Ecological Futures

Fokusi ishte tek e ashtuquajtura „Železničarska zgrada“ – një sallë kinemaje e braktisur dhe e rrënuar, e vendosur në një ndërtesë banimi nga vitet 1940, e ndërtuar sipas modelit të qytetit‑kopsht dhe e pozicionuar në qendër të Shkupit. Meqenëse qyteti përballet me mungesë hapësirash për takime të lagjes dhe për skenën e pavarur kulturore, veçanërisht për artistët e rinj dhe aktivistët, ky vend u bë simbol i iniciativave urbane të viteve të fundit.
Paralelisht u hapën pyetje mbi dimensionet politike të hapësirës publike, ndryshimet sipas interesave të strukturave të ndryshme të pushtetit, si dhe pjesëmarrjen e pamjaftueshme të qytetarëve. U theksua gjithashtu rëndësia e trashëgimisë së përbashkët në formësimin e identitetit të qytetit. Riaktivizimi i vlerave si kujdesi dhe kolektiviteti ishte një kujtesë e vizioneve moderniste të së kaluarës. Pas tërmetit të vitit 1963, Shkupi njihej si „qyteti i solidaritetit“. Kjo trashëgimi, për fat të keq, është shkatërruar ndër vite. Železničarska zgrada, e cila i mbijetoi tërmetit, përfaqëson një simbol të arkitekturës vizionare të jetesës së përbashkët dhe përdorimit të hapësirës nga banorët – sot e kërcënuar nga blloqe të mëdha banimi dhe qendra tregtare.

Aktivitete 2024–2025

2024: Simpoziume dhe ekspozita, si dhe punëtori mbi mundësitë arkitektonike, ekonomike dhe organizative për riaktivizimin e ish‑kinos.
2025: Në kuadër të projektit „Qyteti si skenë: të ardhme ekologjike“, organizata Fakultet za raboti što ne se učat (FRU) përmes platformës AKTO organizoi një sërë aktivitetesh. Këto shqyrtuan transformimin urban përmes praktikave ekologjike dhe shoqërisht të drejta. Projekti ngjalli interes të madh tek popullsia; partnerë gjermanë morën pjesë dhe prezantuan shembuj pozitivë nga përditshmëria e tyre.
28.–31 maj 2025: Punëtori me studentë të Fakultetit të Arkitekturës – UKIM, të udhëhequr nga Kristin Laz dhe David Neil Morsi (Floating University Berlin). Ushtrime praktike dhe ndërhyrje skenografike eksploruan forma të reja të jetesës urbane dhe përdorimit të hapësirës publike. Më 28 maj u mbajt një ligjëratë publike mbi praktikën urbane dhe qasjet kolektive. Më 31 maj programi përfundoi me një prezantim performativ – gatim kolektiv dhe paraqitje e rezultateve të punëtorisë „E ardhmja e kinos“.
Qershor 2025: Ligjërata „Re‑akomodimi i aktorëve kulturorë“ nga Miodrag Kuč (ZK/U) dhe Konrad Braun (Haus der Statistik). Të dy prezantuan shembuj nga Berlini ku ndërtesat u transformuan në hapësira të orientuara drejt të mirës së përbashkët për kulturë, arsim, çështje sociale dhe banim tëpërballueshëm.
ZK/U (Qendra për Art dhe Urbanistikë, Berlin‑Moabit, që nga 2012) funksionon si rezidencë e pavarur artistike dhe hapësirë projektesh, duke shërbyer si platformë për shkëmbim mes diskurseve globale dhe praktikës lokale.
Haus der Statistik (Berlin) konsiderohet projekt model për rishikimin e pronës publike dhe për zhvillim urban të drejtë, të larmishëm dhe të qëndrueshëm.
Festivali Tetor 2025
2.–5 tetor 2025: I ftuar Daniel Kunert (ARCH+, Berlin). Programi vjetor u fokusua në ekologji, ndërdisiplinaritet dhe aktivizimin e hapësirës publike, me theks të veçantë tek kinemaja në Železničarska zgrada si simbol i një utopie moderniste të humbur dhe si hapësirë e mundshme komunitare.
Programi përfshiu: ligjërata, ekspozita, ndërhyrje hapësinore, diskutime, projeksione filmike, performanca muzikore dhe gatim kolektiv.
4 tetor: Program diskursiv „Si bëhet?“ me pjesëmarrës nga Shkupi, Beogradi, Zagrebi dhe Berlini; pasuar nga „Hamë solidarë“ – gatim performativ. Mbrëmja përfundoi me projeksionin e filmit „Vitic vallëzon“ nga Boris Bakal dhe diskutim mbi arkitekturën si hapësirë rezistence dhe bashkësie.
5 tetor: Ndërhyrje publike „Çfarë qyteti?“ me program edukativ dhe muzikor si dhe gatim live. Projekti i filmave të rrallë të shkurtër („Early Film – Cined Origins“) hapi diskutimin mbi filmin si medium dhe trashëgimi e përbashkët. Dita u mbyll me „Maalski peron“ – një bistro njëditor që bashkoi iniciativa lokale, muzikantë, artistë dhe botues në frymën e shoqërimit dhe shkëmbimit kulturor.
Goethe‑Institut mbetet i përkushtuar në mbështetjen e iniciativave lokale për transformim kulturor dhe urban dhe vazhdon punën e tij në kuadër të projektit „Ecological Futures"
Partnerët gjermanë gjatë vizitës në Shkup