Bijscholing voor docenten
Werken podcasts als ‘kennis-to-go’ voor in je broekzak?

Bijscholing tijdens een wandeling, het sporten of het huishouden? Podcasts maken het mogelijk! Als flexibel opvraagbare reeksen bieden ze kennis voor elke niche. Bijna twee derde van de gebruikers luistert naar informatieve en educatieve afleveringen. Podcasts verbinden ons emotioneel met de hosts en bieden inzichten in complexe onderwerpen.

Als we de inhoud van dit citaat volgen, zouden we alles wat we ooit in podcasts hebben gehoord, vergeten, omdat het ons niet tot actie aanzet. Maar het mediagebruik van gebruikers, docenten en leerlingen is allang veranderd – gevraagd worden aandacht, tijdsoptimalisatie en zelfverbetering. Maar gaat het echt alleen om actie?
De cijfers spreken een andere taal: de Online-Audio-Monitor (OAM), die het gebruik van online audio in Duitsland onderzoekt, stelde in zijn studie van 2023 vast dat 61 procent van de luisteraars informatieve uitzendingen, kennis- en leermateriaal beluistert. Daarmee is dit de populairste categorie – nog vóór amusement/comedy en nieuws.

Voordelen voor luisteraars

Voor ongeveer een derde van de regelmatige gebruikers spelen podcasts een zeer belangrijke rol als informatiebron over het actuele wereldgebeuren. Bijna de helft gebruikt ze als aanvullend medium voor informatie.
Moeilijke onderwerpen of speciale thema’s worden op een begrijpelijke manier uitgelegd en kunnen in de vorm van een deep dive uitgebreider worden behandeld. Vaak ontstaat er een emotionele band met de host, die de informatie op een leuke manier overbrengt. Zogeheten heavy listeners luisteren zelfs graag op 1,5-voudige snelheid.

Veelheid aan inhoud en formats

Een goed referentiepunt zijn de podcasts van de publieke omroep, die zich richten op onderwijsbeleid, onderwijsthema’s en maatschappelijke discussies. Deze interview- of gespreksformats nodigen vaak prominente gasten uit om hun expertise te delen en zo hun bereik te vergroten.
De meeste praat- of zogenoemde laber-podcasts (ja, dat is een officiële term!) zijn afkomstig van docenten en onderwijsinfluencers die aandacht willen vestigen op actuele schoolthema’s of tips en tricks geven voor de dagelijkse praktijk in het onderwijs. Sommige podcasts ontwikkelen aanvullend lesmateriaal of hebben een eigen YouTube-kanaal.

Bij het specifieke aanbod voor docenten blijkt de keuze verrassend beperkt. Sommige uitgeverijen bieden podcasts aan als informatiebron, introductie of aanvulling op hun lesboeken.

Het Goethe-Institut behandelt in elke aflevering van een eigen podcast een handelings- of uitlegmodel dat docenten helpt bij het plannen, uitvoeren of evalueren van nascholingen.

Storytelling – terug naar het citaat: "Vertel het me, en ik zal het vergeten."

Aan welk verhaal zou u zich beter herinneren, en waarom?
A: De koning stierf, en toen stierf de koningin.
B: De koning stierf, en toen stierf de koningin van verdriet.

Als u denkt zoals de meeste mensen, dan waarschijnlijk verhaal B – want A somt alleen feiten op, terwijl B ons als lezer raakt.

Ons brein is ingesteld op verhalen. We hebben verhalen nodig om ons leven te begrijpen, te onthouden en vorm te geven. Wie meer wil leren over effectief storytelling, zou eens moeten kijken naar de reclames tijdens de pauzes van de Super Bowl in de VS. Daar is de kunst om een verhaal in een korte spot te vangen tot in de perfectie ontwikkeld.

Als menselijke en sociale wezens zoeken we verbinding met anderen. Daarom is het bij het zoeken naar uw favoriete podcast belangrijk om te letten op authenticiteit, persoonlijkheid en stemgeluid. Of het nu om wetenschappelijke of amusante content gaat – de manier van vertellen speelt een grote rol, omdat we ons emotioneel verbonden voelen. We luisteren nu eenmaal graag naar mensen die verhalen vertellen. Wie weleens met de trein reist, herkent het: je luistert – al dan niet bewust – mee met gesprekken van anderen. Het níét doen is bijna onmogelijk. Precies daarom zijn duo-presentaties op de radio ook zo populair.

"Laat het me zien, en ik zal het misschien onthouden."

Ons brein koppelt bij het luisteren context aan de inhoud. Als u dus elke aflevering in een andere omgeving luistert, ontstaan er nieuwe associaties die later makkelijker op te roepen zijn. Complexe thema’s kunnen bovendien meerdere keren beluisterd of teruggespoeld worden.

