Nghệ thuật đô thị
Sự chuyển đổi của các thành phố

„Rooms“ của ZOER aka Frédéric Battle đã được tạo ra trong Festival City Leaks 2019 ở Köln.
„Rooms“ của ZOER aka Frédéric Battle đã được tạo ra trong Festival City Leaks 2019 ở Köln. | Ảnh (chi tiết): © Florian Yeh/CityLeaks

Nghệ thuật trong không gian đô thị có ý nghĩa nhiều hơn những bức tường sặc sỡ: nó cũng là một yếu tố trung tâm của quá trình chuyển đổi xã hội. Hai dự án nghệ thuật đường phố ở Köln và Düsseldorf khuyến khích sự tham gia và gắn kết xã hội nhiều hơn.

Khi đi dạo trong quận Ehrenfeld ở Köln người ta không thể bỏ qua những bức Graffiti được trình bày một cách đầy nghệ thuật. Chúng biến mặt tiền những ngôi nhà thành những tác phẩm nghệ thuật khổng lồ. Những bức tranh đó trải dài nhiều tầng nhà: từ mặt tiền một ngôi nhà một người Mexico có nguồn gốc từ bắp ngô nhìn xuống những người qua đường, ở chỗ khác là một con thỏ bị lột da treo dưới mái nhà, cách đó vài dãy phố là một chiếc xe tăng chất đầy đồ chơi „Made in China“ đang lao vào một người đàn ông cầm những chiếc túi quảng bá cho Fair-Trade (thương mại công bằng). Có đủ loại mô-típ, từ tưởng tượng đến phê phán xã hội, từ nghiêm túc đến kỳ quặc.

Những bức tranh tường của các nghệ sĩ quốc tế đã trở thành thương hiệu của khu dân cư này từ lâu rồi và chúng đã biến những dãy phố xám xịt thành một không gian nghệ thuật đô thị. Và không chỉ ở đây ta mới tìm thấy chúng – những bức tường không cửa sổ ở khắp nơi trong thành phố đã được biến thành những bức tranh khổng lồ. Chúng đã trở thành một phần không thể thiếu được của hình ảnh về thành phố này. Tạo nên sự biến đổi đó trước hết là Festival CityLeaks Urban Art (Liên hoan nghệ thuật đô thị CityLeaks) từ 2011 cứ 2 năm một lần lại biến đường phố Köln thành một diễn đàn quốc tế về nghệ thuật trong không gian đô thị và lần nào cũng để lại một ấn tượng có tác dụng lâu dài lên hình ảnh đô thị.

Phố Kiefernstraße ở Düsseldorf còn được tô vẽ nhiều hơn và cũng đầy chất nghệ thuật – đây có lẽ là địa điểm nghệ thuật đường phố nổi tiếng nhất thành phố. Dãy phố được tô điểm bằng mặt tiền những ngôi nhà được kiến tạo đầy nghệ thuật, với những bức tranh tường và những thẻ, nhãn đầy mầu sắc. Tại đây nghệ thuật cũng đã thay đổi hình ảnh đô thị đến mức đem lại cho nơi này một tính chất mới – và một liên hoan nghệ thuật cũng đã góp phần tạo nên sự đổi thay đó. Trong Festival 40grad Urban Art (Liên hoan nghệ thuật đô thị 40 độ) các nghệ sĩ đường phố trẻ tuổi trong những hoạt động vẽ ở nơi công cộng đã thể hiện những hình dung, trí tưởng của họ - trên phố Kiefernstraße và ở những nơi khác nữa.

