Karin Beier

Karin Beier Foto: © Sonja RothweilerKarin Beier urodziła się w 1965 roku w Kolonii. Studiowała anglistykę na Uniwersytecie Kolońskim. Tam właśnie, w 1986 roku, wraz z reżyserem Elmarem Goerdenem założyła angielskojęzyczną grupę teatralną „Countercheck Quarrelsome”, która wystawiała różne dramaty Szekspira w oryginale.

W latach 1991-1992 była asystentką reżysera (najczęściej Davida Mouchtar-Samorai) w Schauspielhaus w Düsseldorfie. Od 1992 roku reżyserowała samodzielnie w Düsseldorfie. W 1994 roku otrzymała tytuł Młodej Reżyserki Roku za düsseldorfską inscenizację „Romea i Julii”. W latach 1995-2000 regularnie pracowała w Deutsches Schauspielhaus w Hamburgu, jak również w Kolonii, Bonn i Bremie. Od tego czasu wystawia też w Bochum, Monachium, Wiedniu, Zurychu i Kolonii. Karin Beier inscenizuje również opery.

W 2006 roku, za inscenizację „Mieszczan” Maksyma Gorkiego w Akademietheater w Wiedniu Karin Beier otrzymała nagrodę Nestroy-Theaterpreis. W sezonie teatralnym 2007/08 objęła stanowisko dyrektora teatru Schauspiel w Kolonii.

Przekład: Tomasz Ch. Fuerst

    Portret: Karin Beier

    Teatr w Niemczech zawsze popada w tarapaty, gdy oferuje zbyt dużo rozrywki i nie jest odpowiednio męczący. Recenzenci natychmiast wtedy podnoszą larum, że teatr w społeczeństwie konsumpcyjnym nie powinien ograniczać się wyłącznie do dostarczania przyjemności. Sama radość wynikająca z gry aktorskiej jest uważana za powierzchowną i kojarzona z nadmiernym spoufaleniem. Przekonanie to kwestionuje – co prawda ciągle pod presją usprawiedliwiania się - działalność Karin Beier. Beier należy - obok Leandera Haußmanna – do nielicznych ludzi sceny, którzy także w wywiadach zwracają szczególną uwagę na aspekt przyjemności płynącej z teatru.

    W dokonaniach Karin Beier widać wyraźną inspirację dziełem dwóch tuzów światowego teatru: Petera Brooka i Williama Szekspira. Koncepcja uniwersalnego języka teatralnego Brooka oraz tradycja ambitnego teatru ludowego Szekspira odegrały wielką rolę w początkach jej kariery i połączyły się w jednym przedstawieniu, które z pewnością można zaliczyć do legendarnych przeżyć teatralnych lat dziewięćdziesiątych. Beier wraz z czternastoma aktorami z dziewięciu krajów, w zupełnie pustym pomieszczeniu wystawiła wielojęzyczny i wielostylowy „Sen nocy letniej”. Spektakl odbył się we Włoszech i w Düsseldorfie. Aktorzy posługiwali się językiem polskim, rosyjskim, włoskim, francuskim, węgierskim lub niemieckim, a ich gra ukazywała cały wachlarz historycznych stylów reżyserskich – od komedii dell’arte po teatr Brechta.

    W tym opartym na aktorstwie, ascetycznym spektaklu bez rekwizytów, wieloletnia „dyskusja” z Szekspirem – którą Beier z powodzeniem prowadziła już w niezależnej grupie teatralnej u boku reżysera Elmara Goerdena, jak również jako samodzielna reżyserka w Düsseldorfie - znalazła nową, cudownie skoncentrowaną formę. Wprawdzie próba powtórzenia eksperymentu w Kolonii (tym razem z „Burzą” Szekspira) nie była już tak udana, bo rozumienie tekstu w tym dramacie ma inną wagę, ale od tego czasu, czyli od połowy lat dziewięćdziesiątych Beier stała się bardzo pożądaną specjalistką od kreatywnego teatru aktorskiego.

    Zwłaszcza w teatrze Deutsches Schauspielhaus w Hamburgu – za czasów dyrektorowania Franka Baumbauera – Karin Beier wystawiała w kolejnych latach sztuki przeróżnych autorów, tworząc dzikie, nieraz błazeńskie spektakle sceniczne. Brała na warsztat takie dramaty, jak „Eskalation ordinär” („Eskalacja ordynarna”) Wernera Schwaba, „Clockwork Orange” („Mechaniczna pomarańcza”) Anthony’ego Burgessa, „Wieczór Trzech Króli” Szekspira, a wreszcie także i własny projekt „Futur II”, opowiadający o zachowaniu współczesnych eremitów odciętych od świata mediów. Zawsze też sztuki reżyserowane przez Karin Beier stanowiły wielkie pole do popisu dla aktorów.

