The machines are no longer singing

Hoe willen we in de toekomst leven en werken? Hoe kunnen we technologische verandering, globalisering en de klimaatcrisis zo aanpakken dat nieuwe visies op de maatschappij mogelijk worden?

The Machines Are No Longer Singing Graphic Design: Our Polite Society

Over het project

Dynamieken van structurele verandering

Hoe willen we in de toekomst leven en werken? Hoe kunnen we technologische verandering, globalisering en de klimaatcrisis zo aanpakken dat nieuwe visies op de maatschappij mogelijk worden? In 2026 en 2027 nodigt het Goethe-Institut Brussel uit om te discussiëren over de voorwaarden om samen te leven en te werken, waarbij zowel het verleden als de toekomst evenveel aandacht krijgen. De focus ligt op de thema's werk en emancipatie, welvaart en arbeidsmigratie. Kunstenaars en theoretici openen perspectieven op huidige transformatieprocessen en ontwikkelen nieuwe ideeën voor ons werkleven en sociaal samenleven.

Highlights

The Machines are no longer singing

Molenbeek -
Maastricht - Gelsenkirchen

Het Goethe-Institut Brussel is verheugd, in samenwerking met Recyclart centre d’art, de Jan van Eyck Academie en Manifesta 16 Ruhr, een nieuw experimenteel format te presenteren: een gecureerde busreis van Molenbeek via Maastricht naar Gelsenkirchen. Gedurende deze dagreis willen we het thema arbeid centraal stellen, aangezien hier de fundamenten van onze democratische samenleving worden gevormd.

Graphic Design: Our Polite Society Graphic Design: Our Polite Society
The Machines are no longer singing

Holger Herschel

Met de tentoonstelling Vergessene Zukunft richtte fotograaf Holger Herschel zich aan de hand van twee fotografische reeksen op de veranderingen in de wereld van werk.

De reeks Schwarze Pumpe (Lausitz, Hoyerswerda/Brandenburg) ontstond in 1991 en toonde fotografische momentopnamen van het grootste energiecomplex van de DDR, met de bruinkoolmijn en de gascentrale in de regio Lausitz, waar meer dan 40.000 mensen werkten.

De reeks Altes Eisen (Leipzig en Chemnitz, Saksen) ontstond tussen 1990 en 1993 in twee Saksische gieterijen, VEB GISAG en Gießerei Rudolf Harlaß. Hier richtte de fotograaf zijn blik op de mensen op hun werkplek.