Tác phẩm nghệ thuật thay thế những mặt tiền xám xịt

Với Graffiti, trình diễn trên đường phố, nghệ thuật lắp đặt và những biến thể khác của cuộc sống đô thị thường nhật, các nghệ sĩ tác động lên cách chúng ta trải nghiệm đô thị. Các tác phẩm của họ đưa ra quan điểm và có khi thậm chí còn thay đổi những hiện thực xã hội. Như Georg Barringhaus từ Festival CityLeaks ở Köln giải thích, tính chất hợp nhất và chuyển đổi này của nghệ thuật cũng là một động lực thúc đẩy Festival: „Nghệ thuật đô thị làm cho các không gian đô thị gần gũi hơn“, vị giám đốc nghệ thuật của Festival nhận xét. Nghệ thuật làm cho thứ vô hình trở thành hữu hình và kết nối con người với nhau không phụ thuộc vào nguồn gốc, vị thế hoặc môi trường sống.

CityLeaks được hội artrmx hợp tác với các nghệ sĩ, nhà khoa học và những người gần gũi họ tổ chức. Họ cùng nhau tổ chức các cuộc triển lãm, những hoạt động để tác động, các buổi hướng dẫn và buổi công bố. Ngoài ra trên trang CityLeaks Website khách đến Festival còn có thể tìm kiếm thông tin về địa diểm của từng tác phẩm nghệ thuật và xem các tác phẩm đó trong một chuyến đi tìm hiểu. Như vậy một chương trình giải trí mới đồng thời được ra đời và biến những địa điểm trong thành phố trước đó hầu như không được chú ý đến thành những địa điểm mời chào mọi người.

Liên hoan nghệ thuật đô thị​​​​​​​ 40grad Urban Art ở Düsseldorf cũng theo đuổi một sự tiếp cận tương tự để thay đổi không gian công cộng và đặc biệt thu hút nghệ sĩ trẻ và giới trẻ. Trong các hoạt động vẽ được điều phối chung, cứ hai năm một lần họ tạo ra những Graffiti mới trong toàn thành phố và theo cách đó từ 2013 đã biến vô số những không giam xám xịt trong toàn bộ Düsseldorf thành những tác phẩm nghệ thuật đầy ấn tượng. 40grad Urban Art được những người dân tích cực của Düsseldorf hợp tác với nhiều tổ chức thanh, thiếu niên tổ chức. Họ cùng nhau nỗ lực để giới trẻ được tham gia nhiều hơn vào việc kiến tạo thành phố.