Waar luisteren mensen eigenlijk naar podcasts? Als klassiek handsfree-medium luistert meer dan de helft van de bevolking naar podcasts onderweg, meestal in de auto. De tweede grote groep luistert thuis, vaak tijdens het huishouden.

Conclusie

Gecertificeerde nascholingen kunnen op dit moment nog niet worden vervangen, omdat podcasts meestal voor een specifieke markt worden geproduceerd en inkomsten uit reclame nodig hebben.

Het goede nieuws is dat het aanbod aan kennis- en leermaterialen groeit. Sommige instellingen en uitgeverijen lopen hierin voorop, en het zou wenselijk zijn als in de toekomst meer bijdragen van evenementen, zoals studiedagen en conferenties, als een vorm van 'tweede gebruik' gepubliceerd worden. Niet te vergeten zijn de vele betrokken docenten die waardevolle eerste ingangen bieden om bepaalde thema’s te verkennen.

Een goede aanpak is om te zoeken met specifieke trefwoorden, verschillende afleveringen uit te proberen en een eigen afspeellijst samen te stellen rond het gewenste onderwerp.

"Laat het me doen, en ik zal het kunnen."

Probeer het gewoon eens uit! Hier een selectie van podcasts die – in de breedste zin – te maken hebben met vreemdetalenonderwijs, school en leren: van luchtige "laber-podcasts" tot professioneel gescripte en geproduceerde afleveringen (zonder aanspraak op volledigheid). Omdat podcasts vaak via persoonlijke aanbeveling worden gedeeld, horen we ook graag jouw tips!
 

Luistertips

Van expertkennis tot good practice. Uitgegeven door schoolboekuitgevers tot bevlogen solo-pioniers en gepassioneerde “onderwijs-Amazonen”

 
Impulse für Lehrende
Podcast ter versterking van de nascholingscompetentie.

Elke aflevering richt zich op één specifiek handelings- of uitlegmodel dat opleiders en trainers helpt bij het plannen, uitvoeren of evalueren van nascholing. Bijbehorende visuals van de modellen zijn beschikbaar.

Onderwerp: modellen en theorieën voor effectieve nascholing
Format: interview met twee sprekers
Duur: ca. 15 minuten
Doelgroep: docenten, trainers, coaches
…………………………………………………..

„derdieDaF – Der Podcast für Lehrende“
Podcast van Ernst Klett Sprachen GmbH

Expertgesprekken over actuele en terugkerende thema’s in het onderwijs Duits als vreemde of tweede taal (DaF/DaZ), met praktische tips en inspirerende ideeën.

Onderwerp: wisselende onderwerpen rond DaF/DaZ
Format: interview / talk
Duur: ca. 15-20 minuten
Doelgroep: docenten, studenten, stagiairs
…………………………………………………..

Psychologie fürs Klassenzimmer
Dr. Benedikt Wisniewski

Wetenschap vertaald naar de praktijk: elke aflevering bespreekt een studie of overzichtswerk dat direct relevant is voor de klas.

Onderwerp: onderwijskundige en psychologische inzichten
Format: gescripte monoloog
Duur: ca. 20 minuten
Doelgroep: docenten, studenten, stagiairs, ouders
…………………………………………………..

Auftrag:Aufbruch
Forum Bildung Digitalisierung

Hosts Jöran Muuß-Merholz en Katja Weber spreken met pioniers binnen het onderwijssysteem over digitale transformatie en onderwijsvernieuwing.

Onderwerp: digitalisering, diversiteit, gelijke kansen
Format: diepgaande interviews met veel extra links in de shownotes
Duur: 60-90 minuten
Doelgroep: docenten, ouders, geïnteresseerden in onderwijsrechtvaardigheid
……………………………………………..

Kleine Pause – Begegnungen in der Teeküche
Nicole Schweiß

Twee docenten en vriendinnen creëren een persoonlijke ruimte voor gesprekken over diversiteit, democratie, ontleren en onderwijs herdenken.

Onderwerp: praktische inzichten over inclusie, racisme en schoolcultuur
Format: talk / interviews – vrij te kiezen per aflevering
Doelgroep: docenten
…………………………………………………..

Die Schule brennt – der Bildungspodcast

Een kritische en betrokken podcast over de uitdagingen in het Duitse onderwijssysteem. Host (leerkracht en onderwijsinfluencer) spreekt met experts en prominente gasten.

Onderwerp: onderwijsbeleid, lerarentekort, maatschappelijke urgentie
Format: interview / talk met wisselende gasten
Duur: 40-45 minuten
Frequentie: wekelijks
Doelgroep: docenten en ouders
…………………………………………………..

Spektrum der Wissenschaft detektor.fm

De populaire wetenschapspodcast van het gerenommeerde magazine Spektrum der Wissenschaft, in samenwerking met detektor.fm.

Speciale tip: Aflevering “Levenslang leren”
Format: radioreportage / interviewstijl
Doelgroep: wetenschapsliefhebbers