Blok 1
BEGIN JE REIS HIER!
In dit blok leggen we uit wat LIBRA.I. is, waarom we deze methodiek hebben ontwikkeld en hoe je ermee kunt werken op een manier die past bij je eigen bibliotheek en je eigen tempo.
We zijn blij dat deze methodiek je heeft bereikt. We hopen dat je iets herkent van wat wij voelden toen we in 2024 met dit project begonnen: het gevoel aan het begin te staan van een grote ontdekkingstocht rond kennis en praktijk van AI-geletterdheid.
Wat is LIBRA.I.? De naam van ons project brengt ‘LIBRARIES’ (bibliotheken) en ‘ARTIFICIAL INTELLIGENCE’ (AI) samen. Dat lijken op het eerste gezicht misschien twee aparte werelden, maar ze zijn steeds meer met elkaar verweven. Zoals je merkt, is AI snel en zonder veel uitleg ons dagelijks leven binnengekomen. Het ene moment probeerden we nog grip te krijgen op vragen rond digitale vaardigheden en mediawijsheid. Het volgende moment spraken we al over generatieve tools die tekst, beelden en nog veel meer kunnen maken, alsof het uit het niets komt.
Maar inmiddels weten we dat het veel ingewikkelder ligt. Als we het over AI hebben, hebben
we het ook over bronnen, ethiek, betrouwbare informatie, algoritmen, de invloed op ons dagelijks
leven en nog veel meer. Precies daar komen bibliotheken in beeld.
LIBRA.I. BEHOORT TOT DE EERSTE PROJECTEN IN DE EUROPESE UNIE DIE AI-GELETTERDHEID BEKIJKEN VANUIT BIBLIOTHEEKPERSPECTIEF.
Als hoekstenen van democratie, informatie en levenslang leren bieden bibliotheken een uniek perspectief. Daarom zijn het geschikte plekken om AI te verkennen. Begrijpen wat AI is, wat het doet en wat het niet kan, in een inclusieve en betrouwbare omgeving, is belangrijk om met dit nieuwe hulpmiddel om te gaan en passende vaardigheden op te bouwen. Of een bezoeker er uiteindelijk voor kiest om nooit meer met AI te werken of AI juist een vaste plek in het leven geeft: bibliotheken kunnen helpen om die keuze bewust te maken.
De reis waaraan je begint, hebben wij, bibliotheekspecialisten en AI-experts uit Letland, België en Polen, al afgelegd. We hebben onze ervaring zorgvuldig gedocumenteerd: van het in kaart brengen van de behoeften van bibliotheken en het organiseren van leergroepen tot het verkennen van hoe bibliotheekmedewerkers trainers in AI-geletterdheid kunnen worden in hun werkgebied. Je kan ons voorbeeld volgen, leren van onze ervaringen en er hopelijk op voortbouwen.
Deze methodiek bundelt onze inzichten, ervaringen en praktische handleidingen om trainingen voor AI-geletterdheid in bibliotheken in heel Europa in de praktijk te brengen. Het maakt niet uit of je de enige medewerker bent van een kleine bibliotheek of deel uitmaakt van een organisatie met honderden bibliotheekprofessionals. Jij kunt binnen je organisatie een ambassadeur worden voor AI-geletterdheid. En wij helpen je daarbij. Deze methodologie is gebaseerd op de ervaringen van bibliothecarissen van de Nationale Bibliotheek van Letland, Muntpunt in Brussel en MEMO Mediateka in Łódź, waarbij het FARI – AI for the Common Good Institute en het Goethe-Institut Belgium ons consortium en team compleet maken.
De methodiek die we wilden maken is anders dan de handboeken die je misschien kent. We nodigen je uit om hier te beginnen, bij BLOK #1, zodat je kennismaakt met het idee en de doelen achter ons project. Daarna kun je zelf bepalen welke richting je uitgaat. We hebben elk hoofdstuk bewust een titel gegeven die uitnodigt tot actie. Kies gerust het blok waarvan de titel je het meest aanspreekt als startpunt. Elk hoofdstuk kan een korte verwijzing naar het vorige blok bevatten, maar de hoofdstukken kun je in het algemeen goed zelfstandig lezen. In de hoofdstukken vind je verwijzingen naar de andere blokken, met een korte uitleg van wat je daar kunt vinden. De volledige methodiek bestaat uit 10 blokken, een gids voor community building en meerdere materialen die je kunt printen en gebruiken.
Deze structuur geeft je ruimte en vrijheid om de informatie te vinden die voor jouw situatie het meest relevant is en om alleen te gebruiken wat jij het nuttigst vindt. Het beeld van bouwstenen kwam meermaals in het LIBRA.I.-project op verschillende manieren terug. Daarom voelde het ook logisch als basisstructuur voor onze methodiek. Terwijl je van hoofdstuk naar hoofdstuk gaat, hopen we dat je je een verzamelaar voelt: je neemt elk blok mee als een waardevolle bron om zelf iets mee te bouwen.
Hoe ziet jouw LIBRA.I.-reis eruit? Kies je voor een route van A naar B en doorloop je de hele methodiek? Of begin je met thema’s als community building en het bereiken van belanghebbenden? Misschien kies je de praktische route: van algemene kennis over AI naar het bereiken van je ideale doelgroep en het aanpassen van lesplannen. De keuze is helemaal aan jou, maar we begeleiden je bij elke stap. Ook de vraag wat je ermee bouwt, ligt helemaal open. Misschien verzamel je genoeg bouwstenen om een brug te bouwen voor de mensen in je werkgebied. Misschien bouw je een veilige vesting om te leren. Of gewoon een poort naar de brede digitale ruimte, waar bibliotheken nog altijd een grote rol spelen om mensen veilig de weg te wijzen.
Welke route je ook kiest, we hopen dat je aan het einde van je pad meer kennis hebt, je zekerder voelt in de steeds veranderende digitale omgeving en, niet minder belangrijk, gesterkt bent om zelf en samen met de mensen in je werkgebied te leren en deze nieuwe digitale vaardigheden te delen. Vooral willen we je aanmoedigen om je eigen reis hier te beginnen. We hopen dat je na het lezen van onze ervaringen goed voorbereid voelt om dat te doen.
