Wanderwörter
​Słowa pochodzenia niemieckiego w języku polskim

Ausschnitt aus dem Plakatt Grafik: Golden Section Graphics © Goethe-Institut

Cykl filmów animowanychCykl animacji Wędrujące słowa to świetny sposób na szlifowanie niemieckiego i odkrywanie międzykulturowych niespodzianek.

Do każdej z liter alfabetu przygotowaliśmy niemieckojęzyczne materiały filmowe wraz z ćwiczeniami i transkrypcją tekstów. 

Skąd pochodzi słowo „ajerkoniak“? Kto wynalazł likier jajeczny? Na co trzeba uważać, przyrządzając samemu „ajerkoniak“? 

Odpowiedzi na te i inne pytania zawiera pierwszy odcinek naszego cyklu animacji Wędrujące słowa.
Wesołego oglądania! 

Co ma wspólnego niemiecki niewinny czasownik „bummeln“ z polskim „bumelantem“?

Nie warto tracić czasu na czcze domysły. Lepiej od razu obejrzeć drugi odcinek naszego cyklu animacji Wędrujące słowa.


 


 
W języku żeglarskim istnieje wiele niemieckich słów, które zadomowiły się także w polszczyźnie.
Jakie to słowa? O tym opowiada trzeci odcinek naszego cyklu animacji Wędrujące słowa.
W takim razie ruszamy - „Stopy wody pod kilem“!

 
Cóż takiego ciekawego da się powiedzieć o dachu? Przede wszystkim, że Dach to dach.
A może jednak coś więcej? Czy na przykład ktoś słyszał o krajach DACH? Warto obejrzeć czwarty odcinek naszego cyklu animacji Wędrujące słowa.


 
Ezelbryk! A cóż to za słowo? Czy ktoś je zna? Trzeba przyznać, że niekoniecznie. Skąd się wzięło i dlaczego jest tematem kolejnego odcinka naszego cyklu Wędrujące słowa? Nie ma innego wyjścia, musicie zobaczyć ten film!


 
Pokazy sztucznych ogni czyli fajerwerków już od dawna uświetniały uroczystości w Polsce, jak choćby w 1566 roku po narodzinach przyszłego króla Zygmunta III Wazy. Ale niemiecką nazwę „importowano“ dopiero później, prawdopodobnie około 1675 roku. Ciekawe, prawda? Chcecie dowiedzieć się czegoś więcej o „ognistych kwiatach“? Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego cyklu Wędrujące słowa.



Grosz to drobna moneta będąca w obiegu w Polsce. Jej niemiecki odpowiednik „Groschen“ wyszedł z użycia, od kiedy wprowadzono euro. Ale słowo to nadal używane jest w przysłowiach i wyrażeniach, jak choćby „der Groschen ist gefallen“. Co to znaczy? Dowiecie się, oglądając kolejny odcinek naszego cyklu Wędrujące słowa.



Słowo Hochstapler/hochsztapler, znane jest zarówno Polakom jak i Niemcom. Chcecie poznać najsłynniejszych hochsztaplerów w literaturze niemieckiej? Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego cyklu Wędrujące słowa.



Na pierwszy rzut oka nie widać podobieństwa, ale słowo „inspekt“ naprawdę pochodzi od niemieckiego „Mistbeet“. Trudno uwierzyć, prawda? Przekonajcie się sami. Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego cyklu Wędrujące słowa.


 
Podobno Niemcy, a zwłaszcza Bawarczycy, wciąż jeszcze nie używają telefonów. Nie muszą. Bowiem w Niemczech ludzie potrafią jodłować. Wchodzą na szczyt góry i jodłują wiadomość do osoby na sąsiedniej górze. Czy to rzeczywiście efektywna metoda komunikacji? Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego cyklu Wędrujące słowa.



Ponieważ nie istnieje prosta definicja kiczu, wiele krajów zdecydowało się zaadaptować to słówko do swoich języków bez tłumaczenia. Funkcjonuje ono między innymi w Wielkiej Brytanii, Francji, Hiszpanii, we Włoszech i oczywiście w Polsce. Czy kicz może być cool? Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego cyklu Wędrujące słowa.



Marx to jeden z najbardziej znanych Niemców. Jego myśl wywarła wielki wpływ na historię. To on jest autorem określenia „Lumpenproletariat“, które istnieje także w języku polskim. Słowo „proletariat“ jest zrozumiałe, ale dlaczego „Lumpen“? Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego cyklu Wędrujące słowa.



Jeśli coś jest najlepsze ze wszystkiego, to oczywiście zasługuje na wyjątkowe określenie – na przykład majstersztyk. Po niemiecku – jakżeby inaczej – Meisterstück. Podobieństwo słów ułatwia ćwiczenie, a jak wiadomo, ćwiczenie czyni mistrza. A co do mistrza... Najlepiej obejrzyjcie kolejny odcinek naszego cyklu Wędrujące słowa.



Każdy z nas ma dwie. Ale można także żyć, mając tylko jedną. I nie chodzi tu o ręce czy nogi, lecz o ... No właśnie! Obejrzyjcie następny odcinek  Wędrujących słów.


8 cm, czy 10 cm, a może 12 cm! Dlaczego kobiety noszą wysokie obcasy? Podobno jest to bardzo niezdrowe. A w ogóle od kiedy nosi się obcasy? Jesteście ciekawi? Więc obejrzyjcie następny odcinek Wędrujących słów.



Gdyby pręgierze umiały mówić, mogłyby opowiedzieć wiele smutnych historii. Bowiem pręgierz służył do wymierzania kary. W Niemczech po raz ostatni postawiono kobietę pod pręgierzem w 1853 roku. Jak dobrze, że dziś stosuje się inne metody.



Które niemieckie słowa, zaczynające się od liter Q V X Y, zadomowiły się w języku polskim? Odpowiedź brzmi: żadne. To dobra okazja, aby opowiedzieć o słowach, które przybyły do Niemiec z Polski. A jest ich co najmniej kilka.


 
Niemiecki „Rathaus“ przybrał w języku polskim brzmienie „ratusz“. Istnieje wiele innych niemieckich słów związanych z tematyką miejską, które zadomowiły się w polszczyźnie. Jakie to słowa? Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego cyklu.



Sznycel to prawdziwy eksportowy hit. Zarówno pod względem kulinarnym jak i językowym. Skąd ten sukces? Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego cyklu.



Polskie słowo „trunek“ pochodzi z pewnością od niemieckiego czasownika „trinken“ – pić. Trunek to napój alkoholowy. „Na frasunek dobry trunek“ – mówi polskie przysłowie. Chcecie dowiedzieć się więcej na ten temat? Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego cyklu.



Urlop, urlop, urlop – to najmilszy czas w roku. Dla znających niemiecki jest oczywiste, że polskie słowo urlop pochodzi od niemieckiego Urlaub. Ale urlop urlopowi nierówny. Dziwicie się dlaczego? Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego cyklu.



Wihajster to absolutny hit wśród zapożyczeń z niemieckiego. Trudno sobie wyobrazić bardziej wyrazisty przejaw kreatywności w języku. Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego cyklu.



Uhr po polsku znaczy zegar. Trudno uwierzyć, że te dwa słowa mają ze sobą coś wspólnego. Bo nie mają. A jednak zegar jest zapożyczeniem z niemieckiego. Jesteście ciekawi dlaczego? Obejrzyjcie kolejny odcinek naszego cyklu.



Wanderwörter by iTunes

Subskrypcja podcastu w iTunes