Νερό και φύση: Μια κληρονομιά;

05.06.2025, GOETHE-INSTITUT ATHEN

19:30 Κεντρική ομιλία: Carola Hein
Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης: Θάνος Ανδρίτσος, Max Bayer, Carola Hein, Γιώργος Σαχίνης
Συντονισμός: Δάφνη Δραγώνα
Παρουσίαση έργου: Walmeri Ribeiro

22:00 Προβολή ταινιών
On the Other Side – Oil Islands
Walmeri Ribeiro, 2025, 24'
Παρουσία της σκηνοθέτριας
Στα πορτογαλικά, με υπότιτλους στα αγγλικά και ελληνικά
&
Το στρώμα της καταστροφής
Kώστας Βρεττάκος, 1980, 32'
Στα ελληνικά, με υπότιτλους στα αγγλικά
&
Ο Ηρακλής, ο Αχελώος και η γιαγιά μου
Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος, 1997, 29'
Παρουσία του σκηνοθέτη
Στα ελληνικά, με υπότιτλους στα αγγλικά

Μουσική: Max Bayer (Spree:Publik)


06.06.2025, ΠΛΑΤΕΙΑ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ

10:30 Εκπαιδευτικό παιχνίδι
Ανακαλύψτε το Αδριάνειο Υδραγωγείο
UrbanDig Project
180΄ Water and Nature: A Legacy?
Νερό και φύση: Μια κληρονομιά;

Με την εκδήλωση στις 5 Ιουνίου η σειρά εκδηλώσεων Heritage in Focus θα εξερευνήσει καινούργια θεματικά και γεωγραφικά πεδία: Στόχος είναι να απομακρυνθούμε από την ανθρώπινη –όπως και την ευρωπαϊκή– κληρονομιά και να θέσουμε στο επίκεντρο τη φύση. Έτσι, το Heritage in Focus #3 θα εστιάσει στο υδάτινο στοιχείο.

Με αφετηρία το νερό, λοιπόν, θα τεθούν ερωτήματα σχετικά με την αλληλεπίδραση και τη σύνδεση ανάμεσα στα φυσικά και πολιτισμικά τοπία αφενός και στην πολιτισμική κληρονομιά αφετέρου. Ισχύουν για την κληρονομιά της φύσης οι ίδιοι νόμοι όπως για την κληρονομιά του πολιτισμού; Μπορούν να θεωρηθούν τα ποτάμια, οι λίμνες ή οι θάλασσες «πρόσωπα» στα οποία θα αναγνωριστούν τα ίδια δικαιώματα και η ίδια προστασία όπως στους ανθρώπους; Τι είδους σχέσεις μπορούν να υπάρξουν ανάμεσα στη δυτική αντίληψη της φύσης, την έντονα επηρεασμένη από την οικονομία της αγοράς, και μιας αντιμετώπισης των στοιχείων της φύσης η οποία βασίζεται στις γνώσεις των αυτόχθονων λαών, μιας αντιμετώπισης προσωποποιημένης αλλά και συλλογικής, αναπτυγμένης στο πλαίσιο της κοινότητας;

Όπως και στις προηγούμενες εκδόσεις της σειράς Heritage in Focus τα ερωτήματα αυτά θα συζητηθούν με βάση τα συγκεκριμένα παραδείγματα της Αθήνας και του Βερολίνου – δύο πόλεων στις οποίες το μέλλον των υδάτινων πόρων είναι ένα όλο και πιο επείγον ζήτημα στον διάλογο που αφορά τον αστικό χώρο. Έτσι, η σχεδιαζόμενη αξιοποίηση αρχαίων υδροδοτικών υποδομών της Αθήνας δείχνει ότι η πόλη αναζητά στη συνθήκη της κλιματικής αλλαγής νέους τρόπους διαχείρισης της αρχαίας κληρονομιάς της. Ομοίως και το Βερολίνο, όπου λόγω των διαρθρωτικών αλλαγών στη βιομηχανία τα επόμενα χρόνια υπάρχει ο κίνδυνος μεγάλης λειψυδρίας, θέλει να ακολουθήσει νέες πολιτικές για την ύδρευση και τη διαχείριση των αστικών υδάτων. Οι ακτιβιστικές ομάδες της πόλης μαρτυρούν την επιθυμία της βερολινέζικης κοινωνίας να επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με τα ποτάμια και της λίμνες της μεγαλούπολης.


ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ – UrbanDig Project

Στις 6 Ιουνίου 2025, η ομάδα UrbanDig Project μάς προσκαλεί να ανακαλύψουμε το Αδριάνειο Υδραγωγείο της Αθήνας. Από τον 2ο αιώνα μ.Χ., το υδραγωγείο διατηρεί ανελλιπώς την ίδια διαδρομή του νερού, η οποία εκκινεί από την Πάρνηθα και καταλήγει στην Πλατεία Δεξαμενής Κολωνακίου. Πρόκειται για το μοναδικό υδραγωγείο αυτού του είδους και μήκους στην Ευρώπη. Μέσα από το παιχνίδι στην πλατεία Δεξαμενής, οι συμμετέχοντες/-ουσες θα γνωρίσουν την περίπτωση του Αδριάνειου Υδραγωγείου, ενώ θα λάβουν ερεθίσματα για να αναλογιστούν πάνω στους περιβαλλοντικούς και πολιτιστικούς πόρους των πόλεων όπου ζούμε.

ΠΡΟΚΡΑΤΗΣΗ ΘΕΣΗΣ ΣΤΟ kultur.athen@goethe.de
ΜΕΓΙΣΤΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΤΟΜΩΝ: 30
Θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.

Ώρα συνάντησης: 10:30
Διάρκεια: 3-3 ½ ώρες
Ηλικίες: 8-70 ετών 
ΤΑΙΝΙΕΣ

On the Other Side – Oil Islands
[Στην άλλη πλευρά – Νησιά του πετρελαίου]
Walmeri Ribeiro, 2025, 24'

Η πορεία στα νερά του Κόλπου Γκουαναμπάρα στο Ριο ντε Τζανέιρο μας φέρνει αντιμέτωπους με ένα κοντράστ, όπου έντονα διαφορετικά τοπία διαδέχονται το ένα το άλλο – από το πιο ειδυλλιακό έως το πιο δυστοπικό. Προϊόν της επιτελεστικής χαρτογράφησης που έλαβε χώρα στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Floresta de Marés, η ταινία αποτυπώνει ένα τμήμα του Κόλπου που καταλαμβάνεται από τα αποκαλούμενα «Νησιά του πετρελαίου» (“Ilhas do Petróleo”). Μακριά από τα βλέμματα των τουριστών και μέρους των κατοίκων, αυτά τα νησιά –σχεδόν κρυμμένα στην άλλη πλευρά του Κόλπου– λειτουργούν ως αποθήκες για τις βιομηχανίες πετρελαίου και φυσικού αερίου. Μέσα από την αφήγηση του ψαρά, δύτη και ακτιβιστή Thiago Caiçara, η ταινία ανακινεί τον δημόσιο διάλογο γύρω από τις έννοιες τις ιδιοκτησίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το στρώμα της καταστροφής
Kώστας Βρεττάκος, 1980, 32'