Holger Herschel Holger Herschel

Deelnemende kunstenaars, auteurs en curatoren

Markus Ambach is initiatiefnemer van talrijke tentoonstellingen in de openbare ruimte. Hij studeerde aan de Kunstakademie Düsseldorf en richtte in 2002 het projectplatform MAP op, dat internationaal contextgebonden projecten in de stedelijke ruimte ontwikkelt en produceert, in samenwerking met verschillende partners zoals steden, musea en andere stedelijke actoren. Markus Ambach maakt deel uit van de initiatiefgroep waarvan het concept heeft bijgedragen aan het overtuigen van Manifesta om het Ruhrgebied te kiezen als gastregio voor de nomadische biënnale in 2026.
De romans Pappmaché (2019) en Tao (2022) van Yannic Han Biao Federer verschenen bij uitgeverij Suhrkamp, evenals Für immer seh ich dich wieder, een autobiografisch verhaal dat werd bewerkt voor de radio (NDR 2025) en in het Nederlands werd vertaald onder de titel Ik zie je overal, voor altijd (Querido 2025). Zijn academische essays over politieke theorie, reality-tv en (post)koloniale vraagstukken werden voor de radio geproduceerd (WDR 2020, SWR 2021 en 2022). De wereldpremière van zijn toneelstuk ASIAWOCHEN opende in 2026 de 43ste editie van het theaterfestival Heidelberger Stückemarkt.
Gürsoy Doğtaş groeide in Duitsland op als kind van zogenaamde “gastarbeiders”. Zijn praktijk onderzoekt hoe mensen met een migratieachtergrond culturele instellingen ervaren en mee vormgeven. Hij richt zich op de veranderende betekenis van het begrip “gast” en op de vraag hoe curatorisch werk uitsluiting kan tegengaan en alternatieve vormen van verbondenheid kan voorstellen. Doğtaş cureerde en cocureerde tentoonstellingen en symposia bij instellingen zoals het Museum für Moderne Kunst Frankfurt, het Marta Herford Museum en het Taxispalais Innsbruck. Zijn curatorisch concept voor Manifesta 16 Ruhr omvat drie locaties in Gelsenkirchen.
Sarra El Massaoudi is journalist, trainer en spreker. Als expert op het gebied van inclusie, antiracisme en mediawijsheid zet zij zich in voor een meer inclusieve media- en cultuursector. Ze is onder meer producent van de podcastreeks Nos héritages culturels en coördinator van een safe space voor gemarginaliseerde vrouwelijke journalisten. Daarnaast produceert ze de educatieve podcast Au cœur de la rédac. In september 2024 ontwierp en leidde Sarra El Massaoudi de rondleiding “Raconter et décoloniser 60 ans de vies belgo-marocaines” door Molenbeek, met stemmen van Belgisch-Marokkaanse mensen van alle generaties uit de podcast Nos héritages.
Holger Herschel studeerde sociologie aan de Humboldt‑Universiteit in Berlijn en werkte daarna als wetenschappelijk medewerker aan de Bauakademie van de DDR in Berlijn. Kort voor de val van de Muur werd hij fotolaborant en later fotograaf bij het Maxim Gorki Theater in Berlijn. Sinds 1992 werkt hij als freelance fotograaf, voornamelijk op het gebied van monumentenzorg, architectuur en portretfotografie. De publicatie Vergessene Zukunft (Vergeten Toekomst), verschenen in 2025 bij Christoph Links Verlag, presenteert twaalf van zijn fotoseries die de Oost-Duitse omwenteling op indringende wijze in beeld brengen.
Nathalie Muchamad is artist in residence aan de Jan van Eyck Academie. Haar werk richt zich op de rol van de Europese slavenhandel in de Indische en Stille Oceaan, evenals op haar familiegeschiedenis, die getekend is door verplaatsing in verband met kolonisatie en contractarbeid op koffieplantages. Ze ontving een eervolle vermelding van de organisatie Climavore voor de Food Action Award 2025 voor haar onderzoeksproject over broodvrucht, in samenwerking met het Food Art Research Network, een internationaal netwerk van kunstenaars die zich bezighouden met de politieke en esthetische dimensies van voedsel.
Annette Schuhmann studeerde geschiedenis, Zuid‑ en Oost‑Europese geschiedenis en politicologie, en promoveerde op cultuurarbeid in staatssocialistische industriële bedrijven. Haar onderzoek richt zich op de geschiedenis van industriële arbeid en haar producenten in de DDR, de computerisering van arbeid sinds de jaren 1950, netwerkstructuren in Midden‑Oost‑Europa, visual history en oral history. Haar meest recente boek, Wir sind anders. Wie die DDR Frauen bis heute prägt (Wij zijn anders. Hoe de DDR vrouwen tot op vandaag beïnvloedt), verscheen bij Hoffmann und Campe in 2025.
Nora Unger werkt op het snijvlak van kunst, architectuur en stedenbouw, waar zij projecten in deze domeinen ontwikkelt, realiseert en bemiddelt. Momenteel maakt zij deel uit van het Brusselse kunstcentrum Recyclart, waar zij programma’s opzet en coördineert onder de titel STADPLURAAL — een format voor multidisciplinaire uitwisseling rond het recht op de stad en collectieve praktijken in stedenbouw, architectuur en ruimtelijk ontwerp. Sinds 2020 is zij tevens curator bij CURRENT – ART AND URBAN SPACE, waar zij onder meer verantwoordelijk is voor het discoursprogramma.
De artistieke praktijk van Marente van der Valk richt zich op projecten en evenementen met een focus op milieubewustzijn, gemeenschapsgerichtheid en het maatschappelijke belang van voedsel, evenals op de vluchtige en poëtische kwaliteiten van voedsel en het gezamenlijke koken en eten. Momenteel coördineert zij het Food Lab aan de Jan van Eyck Academie in Maastricht. Het Food Lab is opgericht om een multidisciplinair platform te bieden aan chefs en kunstenaars met interesse in voedsel en om voedsel te onderzoeken als snijpunt van cultuur, identiteit, politiek, fysieke en mentale gezondheid, terroir, gemeenschap, individualiteit en poëzie.
Younes Zarhoni is een geluids- en beeldend kunstenaar die in Brussel woont en werkt. Hij is geboren in Antwerpen en heeft Marokkaanse roots. Zijn werk ontwikkelt zich langs twee lijnen: een auditieve lijn, die zich uitstrekt van polyfone vocale installaties, verkenningen van oude muziek, elektronische en dansmuziek tot veldopnames, en een visuele lijn, met onder meer tekeningen, fotografie, video en installaties. Zijn werk put uit middeleeuwse mystiek, plantkunde, nachtclubcultuur en politieke geschiedschrijving om hedendaagse folklore en diasporageschiedenis in kaart te brengen. Het verkent de raakvlakken tussen kunstgeschiedenis, populaire cultuur en geluidspraktijk.