Lars-Ole Walburg


© Marcus Lieberenz
Lars-Ole Walburg urodził się 14 stycznia 1965 roku w Rostoku. W 1983 roku zdał maturę. Karierę zawodową zaczynał jako niezależny redaktor w telewizji. W 1987 roku złożył podanie o zezwolenie na emigrację i na początku 1989 roku opuścił NRD. W 1992 roku otrzymał renomowaną nagrodę Grimme-Preis za współredagowanie magazynu kulturalnego „KAOS”. W latach 1989-92 studiował teatrologię i germanistykę na Wolnym Uniwersytecie Berlińskim. W 1992 roku, wraz ze Stefanem Bachmannem, Ricardą Beilharz, Tomem Tillem i Thomasem Jonigkiem, założył grupę teatralną „Theater Affekt”.

W latach 1996-98 Walburg pracował jako reżyser i dramaturg w Deutsches Schauspielhaus w Hamburgu. Potem przeniósł się do teatru w Bazylei, gdzie był głównym dramaturgiem i reżyserem. Regularnie gościnnie reżyserował też w monachijskim teatrze Kammerspiele. W 1999 roku, wraz ze swą inscenizacją sztuki Henrika Ibsena „Volksfeind” („Wróg ludu”), został zaproszony na berliński festiwal Theatertreffen i otrzymał tytuł najlepszego młodego reżysera roku.

W sezonach teatralnych 2003/04 – 2005/06 Lars-Ole Walburg był następcą Stefana Bachmanna na stanowisku dyrektora artystycznego w Theater Basel. Od roku 2006 jest znów niezależnym reżyserem i pracuje przede wszystkim dla Kammerspiele w Monachium i dla teatru Schauspiel w Hanowerze, którego dyrektorem naczelnym zostanie w 2009 roku.

Przekład: Tomasz Ch. Fuerst
Linki

Portret: Lars-Ole Walburg

Od momentu ukończenia studiów teatrologicznych i germanistycznych Lars-Ole Walburg pracuje paralelnie jako dramaturg i reżyser. W 1992 roku, wraz ze Stefanem Bachmannem, Ricardą Beilharz, Tomem Tillem i Thomasem Jonigkiem, założył grupę teatralną „Theater Affekt” i od samego początku uważał się za jej głównego dramaturga. Reżyserował jednak również takie dramaty, jak „Król Edyp” Sofoklesa i udowodnił, że ma szczególne upodobanie do wielkich, klasycznych tekstów.

Lars-Ole Walburg nie tylko analizuje klasyczny materiał dramaturgiczny pod kątem zawartości intelektualnej, lecz również aktualizuje go wprowadzając inne teksty i zaskakujące transpozycje sceniczne. Taką właśnie koncepcję realizował zarówno w projektach bazylejskich („Nibelungowie“ Christiana Friedricha Hebbla i „Wojna o Troję“), jak również na scenie monachijskiego teatru Kammerspiele, gdzie z „Śmierci Dantona“ Büchnera zrobił błotną bitwę wyuzdanej medialnej demokracji. 

We wszystkich swych inscenizacjach Walburg stosuje technikę kolażu i łączy klasyczne sztuki z innymi tekstami. W żadnym wypadku nie jest jednak reżyserem-dekonstrukcjonistą, a jedynie wierzy w teatr zgłębiający przedstawiane postacie.

W inscenizacji „Nibelungów“ reżyser wykorzystał tylko fragmenty tekstu Hebbla i wzbogacił go m.in. urywkami z „Eddy“. Scena pierwszego spotkania Krymhildy i Zygfryda była wspaniałym popisem gry aktorskiej. Piękna jasnowłosa Burgundka płynęła na plecach wojownika, jakby miłość obdarowała ją skrzydłami. W przypadku „Śmierci Dantona“ Walburg wtrącił do tekstu Büchnera urywki protokołów sądowych z procesu terrorystów RAF. Wprowadził również dwóch moderatorów, którzy objaśniali spektakl publiczności, tak jakby była ona medialnie manipulowanym „mięsem wyborczym“. 

W przedstawieniu pt. „Wojna o Troję“ Walburg posłużył się tekstami „Ifigenii w Aulidzie“ oraz „Trojanek“ Eurypidesa w adaptacji Waltera Jensa. W rezultacie otrzymaliśmy wyrafinowany komentarz do sytuacji politycznej na Środkowym Wschodzie. Kampania Greków przeciwko Troi uwidacznia, dlaczego politycy pragną wojen i jakie są skutki tych zatargów.

Lars-Ole Walburg redukuje teksty teatralne do ich intelektualnego jądra, a wyekstrahowaną istotę rzeczy ilustruje mocnymi obrazami. Hanowerska prapremiera monologu scenicznego Alberta Ostermeiera pt. „Erreger” („Zarazek”) ukazuje pewnego decydenta nowej ekonomii, który nie uświadamia sobie, że jego władza osłabła. Koncepcja inscenizacji była bardzo odważna. Aktor Thomas Thieme leżał na podsceniu, jakby przywiązany do stołu sekcyjnego, a widz spoglądał z góry na to podobne do insekta stworzenie, które mogło się komunikować już tylko przy pomocy głosu. 

