Universiteit van Duisburg-Essen, Duitsland

Een terugblik op een mijlpaal

Het evenement bracht professionals uit de sectoren onderwijs, cultuur en taalbeleid samen om de betekenis van taaldiversiteit in Europese klaslokalen en de waarde van erfgoedtalen in de huidige samenleving te onderzoeken.

Een centraal thema van de conferentie was de presentatie van de belangrijkste resultaten van het "Your Language Counts!" project. Hierbij kwamen onder meer inzichten uit het pilotproject, de roadmap voor het project en de officiële publicatie van het Handboek voor de Implementatie van Erfgoedtaalonderwijs in het schoolwezen in Europa aan bod.

De conferentie omvatte keynote speeches, fora en interactieve workshops, en bood een dynamisch platform voor dialoog, kennisuitwisseling en professioneel netwerken.

Nu het "Your Language Counts!" project na twee jaar van samenwerking, onderzoek en uitwisseling in heel Europa zijn einde nadert, werd onze slotconferentie in Essen het moment waarop alles samenkwam.

De conferentie verliep in een zorgvuldig gestructureerde volgorde, die de ontwikkeling van het project zelf weerspiegelde: van reflectie op de resultaten, via dialoog en uitwisseling, tot het schetsen van de toekomst van het erfgoedtaalonderwijs in meertalige samenlevingen.

Inleiding en reflecties op het project

De conferentie begon met een hartelijk welkom van onze gastheren van de Universiteit Duisburg-Essen, prof. Dr. Tobias SchroedlerProf. dr. Birte Bös (vice-decaan van de Faculteit der Geesteswetenschappen), prof. dr. Stefan Rumann (vice-rector voor Studie, Onderwijs & Educatie), prof. dr. Katja F. Cantone-Altıntaș (voorzitter van het Instituut voor Duits als tweede en vreemde taal).

Een uitgebreide presentatie van de projectresultaten volgde. Elke projectleider legde aan het publiek uit aan welk product hij of zij had gewerkt.

We beginnen met een mentimeter om het publiek te vragen of HUN talen meetellen. Sabine Brachmann-Bosse van het managementteam presenteerde de visie die ze had bij het schrijven van de projectaanvraag. Simeon Oxley gaf inzicht in het pilotmodel waaraan hij samen met de Universiteit van Uppsala had gewerkt en de implementatie ervan met de erfgoedtaalleraren. Daarna vatte Tobias Schroedler de uitgebreide resultaten samen van de evaluatie die hij samen met zijn collega's van UDE tijdens de pilotfase had uitgevoerd. Elisabeth Schmidt van het managementteam presenteerde vervolgens het platform voor leraren en het lesmateriaal dat door de leraren voor erfgoedtaalleraren van dit project was ontwikkeld. Gevolgd door Tatjana Atanasoska die het erfgoedtaal-implementatiehandboek presenteerde, en afgesloten door Karijn Helsloot die de uitgebreide roadmap voor beleidsmakers presenteerde waaraan ze samen met haar collega's van Taal naar Keuze (TnK) had gewerkt.

Tijdens de sessie werden de instrumenten, inzichten en materialen die gedurende het project zijn ontwikkeld, belicht, en werd een gezamenlijk begrip gecreëerd van de impact die is bereikt.

Paneldiscussie: De toekomst van erfgoedtaalonderwijs

De paneldiscussie bracht stemmen uit onderzoek, praktijk en beleid samen. Het gesprek ging over de uitdagingen en kansen voor erfgoedtaalonderwijs in Europa, waarbij onderwerpen als erkenning, ondersteuning van leraren en de integratie van erfgoedtalen in het reguliere onderwijs aan bod kwamen.

De deelnemers waren Ahmad Alhamad (ISK Piter Jelles, Nederland); Camilla Hollmén (Unit for Multilingualism (EFF), gemeente Uppsala, Zweden); Dr. Tanya Kaya (IfSM, Duitsland); Larissa Aksinovits (OAO, Finland); Jeff MacSwan (University of Maryland, VS).
Het panel werd gemodereerd door Elisabeth Schmidt (Goethe-Instituut, Zweden).
(Details over de paneldeelnemers)

Aan het begin van het panelgesprek wordt aan elke deelnemer gevraagd naar zijn of haar moedertaal en de relatie met die taal, en wat het betekent om te leven in een land of samenleving waar de eigen taal geen belangrijke rol speelt.

