner và anh cũng quan tâm đến việc chuyển tiếp những kiến thức của mình. Anh tổ chức trên khắp thế giới những buổi tập huấn và những chuyến đi du ngoại vẽ tranh, bên cạnh đó anh còn viết sách hướng dẫn.

khám phá sự chậm rãi

Việc ngày càng có nhiều người quan tâm đến hình thức đi du lịch với quyển sổ phác họa được Jens Hübner giải thích là vì hoạt động tự mình làm đã trở thành một xu thế trong những năm gần đây. Đối với anh du ngoạn phác thảo, Travel Sketching - như người ta nói trong tiếng Anh, là một phương tiện để xử lý những ấn tượng thu được trong chuyến đi. Anh coi phác thảo là cách cảm nhận chậm rãi hơn và sâu sắc hơn: đây là một khả năng ứng phó một chút trước cơn lũ ảnh chụp của thời đại ngày nay. 
 
Ảnh trước hết được chụp rất nhanh bằng điện thoại di động, nhưng đôi khi cũng bị quên đi nhanh như vậy. Không hiếm khi sau kỳ nghỉ người ta có hàng trăm tấm ảnh trong smartphone hay camera, nhưng lại không có thời gian để ngắm chúng. Ngược lại ai tìm kiếm trên đường đi những mô típ để phác thảo, người đó sẽ cẩn thận chọn lựa. Và nếu ai dành vài phút cho một phác thảo, người đó sau này có thể nhớ lâu hơn tình huống đó. Đối với một số Travel Sketcher quyển sổ phác thảo đã trở thành quyển nhật ký chuyến đi. Bằng danh mục những việc cần làm và danh mục những đồ đạc cần mang theo được trang trí một cách đầy nghệ thuật, việc ghi chép có thể được bắt đầu từ trước chuyến đi. Một địa điểm ví dụ như sân bay cũng có thể là mô típ đầu tiên. Những ghi chép bổ sung và hóa đơn nhà hàng được dán vào sổ phác thảo có thể biến những phác thảo chuyến đi thành những Collage (tác phẩm cắt dán nghệ thuật) chứa đầy những kỷ niệm.
 
Tại Clermont-Ferrand, một thị trấn ở Pháp, từ hơn 20 năm nay đã có hội chợ „Rendez-vous du Carnet de Voyage“, nơi khoảng 100 nghệ sĩ quốc tế giới thiệu những nhật ký chuyến đi của họ. Tuy nhiên truyền thống Travel Sketching có từ lâu hơn thế, vì Johann Wolfgang von Goethe đã từng vẽ những phác thảo trong các chuyến đi của ông. Còn lâu đời hơn nữa là hội họa ngoài trời: trong thế kỷ 15 Leonardo da Vinci đã từng vẽ dưới ánh sáng tự nhiên. Nghệ thuật hội họa „en plein air“ đạt được đỉnh cao trong thế kỷ 19 với trường phái Ấn tượng của Pháp. Dòng sông Tevere ở Roma: Johann Wolfgang von Goethe đã từng vẽ những phác thảo trong các chuyến đi của ông. Dòng sông Tevere ở Roma: Johann Wolfgang von Goethe đã từng vẽ những phác thảo trong các chuyến đi của ông. | Ảnh: © picture-alliance/akg-images

từ sổ phác tháo đến mạng internet

Ngày nay dưới những Hashtag như #pleinair, #travelsketch hoặc #urbansketching những người phác thảo hoặc vẽ trên đường đi trưng bày những tác phẩm của mình. Các truyền thông xã hội như Instagram hoặc Facebook là rất quan trọng, nhất là đối với phong trào của Urban Sketcher (những người phác thảo đô thị). Năm 2007 nhóm của Gabriel Campanario, một nhà báo và họa sĩ vẽ tranh minh họa sống ở Seattle, được thành lập trên nền tảng Flickr. Từ đó phong trào của những Urban Sketcher, những người hàng năm tổ chức các hội nghị chuyên đề có đến 1.000 người tham dự, đã phát triển mạnh mẽ. Ngày nay trên toàn thế giới đã có những nhóm khu vực. Nhóm Facebook dùng tiếng Đức có khoảng 3.700 thành viên. Đối với nhiều người trong số đó vẽ là một sở thích, nhưng cũng có những họa sĩ chuyên nghiệp tham gia. Theo Omar Jaramillo, một trong những người sáng lập nhóm Urban Sketcher của Đức, thì đa số thành viên đến từ lĩnh vực minh họa hoặc kiến trúc – như bản thân anh vậy.
 
„Urban Sketching được coi là một hoạt động analog, nhưng thật ra nó kết nối mạnh mẽ với truyền thông xã hội“, Omar Jaramillo nói. Điều đó thậm chí được gắn chặt trong Tuyên ngôn của những Urban Sketcher, mà trong đó ghi là hội viên công bố các bản vẽ của họ trên online. Với quyển sổ phác thảo, cây bút chì và mầu nước họ muốn kể câu chuyện của một vùng nào đó và cho mọi người biết, họ nhìn thấy gì. 
 
Đòi hỏi gần như là của kỹ năng làm báo này ít thấy trong Travel Sketching, vì phác họa du ngoạn cũng cho phép sử dụng ảnh làm nền hoặc vẽ một bức tranh trong khách sạn. Tuy vậy những điểm chung giữa Urban Sketching und Travel Sketching là rất to lớn. Bởi vì tuy các Urban Sketcher vẽ nhiều trong thành phố của mình, nhưng họ cũng đi du ngoạn. Và ngay chính trong thời kỳ đại dịch này thì những Urban Sketcher nhiệt huyết lại nhận thấy trước cửa nhà họ cũng có nhiều thứ để phám phá. “Tôi vẽ ở khắp nơi”, nhà phác thảo du ngoạn Jens Hübner nói. “Nơi nào chỉ có ánh sáng và những đụn cát, ở nơi đó người ta có thể suy nghẫm về bản thân.“