W ostatnich latach Walburg wszedł do grona twórców, którzy postrzegają teatr jako instytucję umoralniającą. „Bardzo mnie denerwuje cyniczne podchodzenie do problemów”, powiedział reżyser w jednym z wywiadów. I dodał: „Akurat Schiller nie forsuje bezpośrednio kwestii etycznych, lecz kładzie nacisk na nierozłączny związek z estetyką. Decydującą sprawą jest, iż działanie wychowawcze nie musi opierać się na pozytywnym dydaktyzmie. Efekt umoralniający można przecież osiągnąć również poprzez przedstawianie treści przeciwstawnych.” 

W latach 2003-06 Lars-Ole Walburg piastował stanowisko dyrektora artystycznego teatru w Bazylei i wprowadził tę placówkę do grona najlepszych scen niemieckojęzycznych. Pokazał również, jak można dziś posługiwać się teatrem jako instrumentem refleksji społecznej.
Ta myśl przewodnia widoczna była w całym repertuarze, ale szczególnie w tych dokumentalnych spektaklach, które analizowały rzeczywistość nowoczesnego społeczeństwa i stały się wręcz narzędziem badań podstawowych w przestrzeni publicznej.

Jako reżyser, Walburg nadal zajmował się w tamtym okresie wielkimi klasycznymi dramatami. Żegnając się powoli z Bazyleą, wyreżyserował pod koniec 2005 roku „Złote runo” Grillparzera. W trzeciej części tego „dramatycznego wiersza” zabłysnęła fenomenalna Sandra Hüller, która potrafiła ukazać głębię rozpaczy upokorzonej Medei i jednocześnie emanowała wielką siłą. Również dzięki tej właśnie roli Hüller otrzymała tytuł najlepszej aktorki roku.

Wraz ze zmianą dyrektora naczelnego teatru bazylejskiego, dobiegła również końca działalność Walburga jako dyrektora artystycznego. Począwszy od sezonu teatralnego 2006/07 znów jest on niezależnym reżyserem i pracuje przede wszystkim dla Kammerspiele w Monachium i dla teatru Schauspiel w Hanowerze. Na inaugurację sezonu w Hanowerze wyreżyserował „Otella” Szekspira. W lutym 2007 roku w Monachium miała miejsce prapremiera sztuki „Die Probe” („Próba”) Lukasa Bärfussa. Począwszy od sezonu 2009/10 Lars-Ole Walburg ma zastąpić Wilfrieda Schulza na stanowisku dyrektora naczelnego Staatsschauspiel w Hanowerze.

Jürgen Berger

Przekład: Tomasz Ch. Fuerst

Inscenizacje - wybór

  • Lukas Bärfuss "Die Probe" („Próba“)
    2007, Kammerspiele, Monachium
  • William Szekspir "Othello" („Otello“)
    2006, Schauspiel, Hanower
  • Antoni Czechow "Der Kirschgarten" („Wiśniowy sad“)
    2006, Kammerspiele, Monachium
  • Franz Grillparzer "Das goldene Vließ" („Złote runo“)
    2005, Theater Basel
  • William Szekspir "Hamlet"
    2005, Kammerspiele, Monachium
  • Bertolt Brecht "Die Dreigroschenoper" („Opera za trzy grosze“)
    2005, Theater Basel
  • Lars-Ole Walburg  spektakl na motywach powieści "Stiller" Maxa Frischa
    2004, Theater Basel
  • Sofokles „Antigone“ („Antygona“)
    2004, Kammerspiele, Monachium
  • Homer „Die Odysee“ („Odyseja“)
    2004, Theater Basel
  • Johann Wolfgang Goethe „Faust I“
    2003, Theater Basel
  • Eurypides / Walter Jens „Krieg um Troja“ („Wojna o Troję“)
    2003, Theater Basel
  • Rainald Goetz „Heiliger Krieg“ („Święta wojna“)
    2002, Kammerspiele in der Jutierhalle, Monachium
  • Georg Büchner „Dantons Tod“ („Śmierć Dantona“)
    2002, Kammerspiele, Monachium
  • Arthur Miller „Tod eines Handlungsreisenden“ („Śmierć komiwojażera“)
    2002, Theater Basel
  • Spektakl na motywach „Nibelungów“ Christiana Friedricha Hebbla
    2001, Theater Basel
  • Albert Ostermeier „Erreger“ („Zarazek“)
    prapremiera 2000, Staatstheater, Hanower
  • Friedrich Schiller „Die Räuber“ („Zbójcy“)
    2000, Theater Basel
  • Henrik Ibsen „Ein Volksfeind“ („Wróg ludu“)
    1999, Theater Basel; zaproszenie na berliński festiwal Theatertreffen
  • Alfred Dorfer / Josef Hader „Indien“ („Indie“)
    1997, Deutsches Schauspielhaus, Hamburg
  • Bernard-Marie Koltès „Roberto Zucco“
    1996, Festwochen Berlin
  • Aleksander Sepljarski „Das Dritte Rom“ („Trzeci Rzym“)
    1995, Volksbühne, Berlin
  • Sofokles „Ödipus“ („Król Edyp“)
    1994, Studiobühne FU Berlin
  • Bertolt Brecht / Benno Besson „Der Prozess der Jeanne d’Arc zu Rouen“ („Proces Joanny d’Arc“)
    1993, Studiobühne FU Berlin
  • Thomas Brasch „Mercedes“
    1992, Studiobühne FU Berlin

After the Fall – Europa po 1989 roku

Projekt teatralny Goethe-Institut poświęcony następstwom upadku muru berlińskiego