Een van de citaten van erfgoedtaalleraar Ahmad Alhamad vat de gemarginaliseerde positie van erfgoedtaal in de praktijk goed samen: "Ik droom ervan dat ik op een dag wakker word en mijn les gewoon op het normale rooster staat," en niet naar een vrijdagmiddag is verdrongen of als privéles wordt georganiseerd, zoals veel erfgoedtaallessen in Nederland.

In de tweede helft van de discussie kreeg het publiek de gelegenheid om vragen te stellen en met de panelleden in gesprek te gaan over zeer context-specifieke onderwerpen.

De discussie was levendig en toekomstgericht, en weerspiegelde de diversiteit aan perspectieven in de zaal. Het werd duidelijk dat de resultaten van het project veel verder reiken dan de formele afsluiting ervan, en dat ze bijdragen aan een voortdurend gesprek over meertaligheid en gelijke kansen in het onderwijs in Europa en daarbuiten.

World Café: Uitwisseling over grenzen en disciplines heen

De middag kreeg vervolgens een meer interactieve invulling. Het World Café creëerde een open, informele ruimte waar deelnemers tussen de tafels konden bewegen, posters en projectmaterialen konden bekijken en spontane gesprekken konden voeren.

Deze omgeving stimuleerde de dialoog tussen landen en legde de basis voor nieuwe contacten. Ervaringen uit verschillende onderwijscontexten, onderzoeksresultaten en praktische benaderingen van erfgoedtaalonderwijs werden vrijelijk gedeeld. De sfeer was energiek en gericht op samenwerking – een herinnering aan de grote creativiteit en betrokkenheid binnen de erfgoedtaalonderwijs-gemeenschap.

Openingstoespraak: Focus op erfgoedtaalonderwijs

De tweede dag begon met een inspirerende keynote getiteld "Taal, kennis, identiteit en interculturaliteit in het erfgoedtaalonderwijs: Het ontwikkelen van kennis over en praktijken met betrekking tot erfgoedtalen in een Europese context" door Anne Reath Warren van de Universiteit van Uppsala. Ze begon haar toespraak met een overtuigende verklaring:
"Elke erfgoedtaal is uniek. En hoewel we meertaligheid in Europa bevorderen, worden erfgoedtalen haast niet bestudeerd. "

Haar presentatie bood een krachtig kader voor het erfgoedtaalonderwijs:

• Erfgoedtaalonderwijs is waardevol op individueel, gezins- en maatschappelijk niveau.
• Sterkere banden tussen erfgoedtaalonderwijs en regulier onderwijs komen zowel leerlingen als de gemeenschap ten goede.
• Kritische perspectieven op kennis, taal, identiteit en interculturaliteit kunnen leraren en schoolleiders sterker maken.

Een andere belangrijke conclusie was dat erfgoedtalen tot de minst bestudeerde talen behoren, terwijl ze tegelijkertijd een enorme bron van informatie en mogelijkheden bieden.

Haar openingstoespraak verankerde de dag in zowel onderzoek als praktijk en vormde de basis voor een diepere verkenning in de workshops die volgden.

Workshops: Praktijk, onderzoek en innovatie

De deelnemers namen vervolgens deel aan parallelle workshops over uiteenlopende onderwerpen die de diversiteit van het erfgoedtaalonderwijs in Europa weerspiegelen. De sessies boden een praktische uitwisseling en concrete inzichten, waaronder:

• Strategieën voor het betrekken van gezinnen in erfgoedtaalonderwijs
• Visuele interpretatie bij het leren van de Turkse taal
• Integratie van erfgoedtalen via AI
• Erfgoedtaalonderwijs in Nederland en de Fryslân zaak
• Somalisch onderwijzen door middel van verhalen en mondelinge tradities
• Kaders voor thuistaallessen in Finland
• Organisatie van erfgoedtaalonderwijs in Uppsala
• De Perzische taal en cultuur verspreid over continenten
• Creatief taalgebruik door middel van kunst (Duits)
• Lerarenopleiding en professionalisering

Deze workshops lieten zien hoe onderzoek, creativiteit en maatschappelijke betrokkenheid elkaar kruisen in erfgoedtaalonderwijs. Ze benadrukten ook de innovatieve aanpakken die in verschillende landen en taalgemeenschappen ontstaan.

Afsluitende reflecties en een blik vooruit

De conferentie werd afgesloten met slotwoorden die de twee dagen – en het project als geheel – tot een mooi einde brachten. De deelnemers reflecteerden op de gezamenlijke reis, de opgedane kennis en de opgebouwde relaties. Hoewel het project formeel wordt beëindigd, werd tijdens de besprekingen duidelijk dat het werk doorgaat: in klaslokalen, in gemeenschappen en in lopende samenwerkingsverbanden in heel Europa.