    Jej beztroskie wykorzystywanie środków teatralnych - za pomocą których, na przykład, grozę u Wernera Schwaba przemieniła w cyrkową rewię z akrobacjami i pantomimą – nie zawsze zyskiwało poklask. Ponieważ marzycielstwo było obce jej spektaklom, dominował temat przemocy i konfliktów społecznych, często popowo przestylizowany. W swych późniejszych inscenizacjach – przede wszystkim na deskach teatrów w Bochum, Kolonii i Monachium - Beier starała się wzmacniać aspekt polityczny tej tematyki.

    Inscenizacja „Ryszarda III” w Bochum była bezpośrednią reakcją na światowe wydarzenia polityczne: atak z 11 września i bombardowania w Afganistanie. Realizując prapremierę sztuki Alberta Ostermeiera „99 Grad” („99 stopni”) w teatrze Münchner Kammerspiele, Beier zajęła się problemem filozofii konsumpcyjnej i „chemicznego szczęścia”. Z kolei nowa interpretacja „Minny von Barnhelm” Lessinga - dramatu o ludziach powracających z wojny - to ironiczna komedia, która próbuje nawiązać do tematu moralnego rozprzężenia.

    W 2006 roku w Zurychu, dokąd sprowadził Karin Beier nowy dyrektor teatru, Matthias Hartmann, ujawniły się po raz kolejny trudności z adaptacją tekstów, które nie mają owej szekspirowskiej „odporności na zbytnie wygładzanie”. Przy okazji niemieckojęzycznej premiery sztuki „Am Strand der weiten Welt” („Na brzegu dalekiego świata”) Simona Stephensa, która opowiada o rozbitej rodzinie z klasy średniej, Beier przeobraziła społeczno-krytyczny materiał dramatu w rozrywkowy format w stylu popołudniowego programu telewizyjnego.

    Bardziej organiczne niż intelektualne podejście Karin Beier do teatru może wydawać się dzisiaj nieco staromodne. Jednakże ta – w dużej mierze optymistyczna - radość gry i fascynacja reżyserki magią teatru wzbogacają pejzaż teatralny specyficznym wdziękiem. W udanych inscenizacjach teatr ten wywołuje u widza uczucie zadziwienia siłą wyrazu człowieka i ewokuje sympatię dla jego inności. I właśnie dlatego efektem tych działań teatralnych jest radość.

    Till Briegleb

    Przekład: Tomasz Ch. Fuerst

    Inscenizacje - wybór

    • Maksym Gorki "Die Kleinbürger" („Mieszczanie”)
      2006, Akademietheater, Wiedeń
    • Simon Stephens „Am Strand der weiten Welt“ („Na brzegu dalekiego świata”)
      2006, Schauspielhaus, Zurych
    • Franzobel „Wir wollen den Messias jetzt oder Die beschleunigte Familie“ („Chcemy Mesjasza natychmiast albo Przyspieszona rodzina”)
      2005, Akademietheater, Wiedeń
    • Biljana Srbljanovic „God save America“ („Boże, chroń Amerykę”)
      2004, Akademietheater, Wiedeń
    • Johann Friedrich Hebbel „Die Nibelungen“ („Nibelungowie”)
      2004, festiwal Wormser Festspiele, Wormacja
    • Alan Ayckbourn „Schöne Bescherungen“ („Piękne podarki”)
      2003, Kammerspiele, Monachium
    • Gotthold Ephraim Lessing „Minna von Barnhelm“
      2003, Schauspielhaus, Bochum
    • Neil La Bute „Das Maß der Dinge“ („Kształt rzeczy”)
      2002, Schauspielhaus, Bochum
    • Albert Ostermaier „99 Grad“ („99 stopni”)
      prapremiera 2002, Kammerspiele, Monachium
    • William Szekspir “Richard III.“ („Ryszard III”)
      2001, Schauspielhaus, Bochum
    • Karin Beier „Futur II“
      prapremiera 2000, Deutsches Schauspielhaus, Hamburg
    • Molière „Der Menschenfeind“ („Mizantrop”)
      1998, Schauspiel, Kolonia
    • William Szekspir „Der Sturm“ („Burza”)
      1997, Schauspiel, Kolonia
    • William Szekspir „Was ihr wollt“ („Wieczór Trzech Króli”)
      1996, Deutsches Schauspielhaus, Hamburg
    • Witold Gombrowicz „Yvonne, die Burgunderprinzessin“ („Iwona, księżniczka Burgunda”)
      1996, Deutsches Schauspielhaus, Hamburg
    • Werner Schwab „Eskalation ordinär“ („Eskalacja ordynarna”)
      1995, Deutsches Schauspielhaus, Hamburg
    • William Szekspir „Ein Sommernachtstraum“ („Sen nocy letniej”)
      1995, Schauspielhaus, Düsseldorf; zaproszenie na berliński festiwal Theatertreffen
    • William Szekspir „Romeo und Julia“ („Romeo i Julia”)
      1993, Schauspielhaus, Düsseldorf; zaproszenie na berliński festiwal Theatertreffen
    • George Tabori „Die 25. Stunde“ („25-ta godzina”)
      1992, Schauspielhaus, Düsseldorf

    After the Fall – Europa po 1989 roku

    Projekt teatralny Goethe-Institut poświęcony następstwom upadku muru berlińskiego