Praktijktip
Aan de slag: Duurzaamheid in de lessen Duits als vreemde taal

Klimaatbescherming, duurzame energie, verantwoorde consumptie zijn thema's waar jongeren voor de straat opgaan. En dit zijn ook doelen die de Verenigde Naties zichzelf hebben gesteld voor economische, sociale en ecologische ontwikkeling. Laten we het dus met leerlingen hebben over duurzaamheid.

Von Janna Degener-Storr

Hoe kunnen we duurzaam leven? Deze vraag is voor ons allen van belang. En ze interesseert jongeren op alle continenten. Veel leerlingen willen dat hun leraren dit belangrijke onderwerp ook in de klas bespreken. En veel leraren merken dat ze kinderen en jongeren zo kunnen motiveren om Duits als vreemde taal te leren.

Er zijn dus goede redenen om duurzaamheidsdoelen op te nemen in de lessen Duits als vreemde taal. Het Goethe-Institut biedt verschillende gratis programma's aan om leerkrachten hierbij te ondersteunen:

• Les- en thuisstudiemateriaal over de duurzaamheidsdoelen
• Een videodossier over duurzaamheid
• Een onlinetraining "Onderwijs voor duurzame ontwikkeling in de les Duits".

Tips voor leerkrachten

Hoe kunnen leerkrachten deze programma's gebruiken om duurzaamheidsdoelen op te nemen in de lessen Duits als vreemde taal?

#1 Aan de slag en maak gebruik van hulp

Het videodossier over duurzaamheid is een inleiding op het onderwerp voor zij die er nog niet bekend mee zijn. Wie al besloten heeft welk duurzaamheidsdoel aan bod moet komen bij het eerste leerexperiment, kan in het lesmateriaal van het Goethe-Institut naar een geschikt onderwerp zoeken. Wie meer ervaring heeft en misschien een projectweek wilt starten of eigen materiaal wilt ontwikkelen, kan kiezen voor de onlinetraining "Onderwijs voor duurzame ontwikkeling in de les Duits". Hoe dan ook, zoals bij elk nieuw begin geldt ook hier: niet opgeven want oefening baart kunst.

#2 Geschikte duurzaamheidsdoelen kiezen

Sommige leraren hebben, bijvoorbeeld door een tweede vak, zelf toegang tot een van de zeventien Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties, of tot een onderwerp dat in het lesmateriaal van het Goethe-Institut wordt behandeld. Anderen kunnen een gespecialiseerde leerkracht met de nodige expertise aan boord halen. In elk geval is het belangrijk om bij de keuze de leerlingen in gedachten te houden. Hoe oud zijn de leerlingen? Hoe staat het met hun leer- en taalvaardigheden? Wat zijn hun alledaagse ervaringen waarop de leerkracht kan voortbouwen in de les?
Die 17 Ziele für nachhaltige Entwicklung | © Adobe Stock #3 Gespecialiseerde inhoud gebruiken om een taal te onderwijzen

De zogenaamde CLIL-aanpak (Content and Language Integrated Learning) is ideaal om met duurzaamheidsdoelstellingen in de lessen Duits als vreemde taal te werken. Het idee hierachter is dat taal en vakinhoud samen worden onderwezen, waarbij de taal centraal staat en de vakinhoud een ondersteunende rol speelt. De taalvereisten moeten net boven de taalvaardigheid van elke leerling liggen, wat ook wel een "berekende taalkundige uitdaging" wordt genoemd.

Ook het lesmateriaal van het Goethe-Institut is hierop gebaseerd. Dat betekent dat kinderen en jongeren geen deskundigen op het gebied van bijvoorbeeld papierrecycling hoeven te worden. Maar een video over het onderwerp kan zo interessant voor hen zijn dat ze er graag naar kijken en luisteren in het Duits en er met de steun van de leerkracht taalkundig voordeel uit halen, bijvoorbeeld omdat ze iets leren over het gebruik van de passiefvorm.

#4 Een diversiteit aan methodologische benaderingen creëren​​​​​​​

Materiaal zoals grafieken, tabellen en films uit de vaklessen kan voor kinderen en jongeren een aanleiding zijn om te spreken en schrijven en om experimentele opdrachten uit te voeren. Maar de kinderen kunnen ook zelf creatief aan de slag gaan. Dit kan met het lesmateriaal van het Goethe-Institut.

#5 Duurzaamheid integreren in de schooldag​​​​​​​

Deels bieden de leerplannen mogelijkheden om aan te sluiten bij de duurzaamheidsdoelstellingen. Waar dit niet lukt, kunnen de leerkrachten bijvoorbeeld projectdagen of -weken gebruiken. Het kan ook een goed idee zijn om samen te werken met gespecialiseerde leerkrachten. Ook geïnteresseerde ouders kunnen betrokken worden met behulp van het homeschooling-materiaal van het Goethe-Institut, dat ook in de landstalen kan worden aangeboden (een Russische versie is al beschikbaar).