Polityka dotycząca przeszłości

Eksperci z dziewięciu krajów europejskich przedstawiają swoją ocenę epoki socjalizmu oraz sposoby rozliczania się z ową przeszłością po roku 1990 w swych krajach ojczystych.
    Manifestacja w Hirvepark w Tallinie (być może zdjęcie to pochodzi z materiałów śledczych KGB) | Copyright: Muzeum Okupacji w Tallinie

    Rozrachunek z dziedzictwem epoki radzieckiej w Estonii

    W Estoni z początkiem lat 90-tych dążono intensywnie do odtworzenia republiki z lat 1918-1940. Zwracano majątki, prywatyzowano państwowe zakłady, restaurowano zabytki. Wcześnie rozpoczęto rozliczanie polityki represyjnej sowieckiego okupanta.więcej ...
    © Presse- und Informationsamt der Bundesregierung; Foto: Engelbert Reineke

    Relacja z Niemiec: Jak obchodzić się z socjalistyczną przeszłością w Niemczech

    Po upadku NRD Niemiecka republika Federalna stanęła przed nowymi wyzwaniami. Rozliczenie rezimu SED od strony prawnej oznacza balansowanie na krawędzi państwa prawa i praworządności. Rozliczenie w aspekcie historycznym było i jest napiętnowane wspólną dla obydwu krajów narodowosocjalistyczną przeszłością.więcej ...
    7 Tage im August; Foto: Romualds Pipars, Olegs Kotovics; copyright: Riga Documentary Film Studio

    Czy polityka Łotwy ciągle zapatrzona jest w przeszłość?

    Przez pięćdziesiąt lat migracji z republik sowjeckich społeczeństwo litewskie uległo podziałom. Na początku lat 90-tych rozgorzała w tym kraju dyskusja na temat możliwych scenariuszy dalszego rozwoju. Jednocześnie miała miejsce debata dotycząca biernych jak i czynnych zwolenników sowieckiego reżimu.więcej ...
    © Rasa Čepaitienė

    Stosunek obywateli postkomunistycznej Litwy do okresu radzieckiego

    Zaraz po uwolnieniu się spod komunistycznego reżimu Litwa próbowała wypełnić „białe plamy historii”. Podczas tego procesu dobitnie unaoczniła się radyklana, umotywowane politycznie wrogość pomiędzy prawicą i lewicą. Aktywny udział byłych komunistów w procesie reform uniemożliwił pełną desowjetyzację.więcej ...
    Foto: Stanisław Gawliński | © Muzeum Historyczna Miasta Krakowa

    Dziedzictwo komunizmu w Polsce

    W Polsce, która w dawnym bloku wschodnim miała z różnych powodów pozycję szczególną, komunizm był jeszcze przed rokiem 1989 wypierany w zbiorowej mentalności. Po roku 1989 doszło do paradoksalnej sytuacji, kiedy to spadkobiercy „Solidarności” byli o wiele bardziej spadkobiercami ludowego państwa niż ugrupowania postkomunistyczne.więcej ...
    Grenze | © Institut des nationalen Gedächtnisses

    Rozliczanie się z komunistyczną przeszłością na Słowacji

    Konfrontacja Słowaków z komunistyczną przeszłością rozpoczęła się wspólnie z Czechami, w ramach jednego państwa. Rozwiązania prawne pojawiły się późno. Dokumentację dotyczącą dawnego aparatu bezpieczeństwa upubliczniono dopiero po roku 2002 i od razu rozpoczęto intensywne badania naukowe dotyczące minionego okresu.więcej ...
    Jakub Platz; copyright: Goethe-Institut

    Heroizm vs. osobiste przeżycie
    Rola pomników i statuet w słowackiej przestrzeni publicznej

    Gdy byłem małym chłopcem, na Placu Wolności w Bratysławie stał ogromnych rozmiarów pomnik byłego komunistycznego prezydenta Klemensa Gottwalda. W parku przy skrzyżowaniu Račianske mýto dominował czterometrowy pomnik milicjanta. Przedstawiał jedną postać przedstawiciela ludowej milicji, z rękami w kieszeniach spodni, stojącego na młocie, symbolu socjalizmu.więcej ...
    © Goethe-Institut Ljubljana / Hendrik Kloninger

    Obchodzenie się z socjalistyczną przeszłością w Słowenii

    Rozliczenie z komunistyczną przeszłością w Słowenii, która na początku lat 90-tych wkroczyła jednocześnie na drogę transformacji i emancypacji, jest wciąż problematyczne. Z niewielkimi wyjątkami, społeczeństwu nie udało się całkowicie zdystansować od dawnego reżimu, titoizmu.więcej ...
    Das „Jan Palach und Jan Zajíc“-Denkmal am Wenzelsplatz | © Archiv ÚSD AV ČR und Tomáš Vlček

    Czesi zmagają się z komunistyczną przeszłością.

    „Aksamitna rewolucja” w Czechach narzuciła po roku 1989 kurs „narodowego pojednania”, co tylko utrudniło proces rozliczenia z dziedzictwem komunizmu. Pierwsza fala lustracji objęła tylko szeregi urzędników państwowych i do nich się ograniczyła.więcej ...
    Budapest 1956, Foto / © Ede Fabian

    Stosunek do komunistycznej przeszłości we współczesnej węgierskiej kulturze pamięci

    Na Węgrzech, gdzie jeszcze przed rokiem 1989 panowały określone swobody, przejęcie władzy odbyło się w zasadzie harmonijnie i przebiegło w trzech etapach. Jednak dwie wykluczające się dyktatury pozostawiły trwały ślad w pamięci Węgrów.więcej ...