Στα τέλη της δεκαετίας του ’70, ένα φράγμα κατασκευάζεται στα νερά του Μόρνου, προκειμένου να υδροδοτηθεί η πρωτεύουσα. Ένα ολόκληρο χωριό στις όχθες του ποταμού, το Βελούχοβο, υποχρεώνεται να εγκαταλειφθεί – μια υποχρεωτική καταστροφή που μοιάζει με θυσία στο όνομα της προόδου. Υπάρχει όμως και μια άλλη θυσία: αυτής μιας αρχαίας πόλης που κάποτε άκμασε στις ίδιες όχθες και τώρα, ενώ μόλις έχει αρχίσει να αποκαλύπτεται από τους ανασκαφείς, θα κατακλυστεί για πάντα. Η ταινία του Κώστα Βρεττάκου, οξυδερκής και ελεγειακή, εξακτινώνεται ταυτόχρονα σε πολλαπλές κατευθύνσεις: μελαγχολική καταγραφή της αποσύνθεσης μιας παραδοσιακής κοινότητας στα ορεινά της Φωκίδας και στοχαστικό αρχαιολογικό ντοκιμαντέρ, το Στρώμα της καταστροφής παρακολουθείται εξίσου σαν ένα συναρπαστικό θρίλερ, ένας αρχετυπικός αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη, καθώς οι ανασκαφείς πασχίζουν να σώσουν τα ίχνη της αρχαίας πόλης από τη στάθμη του νερού που, μέρα τη μέρα, ανεβαίνει καταπίνοντας τα πάντα. Κι αν η ταινία αντιλαμβάνεται την Ιστορία ως ένα παλίμψηστο καταστροφών, αν σχολιάζει την αδιάφορη και α-ηθική φύση που διαβρώνει τα πάντα παραδίδοντάς τα στη λήθη, η ματιά της δεν είναι απαισιόδοξη: από τη διερώτηση του θεατή γύρω από το τι αξίζει να σωθεί και τι όχι θα γεννηθεί η μνήμη του μέλλοντος.


Ο Ηρακλής, ο Αχελώος και η γιαγιά μου
Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος, 1997, 29'

Στο Αρματολικό, ένα ορεινό χωριό της επαρχίας Τρικάλων, ψηλά στα Τζουμέρκα πλάι στην όχθη του Αχελώου, ζει μόνη της η κυρα-Δήμητρα, 89 χρονών. Είναι η αγαπημένη γιαγιά του σκηνοθέτη Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου, ο οποίος την επισκέπτεται μαζί μ’ ένα μικρό συνεργείο φίλων. Αποτέλεσμα της επίσκεψης είναι Ο Ηρακλής, ο Αχελώος και η γιαγιά μου, ένα από τα εμβληματικότερα ελληνικά ντοκιμαντέρ των τελευταίων δεκαετιών: μέσα από την αλησμόνητη, γελαστή, χοϊκή μορφή της γιαγιάς, ο φακός του Κουτσιαμπασάκου συλλαμβάνει το τραχύ και αδάμαστο, άφατα τρυφερό και αγαπητικό πνεύμα της ελληνικής υπαίθρου, αλλά και της ταραχώδους, σκοτεινής Ιστορίας του 20ού αιώνα, οι πληγές της οποίες έχουν εγγραφεί στο σώμα της ηλικιωμένης. Πληγές οι οποίες όχι μόνον χαίνουν ακόμα, αλλά που πάνω τους σωρεύονται νέα τραύματα, καθώς το Αρματολικό πρόκειται σύντομα να κατακλυστεί από τα νερά του Αχελώου, λόγω του αμφιλεγόμενου φράγματος που κατασκευάζεται στην περιοχή. Σπάνια μια μικρού μήκους ταινία συλλαμβάνει το πνεύμα ενός τόπου, αλλά και ενός αιώνα, με τόση ενάργεια, ακτινοβολώντας συγκίνηση και αγάπη.


ΕΠΟΜΕΝΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ 

Η σειρά Heritage in Focus θα ολοκληρωθεί στις 6 Νοεμβρίου του 2025 με το θέμα της εθνογένεσης (nation building) υπό το πρίσμα ευρημάτων αρχαιολογικού ενδιαφέροντος και της επιστροφής αρχαιοτήτων στις χώρες προέλευσης. Στο πλαίσιο των παράλληλων εκδηλώσεων, οι προβολές ταινιών και οι συζητήσεις με σκηνοθέτες και σκηνοθέτριες θα δώσουν το έναυσμα για ανταλλαγή απόψεων και γνώσεων με αφετηρία τον χειρισμό του θέματος της κληρονομιάς στον κόσμο της τέχνης.


Μια συνεργασία ανάμεσα στο Goethe-Institut και το Humboldt Forum.

Οπτική ταυτότητα: Thinking