  • Bức tranh tường „Người đàn ông xe tăng“ của nhóm Captain Borderline năm 2021 gợi nhớ đến những sự kiện trên quảng trường Thiên An Môn năm 1989 và Trung Quốc ngày nay Ảnh (chi tiết): © picture alliance/Mika Volkmann
    Bức tranh tường „Người đàn ông xe tăng“ của nhóm Captain Borderline năm 2021 gợi nhớ đến những sự kiện trên quảng trường Thiên An Môn năm 1989 và Trung Quốc ngày nay
  • Ron thuộc nhóm nghệ sĩ Captain Borderline năm 2013 ở Köln đi qua bức tranh tường „Surveillance of the fittest“ của nhóm. Với bức tranh đó các nghệ sĩ muốn mọi người chú ý đến các phương pháp giám sát của Cơ quan mật vụ NSA của Mỹ. Ảnh (chi tiết): © picture alliance/dpa/Marius Becker
    Ron thuộc nhóm nghệ sĩ Captain Borderline năm 2013 ở Köln đi qua bức tranh tường „Surveillance of the fittest“ của nhóm. Với bức tranh đó các nghệ sĩ muốn mọi người chú ý đến các phương pháp giám sát của Cơ quan mật vụ NSA của Mỹ.
  • Để tham gia Festival CityLeaks 2019, nghệ sĩ Andrey Ustinov đã đăng ký một diện tích cho áp phich ở quận Ehrenfeld-Köln và dán lên đó một bức ảnh của chính mình đang dán áp phích. „Iconoclach“ tồn tại 20 ngày, sau đó hết thời gian thuê diện tích cho áp phích. Ảnh (chi tiết): © CityLeaks/Georg Barringhaus
    Để tham gia Festival CityLeaks 2019, nghệ sĩ Andrey Ustinov đã đăng ký một diện tích cho áp phich ở quận Ehrenfeld-Köln và dán lên đó một bức ảnh của chính mình đang dán áp phích. „Iconoclach“ tồn tại 20 ngày, sau đó hết thời gian thuê diện tích cho áp phích.
  • Nghệ sĩ Daniel MacLloyd người Luxemburrg đang làm việc – trong Festival 40grad Urban Art ở Düsseldorf. Ảnh (chi tiết): © Sanne Gijsbers
    Nghệ sĩ Daniel MacLloyd người Luxemburrg đang làm việc – trong Festival 40grad Urban Art ở Düsseldorf.
  • Hai anh em sinh đôi người Tây Ban Nha Raoul và Davide Perré đã sống một thời gian dài ở Düsseldorf, trước khi họ chuyển đến New York. Năm 2021 họ đã phác thảo bức tranh „40 Years“ trên phố Kiefernstraße ở Düsseldorf. Ảnh (chi tiết): © hownosm
    Hai anh em sinh đôi người Tây Ban Nha Raoul và Davide Perré đã sống một thời gian dài ở Düsseldorf, trước khi họ chuyển đến New York. Năm 2021 họ đã phác thảo bức tranh „40 Years“ trên phố Kiefernstraße ở Düsseldorf.
  • Ngày nay hai anh em nhà Perré thuộc số những nghệ sĩ của nghệ thuật đường phố quan trọng nhất trên khắp thế giới. Họ cũng tham gia kiến tạo những khu nhà này ở Detroit, Michigan, Mỹ. Bên cạnh tác phẩm „Balancing Act“ từ năm 2016 của họ (bên trái), phía bên phải là bức tranh „Peace and Justice Lotus“ của Shepard Fairey. Ảnh (chi tiết): © hownosm
    Ngày nay hai anh em nhà Perré thuộc số những nghệ sĩ của nghệ thuật đường phố quan trọng nhất trên khắp thế giới. Họ cũng tham gia kiến tạo những khu nhà này ở Detroit, Michigan, Mỹ. Bên cạnh tác phẩm „Balancing Act“ từ năm 2016 của họ (bên trái), phía bên phải là bức tranh „Peace and Justice Lotus“ của Shepard Fairey.

nghệ thuật đô thị là đối tượng để bàn luận và nghiên cứu

Với tất cả những hàm ý nghệ thuật đô thị đưa ra đối với sự phát triển của không gian đô thị và như vậy cũng đối với cuộc sống thường nhật của mọi người, thì nó cũng là đối tượng để bàn luận trong khoa học và trong công chúng. Dành riêng cho mục đích này Festival CityLeaks đã tổ chức một hội nghị cho các bài luận bàn về phát triển đô thị. Khi Festival CityLeaks ra đời, hội nghị này được gọi là Học viện. Trên một nền tảng đa ngành cho phát triển đô thị, các nghệ sĩ, nhà khoa học và công luận đã gặp gỡ nhau, để cùng tư duy mới và kiến tạo mới đô thị.

„Điều gì giữ cho một thành phố sống động và nhất là làm cho nó đáng sống? – nền tảng nói trên đi sâu vào chủ đề này và những chủ đề khác nữa, bà Margrit Miebach, phụ trách Festival nói. „Sự đa dạng xuất hiện như thế nào và ở đâu và làm thế nào để gìn giữ sự đa dạng đó? Bằng cách nào có thể cùng nhau đòi hỏi và yêu cầu quyền đối với một thành phố?“

Tất cả những câu hỏi này nổi lên, nếu người ta suy nghĩ về hiện tại và tương lai của đô thị. Chính những không gian mở như công viên, quảng trường, đường đi dạo ven bờ hay đường phố là những nơi cho thấy các mâu thuẫn, những mối quan tâm và nhu cầu của một xã hội đô thị. Nghệ thuật đô thị có thể tạo ra những động lực thúc đẩy tìm hiểu, bình luận và phát hiện mới các cơ cấu đô thị.